श्रीरामाय महर्षिः कथयति—सन्तोष एव परं श्रेयः, सन्तोष एव सुखमिति कथ्यते। यो हि सन्तुष्टः, हे रिपुघातिन्, सः परमां विश्रान्तिम् आप्नोति। येषां चित्तानि दीर्घकालं सन्तोषसुखसमृद्धौ विश्राम्यन्ति, तेषां धर्मराज्यं अपि शुष्कतृणवत् तुच्छं दृश्यते। हे राम, यः सन्तोषसम्पन्नः चित्तं धारयति, स लोकेषु प्रवृत्तिषु अपि न विक्रियते, दुःखेन न बाध्यते च। ये सन्तोषामृतपानात् परितृप्तिम् आप्नुवन्ति, तैः सर्वे विषया असमान्या लघुतया उपेक्ष्यन्ते। अमृततरङ्गाः अपि तावत् न तृप्तिम् यच्छन्ति, या तु सन्तोषस्य मधुरता सर्वदोषनाशिनी अस्ति। योऽकामान् उत्सृज्य, यथालाभेन तुष्टः, अन्तर्बाह्यशोकादिभिः विमुक्तः, स एव अत्र सन्तुष्ट इति कथ्यते। यावत् सन्तोषः अन्तःकरणे न प्रविशत्, तावत् पुनः पुनः क्लेशाः उत्पद्यन्ते, यथा सुपुष्पिते भूमौ लता। सन्तोषशीतलचित्तः, शुद्धबुद्ध्यावलोकितः, सूर्यकिरणैः विकसन्ति कमलमिव समुल्लसति। अपेक्षावशाद् चित्तं चञ्चलम्, असन्तुष्टं च यत्र, तत्र ज्ञानम् अपि न प्रकाशते, यथा मलिनदर्पणे मलिनमुखम् अपि न दृश्यते। यस्य सन्तोषसूर्यः सदा उदितः, तस्य जनस्य कमलम् अज्ञानरात्रौ न म्लायति। योऽपि किञ्चन नास्ति, सन्तुष्टचित्तः सन्, दुःखरोगवर्जितः, स एव राजसुखमुपभुङ्क्ते। योऽलब्धं न इच्छति, लब्धं च यथायोग्यं भुङ्क्ते, स सौम्यः शीलसम्पन्नः सन्तुष्ट इति कथ्यते। यस्य महात्मनः पूर्णतृप्तिः, शुद्धचित्तं च, तस्य मुखे श्रीः प्रकाशते, यथा शुद्धे क्षीरसागरे। पूर्णत्वे आश्रित्य, स्वयमेव स्वात्मनि स्थित्वा, प्रयत्नबलसमन्वितः, सर्वत्र तृष्णां परित्यजेत्। यस्य हृदयं सन्तोषामृतपूरितम्, तस्य स्वभावतः शीतलता जायते; यः तृष्णाशून्यः, तस्य स्थैर्यं चन्द्रशीतलतामिव दीर्घं भवति। महतः वित्तानि सन्तोषपोषितचित्तस्य दासत्वेन सेवां कुर्वन्ति, यथा पार्षदाः राजानम्। यः शुद्धसन्तुष्टात्मनि तिष्ठति, तस्य सर्वे व्याधयः शीघ्रं निवर्तन्ते, यथा वर्षाकाले रजः शीघ्रं पतति। शुद्धाचरणसम्पन्नः, नित्यनिर्मलः, शान्तः च, स पूर्णतया शशिनिव प्रकाशते। समत्वस्य सुन्दरं मुखं दृष्ट्वा, जनाः तृप्तिम् आप्नुवन्ति, या वित्तैः न लभ्यते। हे रघुनन्दन, यः अत्र समत्वगुणसमलङ्कृतः, शुद्धमतिर्वा, तस्मै महर्षयः सुराश्च नमन्ति। हे महाबुद्धे, विशेषतः संसारसागरस्य तीरणे, सत्सङ्गः सर्वदा सर्वथा हितकरः। ये महात्मानः सत्सङ्गतरौ जातां विवेकपुष्पां रक्षन्ति, ते तस्य फलसम्पत्तेः पात्राणि भवन्ति। सत्सङ्गे शून्यमपि पूर्तिम् आप्नोति, मृत्युरपि उत्सववत् दृश्यते, दुःखमपि समृद्धिवत् प्रकाशते। अस्मिन्लोके सत्सङ्ग एव दुःखशैत्यं, मोहवातं, अज्ञानतमः च, सूर्यवत् विजित्य नाशयति। सत्सङ्गं बुद्धिवर्धनस्योत्तमं, अज्ञानतरुविनाशनं, क्लेशनिवारणं च विद्धि। सत्सङ्गात् विवेकदीपः जायते, स नूनं उज्ज्वलः, सुखदः, शोकारण्यमिव पुष्पगुच्छः। सत्सङ्गसम्पादिताः शक्तयः अभयाः, अव्यग्राः, नित्यसमृद्धाः, अनुपमसुखदाः भवन्ति। ये अत्यन्तदुःखदशामपि प्राप्ताः, ते अपि मानवाः सत्सङ्गं किञ्चिदपि न परित्यजेयुः। सत्सङ्गाः धर्ममार्गे शुभदीपाः, हृदयतमः निवार्य ज्ञानप्रभया प्रकाशन्ते। यस्य सत्सङ्गगङ्गायां शीतले शुद्धे च स्नानं कृतम्, तस्य दानतीर्थतपःयज्ञादीनां का आवश्यकता? यदि तु सन्तः विरक्ताः, संशयरहिताः, ग्रन्थिविच्छिन्नाः च सन्ति, हे निष्पाप, तर्हि तपःतीर्थसञ्चयादीनां का आवश्यकता? येषां मनः शान्तम्, ते एव पूज्याः, तान् महता प्रयत्नेन अन्वेष्टव्याः, दारिद्र्येण रत्नवत् सत्पुरुषाः दृष्टव्याः। सत्सङ्गरम्यया बुद्ध्या युक्तं पण्डितस्य मनः सदा अप्सरसाम् मध्ये कमलमिव प्रकाशते। यः क्रीडारूपां विशुद्धां स्थितिम् आप्तः, स सत्सङ्गं कदापि न परित्यजति। ये सन्तः अज्ञानग्रन्थिच्छेदिनः, सर्वैः पूज्याः, ते सर्वोपायैः सेवनीयाः, ते हि संसारसागरस्य पारगमनाय साधनम्। ये सन्तान् अवमान्य दृष्टवन्तः, ते नरकाग्न्यां शुष्ककाष्ठवत् दग्धाः, सन्तः तु मेघवत् तामग्निं शमयन्ति। दारिद्र्यं, मृत्युः, दुःखम्, अन्यानि च क्लेशमोहानि, सत्सङ्गौषधेन सम्पूर्णतः शम्यन्ते। सन्तोषः, सत्सङ्गः, विचारः, शमः—एते एव संसारसागरस्य तीरणाय उपायाः। सन्तोषः परमलाभः, सत्सङ्गः श्रेष्ठमार्गः, विचारः परं ज्ञानम्, शमः परमं सुखम् इति। एते चत्वारः विशुद्धोपायाः, यदा आचर्यन्ते, तदा संसारस्य लयः सिध्यति; येषां हि एते सिद्धाः, ते संसारमायासिन्धुम् अतीर्तवन्तः।