राजा महात्मानं विश्वामित्रं समुपसृत्य हर्षवशेन सस्मार—यथा प्रियप्राप्तिः, यथा काम्यस्य संयोगः, यथा नष्टस्य पुनर्लाभः, तथा तव आगमनमिह मम सम्प्राप्तम्। यथा दिवं समारुह्य हर्षः जायते, यथा मृतमिव प्रतीयमानः प्रियः पुनः आगच्छति, तथा तव आगमनसमये, ब्रह्मन्, महर्षे, मम स्वागतं जातम्। कः हि न हृष्येत ब्रह्मलोकनिवासिनः सन्निधौ? तव आगमनं तथा एव, सत्यं ते ब्रवीमि। किं ते परमार्थ्यं, किं वा अहं ते कार्यं करवानि? पूज्यः त्वं मम, ब्राह्मण, धर्मिष्ठः त्वमिह आगतः। राजर्षिसंज्ञया त्वं पूज्यः, तपसा तेजस्विनः तव प्रजाः प्रकाशिताः; ब्रह्मर्षिपदं प्राप्य त्वं मम वन्दनीयः, भगवन्। यथा गङ्गाजलस्नानेन हर्षो मे जायते, तथा तव दर्शनं हृदयस्य शीतलतां जनयति। कामरागभयक्रोधविवर्जितः, विरक्तः, क्लेशरहितः त्वं, ब्रह्मन्, आश्चर्यं यत् त्वमत्र आगतः। अहं स्वयमात्मानं निर्मलं, कल्मषरहितं, शुभे क्षेत्रे स्थितं पश्यामि, यथा पूर्णचन्द्रः सलिले निमग्नः, ज्ञेयेषु श्रेष्ठ। तव आगमनं, महर्षे, मम ब्रह्मैव प्रत्यक्षमिव अभवत्; तव आगमनात् अहं विशुद्धः, कृतकृत्योऽस्मि। तव आगमनस्य पुण्येन, महाभाग, हृदयं मम प्रमुदितम्; अद्य जन्म मम सफलम्, जीवितं सुसिद्धम्। त्वां आगतम् दृष्ट्वा अहं त्वां पूजयामि, प्रणमामि च, आत्मनि अपि प्रणमामि, यथा समुद्रः स्वप्रतिबिम्बचन्द्रमसि प्रणमति। यदर्थं यद्वा कार्यं त्वया अत्र आगतम्, महर्षे, तत् कृतमेव मन्यस्व; त्वं हि मया अतीव पूजितः। आत्मधर्मं त्वं विचिन्तय, कौशिक, किञ्च, भगवन्, यत् यत् त्वया कर्तव्यम्, तत्र ते किंचित् दुर्लभं नास्ति। धर्मानुगुणं च कार्यमिदम् विचिन्तय; अहम् अखिलतः तव दूतः, त्वं परमदेवतासि। एवं प्रबुद्धया विनययुक्तया च वाचा, गुणैः विशिष्टया, श्रवणसौम्यया, राजा यदुवाच, तच्छ्रुत्वा महर्षिः परमं हर्षमवाप। राज्ञः वचः आश्चर्यम्, विस्तीर्णं च श्रुत्वा, महातेजाः विश्वामित्रः रोमाञ्चितः सञ्जातः, वाक्यमिदं प्राह। एष एव त्वया योग्यः व्यवहारः, नृपश्रेष्ठ, महाकुलसम्भूत, वसिष्ठानुशिष्टः। यच्च मे हृदये कार्यमस्ति, तद् त्वया, नृपसिंह, धर्मतः निर्णीयताम्। धर्मं पालय। साधनाय व्रतमहमारभे, पुरुषश्रेष्ठ; किन्तु, घोराः राक्षसाः विघ्नकर्तारोऽभवन्। यदा यदा अहं देवानां संनिधौ यज्ञं करोमि, तदा तदा ते निषाचराः यज्ञं मम विघ्नयन्ति। बहुविधं, राक्षसश्रेष्ठैः मम यत्र यज्ञः, तत्र मांसशोणितादिभिः भूमौ होमः कृतः। स यज्ञसमाजः तेन दूषितः सन्, श्रान्तः, विषण्णः, तस्मात् देशात् अपसरं गतवान्। न च मे, राजन्, मनसि क्रोधः प्रवर्तते; तस्मिन्कर्मणि शापः न युक्तः। एवं मम क्षमा, राजन्, महायज्ञे; तव प्रसादात् विघ्नरहितः महाफलमवाप्नुयाम्। त्वया रक्षितव्योऽस्मि, दुःखितः शरणागतः; शरणागतस्य परित्यागः साधुषु दोषः। अस्ति ते पुत्रः, कीर्तिमान्, सिंहविक्रमः, इन्द्रसमानवीर्यः, रामः, राक्षसान्तकः। स पुत्रः, नृपसिंह, सत्यधृतिः, सत्यवीर्यः, श्यामकेशः, वीर्यवान्, ज्येष्ठः, स रामः मे दातव्यः। स मया रक्षितः, स्वतेजसा युक्तः, तान् राक्षसान् दुष्टकर्मणः संयन्तुं समर्थः। तस्मै वरं दास्यामि, नानाविधं, अनन्तं, येन त्रिषु लोकेषु स पूज्यः भविष्यति। यदा तेन सह संगमः, तदा निषाचराः तं न स्थातुं शक्नुवन्ति, यथा मृगाः कुपितसिंहम् अरण्ये समरे न प्रतिषेधयन्ति। काकुत्स्थात् अन्यः तान् राक्षसान् न योधयितुं समर्थः, नृसिंहात् ऋते, यथा केवला सिंहः मदोन्मत्तद्विपान् विरुद्धान् प्रतिषेधयेत्। ते दुष्टाः, बलोत्सिक्ता, रण विषवत्, खरदूषणसेवकाः, क्रोधवशाः, मृत्युसमाः। नृपसिंह, रामबाणाः तैः न सहिष्यन्ते, यथा धूलिः मेघात् सततधाराभिः वारिपातं न सहते। राजन्, पुत्रस्नेहेन न मनः प्रवर्तय; न हि किञ्चिद् लोके महात्मने दातव्यं नास्ति। नूनं हि जानामि—राक्षसाः हताः एव मन्यस्व; हि बुद्धिमन्तः स्वकाले कार्ये न विलम्बन्ति। जानामि रामं महात्मानं, पद्मलोचनं, तथा वसिष्ठो महातेजाः, अन्ये च दीर्घदर्शिनः। धर्मः, महत्त्वं, कीर्तिश्च यदि तव मनसि स्थितम्, तर्हि स्वपुत्रं रामं मम दातुमर्हसि। दशरात्रमिह मे यज्ञः, तत्र रामेण राक्षसाः, शत्रवः, विघ्नकर्तारः हन्तव्याः। अत्र तव मन्त्रिणः, वसिष्ठप्रमुखाः, अनुमतिं दद्युः; ततः रामः मोक्तव्यः। कालज्ञ, कालः स्वमर्यादां न अतिक्रामति, यथा मम, राघव; तस्मात् स्वहिताय यथोचितं कुरु, न च शोकवशं मनः कुरु।