यथा स्वप्ने गृहस्थस्य तेजस्विनी पुरी प्रकाशते, तथैव चेतन्यसारमध्येयं असारसंसारः प्रभासते। मरीचिकायां जलस्याभासः, कङ्कणरूपेण सुवर्णस्य दृश्यते यथा, तथैवायं मिथ्याजगदात्मनि सत्यमिव दृश्यते, दृश्यता च स्वयमेवात्मनि उदेति। एवं चिन्तयित्वा तौ सुन्दररूपे युवत्यौ स्वगृहात् निर्गत्य, मनोहरैः सममितपदैः बहिः प्रस्थिते। ग्रामजनैः अदृष्टे, तौ युवत्यौ पुरतः पर्वतम् अपश्येताम्, यस्य गुहाः व्योम्ना स्पृष्टाः, शिखराणि च सूर्यबिम्बेन संस्पृष्टानि। सः पर्वतः अद्भुतवनेन आच्छादितः, नानावर्णपुष्पवृक्षैः शोभितः, बहुनदीप्रवाहैः कम्पितः, विहगगणैः गीतं गायमानः। तत्र विचित्रपुष्पसमूहाः, केसररञ्जितमेघाः, अभ्रशिलाशिखरस्थाः पक्षिगणाः दृश्यन्ते। सर्वनदीतीराणि विस्तीर्णैः सारवञ्जुलवृक्षैः आच्छादितानि, वायुः अपूर्णशिलासु, कन्दरासु, लतानृत्येषु क्रीडति। पुष्पसमूहोपमाः मेघाः गगनं आवृत्य, वर्षाजलं शुष्कगर्तेषु सन्चितम्, दीर्घनद्यः मणिपुञ्जैः शोभन्ते। वातः चलद्वृक्षसमूहान् चालयन्, दिशामन्तान् कम्पयन्, वनान्तशाखाव्याप्तच्छायया सततम् शीतलतां जनयति। तदा तौ कन्यके तद् पर्वतग्रामम् अपश्येताम्, यथा स्वर्गस्य खण्डः नभसो पतितः इव। तत्र नलकूपजलपूरिताः सरितः, कुञ्चितचञ्चुपक्षिणां गीतैः गुञ्जिताः, गुहागर्तेषु प्रतिध्वनिभिः निनादिताः। वाटिकासु गोवृषगणस्य घोरनिनादः, भ्रमराणां गुंजारवः, घनद्रुमच्छायया शीतलीकृताः। तत्र रविरश्मयः कुहुकधूलिना निवारिताः, सघनपुष्पसमूहान्तरालानि छायया आवृतानि। शिलासु श्वेतधाराः प्रस्रवन्, क्षीरसागरस्य मन्थनवेलायाः महिमानं स्मारयन्ति। प्रांगणेषु फलभारवतीनां महद्वृक्षाणां समूहो, पुष्पसमृद्धिमिव दर्शयन्, उज्ज्वलति। शीघ्रकम्पितवातैः कम्पिताः वृक्षाः, रुणद्धननिनादं कुर्वन्तः, स्रवन्तः स्रवणरससमृद्धिम्, महापुष्पवृष्टिं सिञ्चन्ति। कश्चित् पक्षी गूढः, कश्चित् सजगः, शिलाशिखरात् पतितजलकणैः आकुलितः, मृदुशब्दं कुर्वन्, निर्भयः। नदी च पक्षिगणैः पूर्णा, याः वेगवर्त्मानुसृत्य, उच्छ्वसिततरङ्गकणान् आस्वादयितुम् उत्सुकाः। तत्र बालकाः, ताडिततृणशकलान् विकीर्णयन्तः, वृद्धग्रामवासिभिः चर्वितशर्कराकाण्डान् विसर्जयन्तः, उच्चतालवृक्षस्थकाकदर्शनात् आकुलिताः। पुष्पमालाभूषिताः ग्रामबालकाः, पुष्पवस्त्रपरिधानाः, कदम्बनिम्बबदरवनान्तच्छायायाम् शीतलीकृताः। ग्रामसुन्दरीणां कर्णे भ्रमरध्वनि, क्षौमवस्त्रधारिण्यः, ग्राममार्गेषु भ्रमन्त्यः, क्षुधया क्लान्ताः। एकान्तमिच्छन्त्यः, नदीतरङ्गध्वनिनादितवाक्यैः श्रवणानि क्लिश्यमानानि। बालकाः, दधिसिक्तमुखहस्ताः, पुष्पमालाविलसिताधराः, नग्नाः, गोमयमृदाङ्किताः, प्रांगणेषु क्रीडारवपूर्णाः। सिक्तरेणुप्लुततीरेषु, हरितवनलतानां लोलितपल्लवाः तरङ्गैः वह्यमानाः। मधुगन्धदधिदुग्धमत्ताः मन्दगमनभ्रमराः, ग्रामबालकाः, प्रातःभिक्षार्थं नयनजलेन सिक्तवस्त्राः। हास्यक्रीडाविलासिन्यः युवत्यः, विकीर्णकेश्यः, बालकाः च, गोमयजलसिक्ताः, क्रुद्धाः, हस्तवृत्तिं कुर्वन्तः। मयूरपक्षपिच्छैः, काकपक्षैः, गोपुच्छैः च आवृतम् प्रांगणम्, गृहद्वारमण्डपे, मार्गेषु, जाजीकुसुमपेटिकाभिः विकीर्णम्। गृहसमीपे सदा पुष्पितवृक्षाः, प्रतिदिनं पतितपुष्पाणि पादाङ्गुलिपर्यन्तं भूमिम् आच्छादयन्ति। कुमुदिनीवनानि, मृगसमूहाः, तृणगुच्छेषु शिशुमृगाः सुप्ताः, गुञ्जालतानिकुञ्जेषु भ्रमरगणाः गुञ्जन्ति। क्वचित् वत्साः एककर्णकम्पनैः, गोपालदधिसेषमधुपानानन्तरं भ्रमराः मन्दगमनाः। गृहेषु सर्वत्र भ्रमराः अपच्युताः, भवनानि तु अशोकपुष्पशोभया रक्तरञ्जनसदृशानि। वृक्षाः सदा सीतलजलवातसिक्तपल्लवाः, कदम्बकुसुमसमूहाः, सप्तच्छदपुष्पाणि च गुच्छितानि। केतकिपुष्पाणि लतानि आलिङ्गन्ति, विस्तीर्णपर्णच्छायायाम् विहगध्वनिः प्रतिश्रुत्यते। वातायनान्तःपुरेभ्यः शीतलमारुतः प्रवहति, राजपथाः पूर्णपद्मसरसां शृङ्खलया शुद्धीकृताः। घनच्छायायाम्, तृणनवपवित्रे, पुष्पपतनजलकणैः तारकाभासमावहन्ति। सदा पुष्पवृष्टिस्नातः, हिमशीतलः, अद्भुतपुष्पपत्रपद्मसमूहैः भूषितः वासगृहः। अन्तःपुरपथाः गृहान्तरिकस्य सदृशाः, प्राचीनकोणाः मेघैः गूढाः, मेघविद्युत्प्रभया प्रकाशिताः, अन्यदीपस्य आवश्यकता नास्ति। गुहासु वातगम्भीरध्वनिनादितम् मण्डपम्, चलच्चकोरशुकमृगमालाभूषितं राजप्रासादम्। वातः कोमलकोमलशाखापल्लवगन्धसमीरितः, नवमृद्गन्धयुक्तः, लोलितपल्लवान् मन्दं कम्पयति। लाटरकपक्षिणां क्रीडासमूहैः, भ्रमरगणैः, कोकिलकूजनिनादैः च सदा उत्सववत् तद् ग्रामं जीवति। एवं तौ युवत्यौ तं ग्रामं, पर्वतं च, सर्वैः सौन्दर्यैः, जीवितरम्यैः, अपश्येताम्।