राजर्षेः आगमनं तेजसा दीप्तिमन्तं किंचित् भीमसंस्थानं दृष्ट्वा, राजा प्रमुदितवदनः साक्षात् स्वयं तं मुनिं प्रीत्या प्रत्युद्गम्य अर्घ्यं समर्पयामास। स मुनिः राज्ञः हस्तात् विधिवत् शास्त्रसंमतं अर्घ्यं गृहित्वा, तस्य च सम्मानार्थं प्रदक्षिणं कृत्वा राजानं पूजयामास। सम्मानं प्राप्य, मुनिः प्रमुदितमुखः राजानं कुशलमवदत्, तस्य च क्षेत्रस्य सुखं पृष्टवान्। ततः वसिष्ठं मुनिश्रेष्ठं दृष्ट्वा, स राजा सस्मितं प्रणम्य यथोचितं पूजयित्वा तस्यापि कुशलं पृष्टवान्। परस्परं यथाविधि सत्कारं कृत्वा, क्षणमेकत्र समवेत्य, सर्वे प्रमुदितहृदयाः राजप्रासादं प्रविश्य आसन्। स्वस्वासनेषु उपविष्टाः, परस्परं तेजसा विराजमानाः, ते सर्वे परस्परं सुसम्मानपूर्वकं कुशलं पृच्छन्ति स्म। तत्र उपविष्टं विद्वांसं विश्वामित्रं प्रति, राजा पाद्यं अर्घ्यं गोश्च पुनः पुनः समर्पयामास। विश्वामित्रं यथाविधि सत्कृत्य, राजा कृताञ्जलिः शुद्धहृदयः प्रहृष्टमना इदं वचनमुवाच—"यथा अमृतस्य आगमनं, तृषार्ते वर्षणं, चक्षुष्मतः अन्धस्य दर्शनं, तथा भवतः आगमनम्। यथा अभिलषितधनस्य लाभः, अपुत्रस्य पुत्रजननं, स्वप्ने दृष्टं जाग्रति लब्धं च, तथा भवतः आगमनम्। यथा इष्टसंगमः, प्रियस्य आगमनम्, नष्टस्य प्राप्तिः, तथा भवतः आगमनम्। यथा आकाशारोहणात् हर्षः, मृतस्य जीवतः आगमनात् च, तथैव ब्रह्मन्, महर्षे, तव आगमनात् अहं हृष्टः।" "कः न हृष्येत ब्रह्मलोकवासिनः सन्निधौ? महर्षे, यथार्थं तव आगमनम्, सत्यमेव वदामि। किं ते प्रार्थितमस्ति? किं करोमि ते? त्वं पूज्यः, धर्मिष्ठः, आगतः। राजर्षिरूपेण त्वं पूज्यः, तपसा प्रजाः प्रकाशिताः, ब्रह्मर्षिपदं प्राप्तः त्वं वन्दनीयः। यथा गङ्गाजलेन स्नानात् प्रमोदः, तथा तव दर्शनात् अन्तः शीतलता प्राप्ता। निराशः, निर्भयः, निराक्रोधः, विरक्तः, अनामयः त्वं, ब्रह्मन्, अद्भुतं यत् त्वं मम समीपमागतः।" "आत्मानं निर्मलमपापं पुण्यक्षेत्रस्थितं पश्यामि, पूर्णचन्द्रवत् सलिले निमग्नं, हे ज्ञेयविदां श्रेष्ठ। तव आगमनं ब्रह्मैव प्रत्यक्षं प्राप्तमिव मन्ये; तव आगमनात् शुद्धः पुण्यश्चास्मि। तव आगमनस्य पुण्येन हृदयम् प्रमुदितम्; अद्य जन्म सफलम्, जीवितं कृतार्थम्। त्वामिह आगतम् दृष्ट्वा, त्वां नमामि, अन्तः पुनः नमामि, यथा समुद्रः प्रतिबिम्बितचन्द्रं प्रति।" "यदर्थं यद्वा त्वमिह आगतः, मुनिश्रेष्ठ, तत् साधितमेव मन्यस्व; त्वं मया अतिसम्मानितः। धर्म्यं स्वकर्तव्यं विचिन्तय, कौशिक; यत् किञ्चित् त्वया चिन्तितं, तत् ते दुर्लभं नास्ति। धर्मसम्मतं कार्यं विचिन्त्य, अहं तव कर्ता, त्वं परमदेवता।" एवं गुणगौरवात् प्रसिद्धैः मधुरैः, हृदयंगमैः, विनययुक्तैः, बुद्धिसम्पन्नैः वाक्यैः श्रुत्वा, मुनिश्रेष्ठः परमं हर्षं लेभे। ततः राज्ञः वचनानि अद्भुतानि विस्तीर्णानि श्रुत्वा, महातेजाः विश्वामित्रः पुलकिताङ्गः भाषितुम् आरब्धवान्— "एवं तव योग्यं, नरसिंह, महाकुलसम्भूतस्य, वसिष्ठमार्गानुगामिनः। किन्तु यद् मम हृदि स्थितम्, तद् त्वया, नरसिंह, धर्मतः निर्णीयताम्। धर्मं पालय।" "सिद्ध्यर्थं व्रतम् आरब्धम्, नरश्रेष्ठ; तत्र भीषणाः राक्षसाः विघ्नकर्तारः उत्पन्नाः। यदा यदा देवयजनं करोमि, तदा तदा ते निषाचराः मम यज्ञं विनश्यन्ति। तत्र मम राक्षसश्रेष्ठैः बहुशः मांसशोणितानि भूमौ हुतानि। यदा स यज्ञसमाजः एवं दुषितः, तदा श्रान्तः क्लान्तः च तस्मात् देशात् अपक्रम्य गतवान्।" "न च मे मनसि रोषः, न च तत्र शापः युक्तः। एषा मम क्षमा, राजन्, तस्मिन्न् महायज्ञे; तव प्रसादात् विघ्नरहितः महाफलम् आप्नुयाम्। त्वया रक्षितव्योऽहम्, क्लान्तः शरणागतः; शरणागतं त्यजति सतां निन्दा।" "अस्ति तव पुत्रः, महाबलः, सिंहविक्रमः, इन्द्रसमानवीर्यः, राक्षसान्तकः रामः। स पुत्रः, नरसिंह, सत्यवीर्यसमन्वितः, श्यामकुन्तलः, ज्येष्ठः, स वीरः रामः मया त्वया दातव्यः। स मया रक्षितः, स्वतेजसा युक्तः, तान् दुष्टान् राक्षसान् निग्रहीतुं समर्थः। तस्मै बहुविधं, अनन्तं वरं दास्यामि, येन स त्रिषु लोकेषु पूज्यः भविष्यति।" "यदा स राक्षसान् संप्राप्स्यति, तदा ते तं न स्थातुं शक्नुवन्ति, यथा सिंहकुपितं वनस्थं मृगाः न तिष्ठन्ति युद्धे।