यदा तव चित्तं योगाभ्यासेन न शान्तं न चैक्यम् आप्नोति, तदा नूनं त्वं ब्रह्म यथार्थतया न पश्यसि। ये तु वयं यथा, अभ्यासेन च ब्रह्मविद्यया च तत्र दृढताम् आपन्नाः, ते एव तं भावं तत्त्वतः पश्यन्ति। इव कल्पनापुरं, मम देहोऽपि आकाशमयः; अहं पश्यामि एषः एव प्राणः ब्रह्म, अनेनैव देहेन तद् परं पदं पश्यामि। अहं ज्ञानमयः शरीरः, यथा एते पद्मसम्भवादयः; ब्रह्मात्मा जगत् सर्वमिदम् अपि अस्माकं स्वस्वरूपेऽवयवानि एव। त्वयि अभ्यासाभावे, पुत्रि, रूपं ब्रह्मभावं न प्राप्तम्; मनःकल्पितात्मत्वेन तद् त्वया न दृश्यते। यत्र तव स्वकल्पितपुरं स्वदेहे न दृश्यते, तत्रान्यस्यापि कल्पितपुरं तव देहे न दृश्यते। अतः, एष चेतनाकाशमयः देहः परित्यज्य तद् पश्यसि; शीघ्रं कुरु, कर्तव्यवित् उत्तम। कल्पनापुरं कल्पयितुः एव सत्यम्; देहवता वा अदेहवता वा, अन्येषां न किञ्चिदस्ति। सृष्ट्यादौ जगन्मोहः उत्पन्नः, एष एवमवस्थां प्राप्तः; तस्मात् कालात् प्रारब्धं बलवत्तरम् अभवत्। त्वम् उक्तवती, देवी, "गच्छामः विप्रगृहं पत्न्या सह"; अहम् अपि वदामि, कथं गच्छामः, मातः? अत्र, देहं विहाय सतत्त्वयुक्तया बुद्ध्या, अहम् तं परं स्थानं गच्छामि—तद् वद। यथा तव आकाशे कल्पितः इच्छावृक्षः सन् आकाशमय एव, न भित्तिस्वरूपः, न भित्त्या बाध्यते, न वा भित्तिं नाशयति। एवं ज्ञानमात्रवपुः मनःकल्पितं देहं, तस्य प्रकाशोऽपि परात् किंचित् भिन्नः। अतः, एषः देहः तथैव; अहम् एनं न परित्यजामि, अन्यत्र न गच्छामि; अनेनैव देहेन तं देशं गच्छामि, यथा गन्धो वातेन नीयते। यथा जलं जले, अग्निः अग्नौ, वायुः वायौ लीयते, तथा मनःकल्पितदेहः अन्यैः मनःकल्पितदेहैः एकीभवति। भूमिसम्बद्धा चेतना अभौम्यया चेतसा न मिलति; कल्पितयोः पर्वतयोः संयोगः कुत्र? एषः तव मनःकल्पितः देहः गमनाय साधनम्; दीर्घकालकल्पनया बुद्ध्या स्थूल इव गृहीतः। यथा स्वप्ने, दीर्घध्यानसमये, भ्रमेषु, मद्यपस्य दृढकल्पने, गन्धर्वनगरस्य च। यदा संस्काराः क्षीणाः स्युः, चित्तं स्थिरं भवति, तदा स्थूलावस्था देहे न प्रत्यागच्छति। सूक्ष्मदेहस्मृतौ दृढत्वे, एषः देहः स्थैर्यम् आप्नोति; तस्मिन्न भ्रमिते, देहः नश्यति। यद् नामरूपेण विद्यते, तद् विनाशावस्थां गच्छति; यद् वस्तुतः नास्ति, तस्य नाशः कः? यथा रज्जौ सर्पभ्रमः विज्ञानात् निवर्तते, सर्पः न नश्यति, न च न नश्यति—एषा चर्चा व्यर्था। यथा विज्ञानात् स्थूलं न दृश्यते, तथा सूक्ष्मदेहज्ञानात् स्थूलं न दृश्यते। यद्यपि कश्चित् कल्पितं वस्तु अपाकरोति, तदा सा कल्पना निवर्तते; यथा शिलाखण्डः निक्षिप्यते, सः तत्र कदापि न दृश्यते। एषः देहः तथा तस्य अवयवानि परस्परं पूरयन्ति; एषा सत्यम्, वत्से, यं वयं पश्यामः, त्वं तु न पश्यसि। सृष्ट्यादौ, मनः कल्पनया यदा रूपं गृह्णाति, तदा तदा व्यक्तित्वम् इव दृश्यते। यदा परमार्थ एव शेषः, शान्तः, अदिग्भेदः, अकालभेदः, तदा कल्पनायाः कः अवसरः? यथा कङ्कणगुणः सुवर्णे, उर्मी जले, वस्तु स्वप्ननगरकल्पितजगति। एवं सत्यानुभवे चेतनाराज्ये च, आत्मनः व्यतिरिक्तं किञ्चित् कल्पनारूपं नास्ति—यः दुःखरहितः। यथा आकाशे रजः नास्ति, तथा परे भेदः नास्ति; एषः अभिन्नः, शान्तः, अजः, कल्पनाशून्यः। यद् ज्ञानं प्रकाशते, तत् शुद्धं तस्यैव; यथा मणेः प्रभा, या सुवर्णकारकथया सुवर्णमिति कथ्यते। दीर्घकालं वयम्, हे देवी, भ्रमामः; के ते, ये द्वैताद्वैतविषयकल्पनया नित्यं मोहिताः? त्वं दीर्घकालं अशान्तेन, अनवगतमतेन चित्तेन विक्षिप्ता अभवः; एषा भ्रमः स्वभावतः उत्पद्यते, विचारात् नश्यति। अविचारितं मनः त्वरितं विचारतः विनश्यति; अतः, तद् वस्तुतः नास्ति, अज्ञानं नास्ति अन्तः। अतः, न विचाराभावः, न अज्ञानम्, न बन्धः, न मोक्षः; एषः जगत् शुद्धचैतन्यम्, अविकल्पितम्। यावत् त्वं एतत् न विचारितवती, तावत् न पूर्णबुद्धा, भ्रमिता, उदधिवत् विक्षिप्ता। अद्यप्रभृति त्वं बोधिता, मुक्तासि, विवेकिनी; संस्कारबीजं तव चित्तात् पतितम्। आदौ एव, नाट्यरूपं संसारलीला न जातम्; कदा, कथम्, केन वा संस्कारः अनुभवेत? यदा द्रष्टा-दृश्य-दर्शनाभावः पूर्णः, तदा परमानन्दैकाग्रता-समाधौ स्थितिः। यदि संस्कारबीजक्षयेऽपि हृदि किंचित् अङ्कुरः जायते, शनैः शनैः रागद्वेषादि विकल्पाः उत्पद्यन्ते।