यः कश्चित् किमपि न सम्पन्नः सन्, यदि तस्य मनः सन्तुष्टम्, दुःखरोगवर्जितम् च, स राजसुखं अनुभवति। स यः अप्राप्तं न इच्छति, यद् यद् आगच्छति, तत् तत् यथायोगम् उपयुङ्क्ते; स एव सौम्यः शीलसम्पन्नः सन्तुष्टः इति कथ्यते। यस्य महात्मनः पूर्णसन्तुष्टस्य, शुद्धचित्तस्य मुखे श्रीः प्रकाशते, यथा शुद्धक्षीरसागरस्य स्फूर्तिः। पूर्णत्वे सम्पूर्णरूपे निष्ठां स्थापयित्वा, स्वात्मनि स्वयमेव स्थित्वा, यत्नबलसम्पन्नः सर्वत्र तृष्णां त्यजेत्। यस्य हृदयम् सन्तोषामृतपूर्णम्, तस्य शीतलता स्वाभाविकं जायते; यः तृष्णावर्जितः, तस्य स्थैर्यं चन्द्रशीतलतुल्यं दीर्घकालं तिष्ठति। सन्तोषेण पुष्टचित्तस्य महाधनानि सेवकवत् उपस्थायन्ति, यथा सेवकाः राज्ञः। यः शुद्धसन्तुष्टात्मनि स्थितः, तस्य सर्वदुःखानि शीघ्रं शम्यन्ते, यथा वर्षाकाले धूलिः शीघ्रं निपतति। शुद्धाचारसम्पन्नः, नित्यनिर्मलः, शान्तः च, स पूर्णत्वे विमलचन्द्रवत् प्रकाशते। समत्वरम्यं मुखं दृष्ट्वा जनाः तुष्टिम् अनुभवन्ति, या न वित्तेन न सम्पदाः लभ्यते। हे रघुनन्दन, यः समत्वगुणेन, शुद्धचित्तेन च अलङ्कृतः, तं महर्षयः देवाः अपि नमन्ति। हे महाबुद्धे, विशेषतः संसारसागरस्य तीरणे, सत्सङ्गः सर्वथा हितकरः। ये महात्मानः सत्सङ्गवृक्षे विकसितं विवेकपुष्पं रक्षन्ति, ते तस्य फलसम्पत्तेः पात्राणि भवन्ति। सत्सङ्गे, रिक्तता अपि पूर्णताम् उपैति, मृत्युः उत्सवः इव दृश्यते, विपत्ति अपि समृद्धिवत् प्रकाशते। अस्मिन लोके सत्सङ्गः एव दुःखशीतलता, मोहवातः, अज्ञानतमः च विजित्य, सूर्यवत् सर्वं जयति। सत्सङ्गः बुद्धिवर्धनस्य श्रेष्ठं साधनम्, अज्ञानवृक्षनाशनम्, दुःखनिवारणम् च। सत्सङ्गात् उत्तमो विवेकदीपः जायते, यः निःशोकवृक्षपुष्पसमूहवत् उज्ज्वलः, रम्यः च। सत्सङ्गसम्पादनात् प्राप्ताः शक्तयः, निर्भयः, निःक्लेशः, नित्यपूरितः, अतुल्यसुखदाः भवन्ति। ये अपि अत्यन्तदुर्बलदशां प्राप्ताः, तैः सत्सङ्गः किञ्चित् अपि न त्याज्यः। सत्सङ्गः धर्ममार्गे शुभदीपः, हृदयतमः निवारयति, ज्ञानप्रभया प्रकाशते। यः सत्सङ्गगङ्गायां शीतलशुद्धस्नानं कृतवान्, तस्य दानानि, तीर्थानि, तपः, यज्ञः च किम् आवश्यकम्? यदि सत्पुरुषाः वैराग्यसम्पन्नाः, संशयच्छिन्नाः, ग्रन्थिविलीनाः च सन्ति, हे निरपाप, तत्र तपः वा तीर्थसमूहः वा किम् आवश्यकम्? येषां मनः विश्रान्तम्, ते पूज्याः, यत्नेन अन्वेषणीयाः; सत्पुरुषाः दरिद्रैः रत्नवत् दृष्टव्याः। सत्सङ्गशोभया शोभितं विवेकयुक्तं धीमत्तः, सदा सुराङ्गनासमूहमध्ये पद्मवत् प्रकाशते। यः शुद्धलीलावस्थां प्राप्तः, स सत्सङ्गं कदापि न त्यजति। ये सन्तः, अज्ञानग्रन्थिच्छिन्नाः, सर्वैः पूज्याः, तैः सर्वथा सेवा कर्तव्या, ते संसारसागरस्य तीरणे साधनम्। ये सन्तः उदासीनतया दृष्टाः, ते नरकाग्नेः शुष्कद्रव्यवत् भवन्ति; सन्तः तु मेघवत् नरकाग्निं शमयन्ति। दरिद्रता, मृत्युः, दुःखम्, मोहः च, सत्सङ्गऔषधेन सर्वथा शम्यन्ति। सन्तोषः, सत्सङ्गः, विचारः, शान्तिः—एते एव संसारसागरस्य तीरणे साधनानि। सन्तोषः श्रेष्ठलाभः, सत्सङ्गः उत्तममार्गः, विचारः परमज्ञानम्, शान्तिः परमसुखम्। एते चत्वारः शुद्धसाधनानि, यदा आचर्यन्ते, तदा संसारस्य लयः; येषां तानि सिद्धानि, ते मोहसागरं तीर्त्वा मुक्ताः। यदा एकमपि साधनं आचर्यते, शुद्धबोधः जायते, तदा चत्वारि अपि सिद्धानि इति विद्वद्भिः कथ्यते। एकमपि एषां कारणम् सर्वस्य; अतः पूर्णसिद्धये, किमपि एकं यत्नेन आचर्येत्। सत्सङ्गः, सन्तोषः, विचारः, शान्तिः—एते न चेतनया साध्यन्ते, शुद्धे चित्ते स्वयमेव समुद्रं प्रति प्रवाहवत् जायन्ते। सत्सङ्गे रममाणस्य, विचारः, सन्तोषः, शान्तिः च प्रस्फुरन्ति, यथा कल्पवृक्षच्छायायां धनसमृद्धिः। सन्तोषसम्पन्नस्य, विचारः, शान्तिः, सत्सङ्गः च उत्पद्यन्ते, यथा पूर्णचन्द्रे शोभा गुणाः च। विचारार्जकस्य, सत्सङ्गः, सन्तोषः, शान्तिः च प्रकटन्ते, यथा विजयी राजा बुद्धिमन्तं मन्त्रिणं पश्यति। अतः हे रघुनन्दन, सदा मनः यत्नेन जय, किमपि एकं गुणं दृढतया साधय। उत्तमयत्नं आश्रित्य, मनः गजं निगृह्य, यदा एकमपि गुणं न प्राप्तम्, तदा परमसिद्धिः न। दृढयत्नेन, दन्तं दन्तेन पीडय, हे राम, यावत् मनः गुणार्जने स्थिरं भवति। देवः, यक्षः, मानवः, वृक्षः अपि, हे महाबाहो, अन्यः उपायः नास्ति; एषः एव साधनम्।