यथा त्रिषु लोकेषु आकाशे अविभक्ते शून्यरूपे स्थितिः दृश्यते, तथा महाचैतन्ये सर्वं दृश्यमानं तदेव परमं पदम् इति। एषा प्रत्यक्षानुभवसमुत्पन्ना निश्चला बुद्धिः धारणीयाः। ऋषिणा एवं उक्ते सति, सायं समागच्छत्, सूर्यः अस्तं गतः, सभायाः सदस्याः नमस्कारान् कृत्वा, सूर्यकान्त्या शिथिलायाम्, स्नानाय निर्जग्मुः। इदं जगत् केवलं आकाशरूपम्, यथा गगने मुक्ताफलम् इव दृश्यते, तथा शुद्धचैतन्यव्योम्नि जगत् प्रकाशते। यथा स्तम्भे चित्रितं दिव्यकन्यकाचित्रं पृथक् इव दृश्यते, न तु तत्र चित्रं न च चित्रकारः, तथा चैतन्यस्तम्भे न चित्रं न चित्रकर्ता अस्ति। यथा सागरे तरङ्गाः स्वभावतः उद्भवन्ति, तेषां सारः न कम्पते, तथा परमात्मनि ज्ञेयज्ञातारौ प्रकटे, न तु पृथग्भूतौ। यथा जलमध्यस्थितं सूर्यकान्तिपटलकम् लोकाय स्थूलम् इव दृश्यते, किन्तु परमाणवे तद् असारम् एव, एवं जगत्स्वरूपम्। जगत् न प्रकाशमानं न च अप्रकाशमानम्, न ब्रह्मणः पृथक्, जलमध्यस्थितसूर्यकान्तिवलयोपमा दृश्यते। पृथिव्यादयो भूतानि अपि, आकाशस्वरूपे अस्मिन् लोके, स्वप्नकल्पनयोः इव, वस्तुतः न सन्ति। एषा चैतन्यव्योमवत्, यत्र वस्तुनि ग्राह्यभावः दृश्यते, तत्र किञ्चिदपि न जायते, यथा मरीचिकानद्यां जलं नास्ति। अस्मिन्लोके, यत्र ग्राह्यभावः नास्ति, गन्धर्वनगरसमानं, तत्र दृश्यप्रपञ्चः मरुभूमिनद्यां जलमिव मायया दृश्यते। यथा स्वप्नगिरौ न तु वास्तविकं मानं वा प्रमाणं, तथैव लोके दृश्यरूपं केवलमेकम् आकाशम्, कल्पनया पूर्यते, न वस्तुतः। 'जगत्', 'ब्रह्म', 'आकाश' इत्येतयोः शब्दयोः अर्थभेदः नास्ति, केवलं अज्ञानिनां कल्पनया। एषः प्रकाशः, यः केवलं चैतन्य-अचैतन्ययोः प्रकाशनं, आकाशेन सूक्ष्मतया सम्बन्धितः, यथा कल्पितमेघः वास्तविकमेघेन। यथा स्वप्ननगरं जागरितनगराद् अधिकं स्पष्टं दृश्यते, तथा अस्य जगतः दृश्यता कल्पितजगतः स्पष्टतरा। अतः यदिदं जगत् जडचैतन्यरूपेण प्रकाशते, तदेव विशुद्धं व्योम, 'शून्य' इति 'व्योमजगति' इति च शब्दयोः तादात्म्यम्, यतो हि चैतन्यस्वरूपे एव। अत्र किञ्चिदपि न जातम्, न जगत्, न तस्यादिः, न च किञ्चिद् दृश्यते; तदेवाव्यक्तम्, अनामिकम्, यथास्तितमेव तिष्ठति। एतज्जगत् एव महद्व्योम, चैतन्यव्योम, अविभक्तम्; सूक्ष्मदेशवत्, अपूर्यमानमानवत्। एषः केवलं आकाशस्वरूपः, विशुद्धः, रूपग्रहणरहितः; तस्मिन्नेव आकाशे, आकाशमयं अद्भुतं दृश्यं कल्पितनगरवत् तिष्ठति। इदानीं, व्याख्यातव्यं किञ्चित् कथामृतं 'मण्डपकथा' नाम, या श्रोतृणां कर्णाभूषणं, येन अस्य अर्थस्य निःसंशयं मनसि विश्रान्तिः भविष्यति। हे ब्रह्मन्, यथार्थविज्ञानवर्धनाय, संक्षेपेण तां मण्डपकथां शीघ्रं कथय, येन ज्ञानवृद्धिः स्यात्। अस्यां पृथिव्याम् एकः पुण्यकुलोत्पन्नः, पूर्णविकसितः, पद्म इति ख्यातः राजा आसीत्, बहुपुत्रः, महाधनसम्पन्नः। सीमासंरक्षणे सागरः, शत्रुषु तमःनाशकः सूर्यः, प्रियजनानां नक्तमलिनीनां चन्द्रः, दोषेषु तृणदाहकः वह्निः। सः पण्डितसमाजेषु मेरुः, यशःचन्द्रस्य समुद्रः, सद्गुणहंसानां सरः, कलापद्मस्य सूर्यः। शत्रुसागरवातः, गर्वगजेषु सिंहः, सर्वविद्याप्रियः, अद्भुतगुणनिधिः। शत्रुसमुद्रमन्थने मन्दरः, गुणविकसितमधुः, सौभग्यकुसुमधन्वा कामदेवः। क्रीडालतानां लीलावातः, साहसानन्दोत्सववीरः, कुलोत्कर्षकुमुदिन्याः चन्द्रः, दुर्लभलीलालतानां वह्निः। तस्य भाग्यवती लीलानामा पत्नी आसीत्, सर्वमङ्गलसम्पन्ना, या पृथिव्यां नवपुष्पितपद्मवत् अभवत्। सा सर्वसमृद्ध्या विभूषिता, माधुर्ये सुललिता, मन्दहासप्रभया आनन्दमुदिता, स्मिते द्वितीयचन्द्रमिव उदयन्ती। अलकापुरनिवासिनां मनांसि हरन्ती, शीतलाङ्गी, पद्मकोशसदृशशुद्धान्तःकरणा, साक्षात् पद्मरूपिणी। कन्दलितमल्लिकाकुसुमप्रभया हसितवती, स्वादुस्वभावा, नूतनाङ्कुरसदृशस्निग्धकरा, पुष्पाभरणा, मानुषी श्रीर्देवता। सा शुभवपुषा, विशुद्धया, जनानन्दकारिण्या, हंससमूहानन्दिनी गङ्गेव भूमौ प्रविष्टा। तस्यै अन्यं किञ्चित् सुखम् उदपद्यत, इव नवप्रिया, या चिरकालं भूमिपुष्पसेवया सर्वानन्दप्रदा अभवत्। राजा यदि चिन्तितः, सा अपि चिन्तिता; राजा हृष्टः, सा अपि हृष्टा; राजा विक्षिप्तः, सा अपि विक्षिप्ता; इव प्रतिबिम्बम्, प्रिया तदा भीता, यदा सः क्रुद्धः। सः भूमिसुरनारीसहितः, अन्यां न पत्नीं कदापि स्वीकृतवान्, तया सह निष्कपटप्रेमरसास्वादने रममाणः। उद्यानेषु, काननेषु, तमालविटपिनि, पुष्पच्छत्रशयनेषु, लतागृहेषु च, पुष्पशय्यायाम्, पुष्पमण्डितमार्गेषु, वसन्तवाटिकास्वलोलसञ्जातदोलायाम्, हसितपद्मह्रदे च, चन्दनकानने, सन्तानच्छायायाम्, कदम्बनिम्बगृहे, परिभद्रद्रुमकुहरे च, गिरिगुहायाम्, शैलकन्दरायाम्, वातायनगृहे, नदीतटमण्डपे, गजाग्रनिवेशने च, ग्रीष्मे हिममन्दिरेषु, लताकुञ्जेषु, सुवर्णप्रासादे, सुवर्णविटपिषु, मुक्तारत्नभित्तिषु च, यत्र मल्लिका-किंशुकाः सुमनोहरगन्धपुष्पाः विकसन्ति, वसन्तवाटिकासु यत्र कूजन्ति कोकिलाः, एवं तयोः नित्यं रमणीयेषु स्थानेषु, प्रेमरसास्वादनेन, तयोः जीवनम् आनन्दमयं प्रवर्तते स्म।