यथा स्वप्ने पर्वते न कश्चन तत्त्वतः प्रमाणमस्ति, केवलं कल्पनया तत्र सर्वं दृश्यते, तथैव अस्मिन्संसारे ये सर्वे दृश्यरूपाः, ते केवलं आकाशरूपाः, कल्पनया पूरिताः, न तु वस्तुतः किञ्चिदस्ति। ‘जगत्’ इति, ‘ब्रह्म’ इति, ‘आकाश’ इति च शब्दानामर्थविचारे मूढैः केवलं भेदः कल्प्यते, वस्तुतस्तु तेषां मध्ये कश्चन भेदो नास्ति। यदेतत् तेजः, यत् केवलं चैतन्याचैतन्यस्य प्रकाशमात्रम्, तदपि आकाशेन सूक्ष्मतया सम्बद्धं, यथा कल्पनाघनः मेघः तु तत्त्वतः मेघेन। यथा स्वप्ननगरं जागरितनगरात् स्पष्टतरमिव दृश्यते, तथा अयं संसारः अपि कल्पितसंसारात् स्पष्टतरः इति प्रतीतिः। अतः अयं संसारः, यः जडचेतनरूपेण दृश्यते, स वस्तुतः शुद्धमात्रम् आकाशरूपः; ‘शून्य’ इति, ‘आकाशजगत्’ इति च शब्दौ पर्यायौ, उभयं चैतन्यमयम् एव। अतः न किञ्चिदत्र उत्पन्नम्—न संसारः, न तस्यादिः, न किञ्चिद् दृश्यते; यथारूपमेव तिष्ठति, अनिर्वचनीयं, अव्यक्तमेव। संसारः एव महान् आकाशः, चैतन्यस्य आकाशरूपः, अविभक्तः, स सूक्ष्ममण्डलवत्, यथा तुला न कदापि पूर्यते, तथैव। स एव आकाशस्वरूपः, शुद्धः, रूपग्रहणरहितः; तस्मिन्नेव आकाशे, आकाशमयदिव्यदर्शनमस्ति, यथा कल्पितनगरं दृश्यते। अत्र तु शृणु कथा, यः श्रोतृणां कर्णाभरणं, यया अस्य अर्थस्य निःसंशयं मनः शमं यास्यति। ततः ब्रह्मन्, यथार्थज्ञानस्य वृद्धये, शीघ्रं संक्षेपेण एव समग्रं मण्डपकथां कथय, येन विज्ञानं वर्धते। अस्मिन्भूमण्डले जाता काचित् कुलकमलवृत्तिः, पूर्णविकसिता, तत्र पद्मनामकः राजा, कीर्तिमान्, बहुपुत्रः, महाधनवान्। सीमापालनविषये समुद्रवत्, शत्रुषु सूर्यवत् तमोहरः, प्रियतमेभ्यः रजनीकमलचन्द्रवत्, दोषेषु तृणदाहकाग्निवत्। सः विद्वत्सभायां मेरुपर्वत इव, कीर्तिचन्द्रस्य समुद्रः, सद्गुणहंसानां सरः, कलाकमलानां सूर्यः। शत्रुसमुद्रविघातकवायुवत्, गर्वगजकेशरी, सर्वविद्यावल्लभः, सर्वाश्चर्यगुणनिधिः। शत्रुसागरमन्थनमन्दरवत्, विकसद्गुणमधुरसः, सौभाग्यपुष्पसायकमदनः। क्रीडालतावातः, शौर्योत्सवधीरनायकः, कुलकुमुदरजनीशशाङ्कः, दुर्ललितालतिनलिनीपावकः। तस्य भाग्यवती भार्या लीलानामा, सर्वमङ्गलैः संपन्ना, यथा नवविकसितं कमलं भूमौ आविर्भूता। सा सर्वसमृद्ध्यलङ्कृता, ललितवाक्या, मृदुप्रभया, हासे द्वितीयचन्द्रारम्भवत्। तस्याः कमलमुखं अलकावासिनां मनांसि आकर्षति, शीतलतनुः, कमलकोशशुद्धान्तः, साक्षात् कमलमिव सती। लतावितानक्रीडायां मल्लिकागुच्छप्रभया स्मितवती, रसमयी, कोमलकिसलयकरा, पुष्पभूषिता, मूर्तिमन्ती लक्ष्मीः। सा शुद्धमङ्गलस्वरूपा, जनानां हर्षदायिनी, गौरवती, यथा गङ्गा हंसमण्डलीं रमयन्ती भूमौ प्रविष्टा। तस्मै नूतनप्रेयसीव काचिदन्या प्रियता उत्पन्ना, या चिरकालं भूमौ सर्वसुखप्रदं पुष्पसेवनं करोति। तस्याः मनःक्लेशे सापि क्लेशिता, हर्षे हृष्टा, विक्षेपे विक्षिप्ता; यथा प्रतिबिम्बं, स्नेहिनी केवलं तदा भीता यदा सः कोपितः। एवं भूमिसुन्दरीया सह, अन्यया न पत्न्या, सः अकृत्रिमस्नेहस्य स्वादं भुङ्क्ते। उद्यानेषु, वनकुञ्जेषु, तमालगहनगुल्मेषु, पुष्पच्छत्रशय्यायां, लतान्तःपुरेषु, पुष्पोपहितशय्यागृहेषु, पुष्पवृत्तपथेषु, वसन्तवाटिकास्वङ्कासु, पद्मिनीषु च क्रीडायाम्। चन्दनवनान्तरेषु, संतनछायायाम्, कदम्बनीपगृहेषु, परिभद्रकुहरेषु, गिरिगुहासु, कन्दरासु, वातायनगृहेषु, नदीतीरमण्डपे, गजशिखरमन्दिरेषु च। ग्रीष्मे हिमगृहेषु, लतावितानान्तरेषु, सुवर्णमन्दिरेषु, सुवर्णवृक्षेषु, मुक्तारत्नभित्तिषु च। यत्र मल्लिका, पारिजातकाः च विकसन्ति, तेषां परागः सुगन्धि, वसन्तवनेषु, यत्र कोकिलाः समूहेन कूजन्ति। मणिमयमृदुलकान्तिप्रस्थेषु, जलप्रपातेषु, स्वच्छसलिलधारासु। सुवर्णरत्नशिलागिरिषु, दिव्यऋषिगृहेषु, पुण्याश्रमेभ्यः दूरदेशेषु। शुक्लपद्मिनीषु, हसितकुमुदेषु, विकसितवनान्तरेषु, पूर्णपुष्पोत्पलशय्यायाम्। प्रहेलिकाभिः, आख्यायिकाभिः, अक्षरमुष्टिभिः, नानाविधैः पट्टक्रीडाभिः, रहस्यम् अक्षद्यूतैः च। नाटककथाभिः, श्लोकरेखाभिः, देशभाषाभिः, नगरग्रामाचारैः च। माल्यैः, हारैः, पुष्पशृङ्खलाभिः, नानाभरणैः, ललितविलासैः, नानारसपात्रैः। ताम्बूलकर्पूरनागरचर्वणैः, ललितालिङ्गनैः, प्रियस्विङ्गारोहमन्दगत्याः च। गृहान्तः पुष्पस्विङ्गेषु, परस्परस्विङ्गनृत्ये, लतान्तःकुञ्जेषु, पुष्पलतान्तरिताङ्गयोः। नौकया, रथेन, गजेन, अश्वेन, उष्ट्रेण च यात्रा, जलक्रीडया, परस्परसलिलक्षेपेण च। नृत्यगीतकलाभिः, ताण्डवनृत्यैः, वाद्यसंवादैः, वीणातालवाद्यैः च। एवं सः राजा पद्मः, लीलया सह, नानाविधक्रीडासु, सुखेषु च, समयं यापयामास।