येन स्पृशति, तत् त्वच् इति कथ्यते; येन शृणोति, तत् श्रोत्रम् इति; येन घ्राणयति, तत् नासिका इति; एवं, आत्मा स्वयमेव स्वस्मिन् आत्मानं अनुभवति। यत् रसयति, तत् जिह्वा भविष्यति; यत् चलति, तद् वायोः क्रिया, कर्मेन्द्रियसमूहः। सर्वरूपदीप्तिमनःकल्पनाः एवं समुत्पद्यन्त इति चिन्तयन्, सूक्ष्मशरीरी जीवः व्योम्नि व्योम्नि तिष्ठति। एवं प्रकाशकणस्य विस्तारं पश्यन्, ब्रह्म जीवशब्दनामधेयं धारयन्, असत्यमिव सन् सत्यमिव दृश्यते। सः जीवशब्दार्थविकल्पसंमोहं प्रविश्य, सूक्ष्मशरीरधारी, मनःशरीरं वस्त्रवत् धारयन् स्थितः। स्वकल्पनया सः ब्रह्माण्डे रूपं पश्यति; कश्चित् जलस्थं, अन्यः विश्वेश्वररूपिणं मन्यते। सः भविष्यज्जगतः सृष्टिं पश्यति, अनुभवति च, यथा स्वात्मनः गर्भगृहं मनसा कल्पितम्। सः आकाशकालकर्मद्रव्यकल्पनां पश्यति; एवं चिन्तयन्, शब्दानां कर्ता भवति, कल्पितशब्दैः बद्धः। अयं सूक्ष्मशरीरः असत्यजगन्मायायाम् केवलं असत्य एव विचरति, स्वप्नगतं पतत्रिवत्। तेन अनुत्थितेऽपि स्वयमेव स्वयम्भूः इव दृश्यते, सूक्ष्मशरीरात्मा, ईश्वरः, आद्यः स्रष्टा। अस्यायं ब्रह्माण्डरूपमोहः सम्पद्यते, तथापि किञ्चन न साध्यते, न किञ्चन जायते, न दृश्यते च। तद् ब्रह्मव्योम निर्मलं स्थिरम् अवशिष्टम्; एषा कल्पनापुरी सती अपि न सत्यरूपा। एषा अद्भुतमाया आकाशे उत्पन्ना, अजनिता, निराकारिणी; न निर्मिता, न अनुभविता, न सत्यं, तस्य सदृशी केवलं दृश्यते। महाकल्पे ब्रह्मादीनां मोक्षात्, निःसंशयं न किञ्चिद् पूर्वस्मरणं शिष्यते; सः कारणं स्वयम्भुवः एव। यथाऽस्ति स्वयम्भूः, तथा तस्माद् एष स्मृतिः जायते; अतीतानुभवः अनादिः एव, पृथिव्यादिभिः सहितः। यथा स्वप्ने दृष्टा पृथिव्यादयः जाग्रति दृश्यन्ते, तथा जगत् सदा शुद्धव्योमरूपेण स्मर्यते। यत्र यथा च द्रवत्वं जलस्य, तथैव परमात्मनि नान्यत् किञ्चन सृष्टिः। एवं सृष्टिर् उपपादिता, अस्यैव प्रादुर्भावः स्थितः; यद् विश्वम् इति कथ्यते, तद् केवलं व्योमनः स्वरूपम्, न तु किञ्चन सृष्टिः। एवं दृश्यं जगत् शान्तम्, व्योमरूपम्, अविभक्तम्, अविकल्पम्; निराश्रयम्, निरुपस्थापनम्, अद्वैतम्, एकत्वरहितम्। यदा जगद्भानम् उदेति, तदा किञ्चन न जायते; परमं व्योम अशून्यं, निर्मलं, दृढं तिष्ठति। प्रलयशून्ये तत्र केवलं सत् एव शेषम्; नास्ति आधारः, नाधेयम्, न दृश्यं, न च द्रष्टा। न विश्वम्, न ब्रह्मा स्रष्टा, न ब्रह्माण्डमपि क्वचित्; न जगत्, न पृथिवी, सर्वम् एव शान्तौ तिष्ठति। केवलं ब्रह्मैव स्वच्छम्, निर्मलम्, स्वभावेन स्वयम् आत्मनि सञ्चरति; यथा जलं स्वद्रवत्वेन स्वयम् एव प्रवहति। एतद् असत्यम् इव दृश्यते, इह सत्यमिव अनुभवति; अन्ते असत्यं नश्यति, यथा स्वप्ने मृत्युः स्यात्। अथवा, स्वभावतः सत् एव सत्यम्, क्लेशरहितम्, अविभक्तम्, अनाद्यन्तम्, केवलज्ञानपरिपूर्णम्। यथा व्योम एव परमं, प्रथमार्थी, सदा स्वभावेन सञ्चरति, समशून्यः; सः सूक्ष्मशरीरी, न स्थूलशरीरी, तस्मिन् पृथिव्यादीनाम् अभावे, सत् न विद्यते। एवं यद् दृश्यते, जगदहङ्कारादि, तत् किञ्चन नास्ति; अजन्मत्वात् तदस्तित्वं नास्ति, यत् अस्ति, तत् परम एव। तद् एव परमं व्योम, यत् प्राणिशु जीवति, चेतनं च; यथा जलं अचलसागरयोनि मध्ये चलति। चेतनायाः अन्तःक्रिया ज्ञात्रीव दृश्यते, स्वव्योमरूपं न परित्यजति, यथा स्वप्नकल्पनाशैलमध्ये दृश्यते। महापुरुषस्य शरीरम्, यत्र पृथिव्यादयो न सन्ति, सूक्ष्मवाहनम् एव, शुद्धचैतन्यव्योममात्रम्। स्वप्नगिरिरूपम् अविनाशि, स्थिरस्वप्नपुरीव, मनसा सङ्कल्पितसेना, चेतनाक्रिया प्रतिष्ठिता। यथा न भूमाव् उत्खाताः स्तम्भसमूहाः, तथैव ब्रह्मव्योम्नि आत्मा अनुत्खातः, स्वस्तम्भे प्रतिमेव। आदिसृष्टा पूर्वं स्वयम्भूः इति प्रसिद्धः; तस्य न पूर्वकारणम्, स्वकर्मणः परिणामाभावात्। महाप्रलये आदिपूर्वाः मुक्ताः, तस्मात् किम् पूर्वकर्म स्यात् तेषाम्? भित्तिवदात्मा त्याज्यः, सः दृश्यः अदृश्यश्च; न दृश्यं, न द्रष्टा, न स्रष्टा—सर्वम् एव तत्। सः सर्ववस्तुनः प्रतिबिम्बः; तस्मात् जीवप्रवाहः, यथा दीपसमूहः एकदीपात् उत्पद्यते। कल्पनैव कल्पनाजाता, पृथिव्यादिरहिताः; तथापि पृथिव्यादिवानिव दृश्यते, यथा स्वप्नात् स्वप्नान्तरम् उदेति। अस्मात् प्रतिबिम्बात् एव एते जीवाः उत्पद्यन्ते; उपादानकारणाभावे, ते तदेव स्युः। उपादानाभावे, कार्यकारणे एकत्वम्; तस्मात् सृष्टिमोहस्य नान्यत् कारणम्। ब्रह्मैव आद्यः, यस्य रूपं विराट्; विराटः सृष्टिः जायते; तस्मात् जीवव्योम तदेव, पृथिव्याद्यसत्यत्वात्। एवं, शान्तया, आद्यया, अद्वितीयया, ब्रह्मव्योमरूपया, सर्वम् इदम् एकमेव सत्यम्।