नदीसदृशाः तन्तवः, स्तम्भाः, शीतजलबिन्दवः च तत्र आसन्। रात्रौ मधुकृतः विचरन्ति स्म, तत्र बहवः प्राणीणां समूहाः, यथा मच्छकाः, समन्तात् तं प्रदेशं पूरयन्ति स्म। अन्तरतन्तु समूहैः तद् क्षेत्रं आकीर्णम्, देवैः कृतछिद्रैः आवृतम्, जलप्रवाहैः सञ्चालितम्, दिव्यप्रभया स्फुरद् आसीत्। रसस्निग्धम्, व्योम्नि हंसाः विचरन्ति स्म, रात्रेः सङ्कोचपात्रम्, कमलतन्तुभिः नागाधिपः अधः पातालमृत्तिकायाम् निमग्नः आसीत्। कदाचित् तस्य विस्तारः समुद्रम् कम्पयति स्म, दिशः च सञ्चालयति; अधः अनन्तदानव-राक्षसाणां सर्पमध्ये वासिनां शूलमिव आसीत्। तस्य हृदयम्, महाबीजम्, दैत्यव्रणमृदुलवल्लीना आवृतम्, बीजप्रसूवः, संयोगे रममाणः, पर्वतराज-भूमौ व्याप्य स्थितम्। तत्र विशालः प्रदेशः 'जम्बुद्वीप' इति प्रसिद्धः, मध्यस्थपर्णम्, नदीनि तन्तुवत्, नगराणि ग्रामाणि च पुंस्त्राणि इव। सप्तसुन्दरबीजैः कुलपर्वतानाम् अलङ्कृतः, तस्य व्योम्नि महाबीजम्, मेरुशिखरः हृदयस्थः, विततानम्। सरांसि, हिमबिन्दवः, वनानि, मृगसमूहः च तत्र समवेतः; तस्य रश्मिवृत्ते मेघसदृशाः जनसमूहाः निवसन्ति। तद् भूमिः शतयोजनपरिमिता, सर्वतः समुद्रैः, मधुकृत्समूहैः, चतुर्दिशः विश्रान्ताः च परिवृताः। अष्टदिशिपत्रेषु विश्रान्तम्, कमलानां मधुकृतां निनादेन, नवभ्रातृराजैः नवधा विभक्तम्। लक्षयोजनविस्तीर्णम्, रजःकणैः समाकीर्णम्, बहुप्रदेशव्यवस्थया स्थिरम्, शीतजलबिन्दुभिः स्निग्धम्। द्वीपात् बहिर्द्विगुणपरिमितः लवणसागरमण्डलम्, बाह्यतः वर्तुलबाहुवत् परिवृतम्। तस्मात् पुनः द्विगुणपरिमितः, कङ्कणरूपमण्डलम्, शाकद्वीपजलैः पूरितम्, जगत्तन्तुवत् प्रसारितम्। पुनः द्विगुणपरिमितः, शीतक्षीरसागरमण्डलम् परिवृतम्। तस्मात् पुनः द्विगुणपरिमितः, बहुजनसमूहैः अलङ्कृतः, कुशद्वीप इति प्रसिद्धः, परिवृतः। तस्मात् पुनः द्विगुणपरिमितः, दधिसागरमण्डलम्, सदा देवसमूहान् पोषयति। ततः, क्रौञ्चद्वीपसममण्डलम्, खातखदेन परिवृतम्, नूतनराजनगरमिव। पुनः, घृतसागरमण्डलम्, ततः शाल्मलिद्वीपमण्डलम्, अमरैः पूरितम्। ततः, देवमहासागररेखा, पुष्पशुक्ला, शेषशरीरेण सह, हरिरूपम् इव प्रकटितम्। ततः, गोमेदकद्वीपरेखा, तद्वत् इक्षुरेखा, हिमालयशिखरशुद्धा। ततः, पुष्करद्वीपरेखा, द्विगुणपरिमिता, अन्ते मधुरजलसागररेखा, तद्वत्। सप्तसागररेखासु, दक्षिणपश्चिमदिशि, अग्निवल्कलसदृशाः ज्वलनबिन्दवः, जलमध्ये दाहककाष्ठवत् चिह्निताः। ततः, दशकोटिविस्तीर्णम्, तप्तसुवर्णप्रभया दीप्तम्, वक्रम्, शोभनम्, दिव्यसुखाय योग्यं। एवं सप्तसागरद्वीप-सुवर्णभूमिपरिमाणानुसारम्, अधः दशगुणपरिमितम्, पातालपर्यन्तम् विस्तारितम्। गम्भीरनिहितमण्डलम्, उच्चतम्, गुहासमूहसदृशम्, पातालमार्गे वक्रम्, भयानकम्। ततः, दशगुणोन्नतम्, व्योम, चतुर्दिशिसहितम्, गुहासमूहैः भीष्णम्। नीलकमलमालया, अर्धम्लानतिमिररूपया, विविधरत्नशिखरैः, कुमुदैः, कमलैः, शतदलैः च अलङ्कृतम्। लोकालोकमहापर्वतवृत्तेन परिवृतम्, तस्य उच्चशिखराणि त्रैलोक्यलक्ष्मी-जटारूपाणि। सर्वस्य पार्श्वे, दशगुणपरिमितम्, 'अज्ञातप्राणिसञ्चारी' वनम्, सर्वं रक्षति। सर्वस्य पार्श्वे, दशगुणपरिमितम्, शुद्धजलवत् व्योम्नि सर्वदिशि प्रसारितम्। सर्वस्य पार्श्वे, दशगुणपरिमितम्, ज्वलनराशिना आवृतम्, मेरुशिखरादीन् अपि द्रावयितुं समर्थम्। सर्वस्य पार्श्वे, दशगुणपरिमितम्, मेरुशिखरादीन् अपि तृणरजःवत् सञ्चालयति। सर्वतः वातेन परिवृतम्, यः पर्वतान् विदारयितुं अग्निं वाहयितुं च समर्थः, परन्तु शून्यत्वात् मौनम्। सर्वस्य पार्श्वे, दशगुणपरिमितम्, व्योम्ना परिवृतम्, यः शून्यः, एकरूपः। ततः शतयोजनपरिमितम्, घनम्, दृढम्, ब्रह्माण्डखण्डेन आच्छादितम्, सुवर्णसूर्यशिखरैः अलङ्कृतम्। एवं समुद्रैः, महापर्वतैः, दिशिपालैः, देवपुरीभिः, व्योम्ना, भूम्या च निर्मितं जगत् दृष्ट्वा, सा स्वगृहस्य कक्षं भूमौ अपश्यत्। ततः तौ सिद्धयोः स्त्रियौ स्वगृहं अपश्यताम्, यत् जगत्संप्रदर्शने अदृश्यं, ब्रह्मासनम्। तत्र चिन्तितदाससमूहैः पूरितम्, स्त्रीणां वदनानि अश्रुभिः स्निग्धानि, गृहविन्यासः बहुलं भग्नः, म्लानपद्मसदृशः। उत्सवहीननगरसदृशः, अगस्त्यप्रभावान्ते समुद्रसदृशः, ग्रीष्मदग्धवनसदृशः, विद्युत्पातितवृक्षसदृशः च। वायुनाऽभिगृहीतमेघसदृशः, हिमदग्धपद्मसदृशः, तैलहीनदीपसदृशः, यः दृष्ट्वा दुःखं जनयति।