सा दिव्याङ्गी, उज्ज्वलशरीरा, शुद्धा शुभा च, जनानां प्रमोदजननी, हंससंघेन सह रममाणा, गङ्गेव दिव्या नदी, भूमौ प्रविष्टा। तस्य तु भूमौ पुष्पाणि, यानि सर्वानन्ददायकानि, तेषां दीर्घकालसेवा नूतनप्रियाया इव तस्य आनन्दं जनयति। यदा सः चिन्तितः स्यात्, तदा सा चिन्तिता; यदा सः हृष्टः, तदा सा हृष्टा; यदा सः विक्षिप्तः, तदा सा विक्षिप्ता; प्रतिविम्बवत् सा प्रिया तस्य क्रोधे एव भीता। पृथिव्याः दिव्यकन्यया सह, यस्य अन्यप्रिया नासीत्, सः तया सह निःस्वार्थस्नेहस्य स्वादं अयच्छत्। सः तया सह काननवनान्तरेषु, तमालवृक्षगह्वरेषु, पुष्पच्छत्रशय्यायाम्, लताव्यालिनिवेशनेषु च, पुष्पशय्यायाम्, पुष्पमण्डितमार्गेषु, वसन्तोद्यानस्वङ्गे, पद्मवनोद्यानक्रीडायाम्, चन्दनवनान्तरेषु, संतानच्छायायाम्, कदम्बनिम्गृहेषु, परिभद्रकुहरेषु, गिरिगुहायाम्, कन्दरेषु, वातायनगृहेषु, नदीतीरमण्डपे, गजशिखरमन्दिरेषु, ग्रीष्मे हिमगृहेषु, लतालिङ्गितकुञ्जेषु, सुवर्णमन्दिरेषु, सुवर्णवृक्षेषु, मुक्तारत्नदीवार्पितगृहेषु, मालतीमञ्जरिवृक्षेषु, बन्धूकपुष्पवृक्षेषु, सुरभिपुष्परजसि, वसन्तोद्यानकुञ्जे, कोकिलकुलगीतसङ्गीते, मणिमयहरिततले, जलप्रपातसिक्तस्फटिकधारायाम्, सुवर्णरत्नमयशिलागिरिषु, दिव्यऋषिगृहेषु, दूरसाधुसाधुगृहेषु, श्वेतपद्मपुष्करिण्यां, हसितकुमुदेषु, वनमण्डलविकासे, पूर्णनीलपद्मशय्यायाम्, प्रहेलिकाकथासु, अक्षरक्रीडासु, विविधपट्टक्रीडासु, गोपनीयपाशकयुद्धेषु, नाट्यकथासु, पद्येषु, चित्रबिन्दुसंयोजनेषु, देशभाषासु, नगरग्रामाचारेषु, हारमालाग्रथनमालासु, नानाविभूषणेषु, लास्यनृत्येषु, विविधरसपात्रेषु, ताम्बूलकर्पूरसुपारीचर्वणे, लास्यालिङ्गने, रम्यस्वङ्गायनचेष्टासु, गृहे पुष्पस्वङ्गायने, परस्परसङ्गायनतालसञ्चारे, लतालिङ्गितकुञ्जेषु, पुष्पलतागूढशरीरेषु, नौकायात्रायाम्, रथगजाश्वोष्ट्रयात्रायाम्, जलक्रीडायाम्, परस्परसिक्तायाम्, नृत्यगीतकलासु, ताण्डवनृत्येषु, वाद्यसंवादसङ्गीतायाम्, वीणादम्शब्दायाम्, उद्याननदीतटे, वृक्षमध्ये, वनमार्गे, अन्तःपुरमन्दिरेषु, सर्वत्र, विविधरम्यविधानेन, तया सह रममाणः। सा युवती, सुखलालितवृद्धा, तस्य प्रिया पतिव्रता, शुभचिन्तायाम् मनः निवेश्य, चिन्तयितुम् आरभत। "मम पतिः, लोकनाथः, जीवनात् अधिकप्रियः, यौवनतेजसा युक्तः—कथं सः वृद्धिहीनः अमरः स्यात्?" "यस्य आलिङ्गने मम स्तनौ उत्तोलितौ, तेन सह अहं प्रियया, शतवर्षाणि पुष्पगृहेषु स्वच्छन्दं रमयेत्?" "यथा क्रमशः तपः जपः प्रयत्नेन, चन्द्रः इव राज्ञां मध्ये, वृद्धिहीनः मृत्युहीनः स्यात्।" "द्विजातीन् ज्ञानतपःविद्यायुक्तान् पृच्छामि—कथं जनानां मृत्युः न भवति?" ततः द्विजातीन् विधिवत् पूज्य, सा पुनः पुनः विनयेन पृच्छति—"हे ब्राह्मणाः, कथं अमरत्त्वं लभ्यते?" ते उचुः—"हे देवि, सर्वतपःजपैः सिद्धासिद्धौ विविधफलानि लभन्ते, अमरत्त्वं तु कदापि न लभ्यते।" तद्वाक्यं श्रुत्वा, सा पुनः शीघ्रं स्वविवेकात् चिन्तयितुम् आरभत्, प्रियवियोगभीता। "यदि भाग्येन मम पतिः पूर्वं मृत्युम् उपगच्छेत्, तदा सर्वदुःखविमुक्ता, स्वात्मनि शान्ता स्थित्याः।" "यदि सहस्रवर्षे पतिः पूर्वं मृत्युम् उपगच्छेत्, तदा अहं तथा यतिष्ये यथा आत्मा गृहात् न निर्गच्छेत्।" "यदा पतिस्य आत्मा निर्गच्छेत्, मम शुद्धान्तःपुरे तिष्ठेत्, तदा अहं तत्र एव पतिना दृष्टा, इच्छायाम् स्थित्याः।" "अद्यैव अहं आरभे—सरस्वतीं ज्ञानस्वरूपां जपोपवासतपसा पूजयामि, तस्याः प्रसादम् इच्छन्ती।" एवं निश्चित्य, सा सती, पतिम् अप्रकाश्य, शास्त्रानुसारं घोरं तपः आरभत्। त्रिरात्रान्ते, उपवासं समाप्त्य, देवब्राह्मणगुरुविद्वज्जनान् पूजायाम् प्रवृत्ता। नित्यं स्नानदानतपःस्वाध्यायेषु, श्रमपूर्णशरीरा, श्रद्धासदाचारकर्मणि, महद्भिः क्लेशैः युक्ता। यथाकालं, प्रयत्नं, शास्त्रं, क्रमं च, पतिम् अप्रकृतं तुष्ट्वा। शतत्रिरात्रं सा युवती, दृढनिष्ठा, सततं तपसा यतन्ती। शतत्रिरात्रान्ते, मूर्तिं पूज्य, भगवती गौरी, वाग्देवी, प्रसन्ना भूत्वा तस्यै उवाच। "अविच्छिन्नतपसा, अतिशयपतिसंनिष्ठया, अहं त्वया पूर्णतः तुष्टा; वरे इच्छितं लभस्व, वत्से।