सीम्निषु तस्य वर्तन्ते कुम्भाण्डराक्षसगुह्यकचक्राणि, तत्र च बलवता वायुनाऽनुनीतानि विहायसस्थजनसमूहानि शीघ्रं सञ्चरन्ति। तत्र विहायसयानानां चलनरवैः, मुष्टिग्राह्यभीमध्वनिभिश्च प्रतिध्वनितं दृश्यते; तस्य यन्त्राणि ग्रहतारकगमनेन सञ्चालितानि सन्ति। तद्भूमौ अल्पसिद्धिभिः त्यक्तं, सूर्यरश्मिभिः दग्धं, तत्र च निर्दोषविहायसयानि सूर्याश्वमुखवायोर्दाहेन दग्धानि। लोकपालगणाप्सरसां च गमनागमनैः चञ्चलितं, दिव्यस्त्रीणां दग्धगृहात् धूपधूमैः आवृतं च तदास्ति। तत्र दिव्यस्त्रीणां भूषणानि विकीर्णानि, पक्षिभिः हृतानि, स्वतेजश्च क्षीणम्; सिद्धिसामान्यशक्तयः तत्र संमिश्राः, परं तस्य बलं शिथिलम्। सिद्धिसंघानां बलात् सङ्घट्टनविक्षेपैः, हिमालयमेरुमन्दरशिखरसंनिकृष्टाः घनाः विक्षिप्ताः। तत्र चञ्चलकाकुलूकगृध्रसमूहैः परिवृतम्, ताः अप्सरोगणैः सह समुद्रतरङ्गवद् नृत्यमानाः। श्वानकाकोष्ट्रगर्दभमुख्ययोगिनीसंघाः शतयोजनव्याप्तौ विहितनृत्याः, निष्फलागतागताः विचरन्ति। तत्र मेघमन्दिराणि, धूपधूमपूर्णानि, लोकपालानां पुरतः, यत्र सिद्धयुग्मगन्धर्वाः उत्सवसमारम्भं कृतवन्तः। मार्गः खदिरवृक्षैः आवृतः, दिव्यगीतश्रवणमदेन, नित्यं पक्षिसमूहैः कूजितः। नद्यः वातस्कन्धेषु जालवत्, दिव्यबालानां चकितदृष्ट्या विचित्रदर्शनाय सञ्चरणं, तदिदं विस्मयस्थानम्। क्वचित् वज्रचक्रशूलखड्गायुधधराणां संशयाः सञ्चरन्ति; क्वचित् तु तुंबुरुनारदवीणारवः गृहेषु प्रतिध्वनति। क्वचित् मेघमार्गेषु महाघनसमावेशः, कल्पान्तसलिलोपममहासमूहैः, चित्रितरूपैः, मूकवत् शान्तः। अन्यत्र श्याममेघाः पर्वतपक्षपिच्छाभाः, क्वचित् सूर्यकिरणस्रवणकान्त्या शोभमानाः। अन्यत्र शीतलचन्द्रप्रभया भूषितमेघाः, मृदुलप्रकाशवृष्टयः; क्वचित् मेघसमुद्रः वायुवर्जितः, शून्यजालवद् दृश्यते। क्वचित् वातेन तृणकुटिलानि हरितानि, क्वचित् मेघभित्तिषु पत्रपुञ्जप्रभया उज्ज्वलः। अन्यत्र धूलिधूसरं, मेरुपर्वतान्तरालमिव, क्वचित् दिव्यविमानप्रभया, सुरस्त्रीसौन्दर्येण च, व्योम शोभते। क्वचित् शून्यं व्योम, मातृगणानां विकृतनृत्यपरिवेष्टितम्; अन्यत्र योगिमहासेनानां नादेन व्याकुलितम्। क्वचित् मुनिसंघाः शमसमाधिस्थिताः, शान्ताः, समभाविनः, साधुचित्तानां मनोहराः। अन्यत्र दिव्यस्त्रीकिन्नरगन्धर्वदेवगायनसमूहाः; क्वचित् देवाः स्थिरपुरसमवृताः विचरन्ति। क्वचित् नगरद्वाराणि रुद्धानि, अन्यत्र महापुरीणि संवलितानि; क्वचित् मायानिर्मितनगराणि, अन्यत्र अनुत्पन्नग्रामाः। अन्यत्र शशिनो विहारिण्यः सरसः, अन्यत्र निस्तरंगजलानि; क्वचित् सिद्धिसमूहाः, अन्यत्र चन्द्रोदयः। क्वचित् सूर्यप्रभा, अन्यत्र रजन्यन्धकारः; क्वचित् सन्ध्याभासः, अन्यत्र तुषारधूसरं व्योम। क्वचित् श्वेतविमानैः व्योम शोभते, अन्यत्र मेघाः वर्षन्ति; क्वचित् स्थलवत् व्योम, लोकविश्रामस्थानमिव। क्वचित् देवासुरगणाः शीघ्रं ऊर्ध्वाधः सञ्चरन्ति, अन्यत्र चतुर्दिशं प्रवृत्ताः। अन्यत्र धूमसमावृतं, शतयोजनमपि दुष्प्राप्यम्; क्वचित् व्योमवत्, अविनाशितमहत्कृष्णतमः पूर्णम्। क्वचित् स्थिरतेजो विद्यमानं, सूर्याग्निसदृशम्; अन्यत्र हिमालयान्तर्गतमिव शीतम्, शशिसूर्यादिगृहेषु। क्वचित् महापुरुषवृक्षवनानि नगरशिखरेषु नृत्यन्ति; अन्यत्र दैत्यविजयेन पतितानि दिव्यनगराणि। क्वचित् दिव्ययानावरोहणेन अग्निरेखाः, अन्यत्र शतशिखिग्रहसंघर्षेण व्योम व्याकुलम्। क्वचित् शुभग्रहगणगृहीतम् व्योम, अन्यत्र तमसा संवृतम्; अन्यत्र दिवाप्रभया दीप्तम्। क्वचित् मेघनादः भीमः, अन्यत्र मूकमेघाः; क्वचित् वायुः श्वेतमेखलान्येव पुष्पगुच्छवद् विक्षिपति। क्वचित् निर्विशेषं निर्मलम्, त्वरितशान्तम्; मृदुशान्तं प्रकाशमानं च, ज्ञातृहृदयमिव। अन्यत्र शुकमण्डूकगणैः कण्ठरवः, व्योमवासिनां क्षेत्रं ताराभिः शून्ये भूषितम्। क्वचित् सुवर्णचूडमयूरादिपक्षिसमूहैः पूर्णम्, विद्याधरीणां वाहनविश्रामस्थानानि। अन्यत्र मेघेषु मयूरमण्डलानि नृत्यन्ति; क्वचित् अग्निशुकैः कृष्टभूमिवत्, धरणी कृष्णा दृश्यते। क्वचित् यमेशस्य महिषवाहनमेघाः, अन्यत्र कृष्णमेघाः, तृणमित्याशङ्क्य, अश्वैः भक्ष्यन्ते। अन्यत्र देवनगराणि, अन्यत्र दैत्यनगराणि; केचन नगराणि परस्परमगम्यानि, केचन सङ्कुलवर्त्मानि। क्वचित् भैरवनृत्यभीषणं पर्वतकुलमिव दीप्तम्, अन्यत्र गन्धर्वनगर्यां सुरस्त्रीगणैः समाकीर्णम्। क्वचित् समुद्रः कम्पितपर्वतशिखरपतितसहस्रवृक्षैः शुष्कः, अन्यत्र मायाप्रभावेन व्योमोत्पन्नपद्मवारिणा शीतलितः। क्वचित् गिरिश्रेष्ठः पक्षिसंयुक्तः विनायकसहायः नृत्यति; अन्यत्र पर्वताः नादितवायुवेगेनोत्क्षिप्ताः। एवं तद्विश्वचमत्कृत्यं, विविधरूपविचित्रं, दिव्यदैत्यमानुषगन्धर्वयोगिनां निवासभूमिः, नानाविचारनृत्यगीतध्वनिसमाकीर्णा, विस्मयकारिणी च सा दिशः वर्ण्यते।