सः मुनिः, सुश्लक्ष्णवीणां हस्ते धारयन्, अक्षयमनोवृत्तिः, अनपवाद्येन मित्रेण—यथा अनन्तायुः—सह गतवान्। तस्य हृदयं करुणया परिपूर्णम्, तस्य निर्मलमृद्वक्ष्णा, तेन सः जनान् केवलम् दृष्ट्या अमृतवर्षेण सिञ्चन् इव बभौ। तस्य दृष्टयः किञ्चित् उज्ज्वलाः किञ्चित् श्यामाः, भ्रूभ्याम् उन्नतान् दीप्तिमन्तौ, सः पश्यतां हृदये हर्षं च भीतिं च ददौ। दूरात् तं मुनिं दृष्ट्वा, नृपतिः विनम्रः, मणिमुकुटेन भूमिम् अभिवन्द्य, तस्मै प्रणामम् अकरोत्। मुनिरपि तत्र भूमिपतिम् आदित्य इव शक्रम्, मधुरैः श्लक्ष्णैः वाक्यैः, अभ्यनन्दत्। ततः सर्वे द्विजातयः, वसिष्ठप्रमुखाः, तं सम्यक् सत्कारैः संपूज्य, अभिनन्दन्। ते वदन्ति—“भवतः तेजस्विना निर्व्याजेन आगमनेन वयं धन्याः, यथा कमलानि आदित्येन। यत् अनादि, अव्यग्रं, अव्ययम्—तत् सुखम् अद्य त्वां दृष्ट्वा प्राप्तम्। नूनम् अद्य वयं धर्मिष्ठेषु अग्र्यत्वम् आगतम्; धर्मस्य प्रभावात् भवतः आगमनस्य केन्द्रीयाः अभवाम।” एवं परस्परं कथयन्तः, राजानः महर्षयश्च, सभायाम् उपविविशुः। स मुनिः, तेजसा दीप्तः, किंचित् भयङ्करः, तं दृष्ट्वा राजा हृष्टमुखः, स्वयं पाद्यं समर्पयामास। स मुनिः, राज्ञः कृतं पाद्यं शास्त्रानुसारम् आदाय, तं नृपतिम् प्रदक्षिणं कृत्वा पूजयामास। राज्ञा सत्कृतः स मुनिः, प्रहृष्टमुखः, ततः राज्ञः कुशलं क्षेमं च पप्रच्छ। वसिष्ठं मुनिवरं दृष्ट्वा, सस्मितं अभिवाद्य, यथोचितं पूजयित्वा, तस्यापि कुशलं पप्रच्छ। एवं परस्परं यथार्हं पूजयित्वा, क्षणं सह समागत्य, सर्वे प्रमुदितहृदयाः राजगृहं प्रविशन्। स्वासु स्वासु पीठेषु उपविष्टाः, परस्परं तेजसा विराजमानाः, आदरात् परस्परं कुशलं पप्रच्छुः। तस्मै धीराय विश्वामित्राय, उपविष्टाय, पाद्यं अर्घ्यं गावश्च पुनः पुनः समर्पितम्। विश्वामित्रं सम्यग् पूजयित्वा, राजा कृताञ्जलिः शुद्धहृदयः, हृष्टः इदं वचनं प्रोवाच—“यथा अमृतागमनम्, यथा तृषिते वर्षम्, यथा अन्धस्य दृष्टिः—एवम् भवतः आगमनम्। यथा कामधनप्राप्तिः, अप्रजस्य पुत्रजन्म, स्वप्ने दृष्टस्य जाग्रति लाभः—एवम् आगमनम्। यथा प्रियसंयोगः, प्रियतमानुप्राप्तिः, नष्टस्य पुनर्लाभः—एवम् आगमनम्। यथा आकाशारोहणात् हर्षः, मृतकल्पस्य पुनरागमनात् हर्षः—एवम् ब्रह्मन्, महर्षे, तव आगमने मम स्वागतं। कः न हृष्येत ब्रह्मलोके वसतः सन्निधौ? ऋषे, तव आगमनं तथा एव; सत्यमेव वदामि। किं ते प्रार्थनं, किं करवाणि ते? त्वं मम पूज्यः, ब्राह्मणः, धर्मिष्ठः आगतः। राजर्षिसंज्ञया त्वं पूज्यः, तपसा प्रजाः दीपिताः; ब्रह्मर्षित्वं प्राप्तः, त्वं मम वन्दनीयः। यथा गङ्गाजलेन स्नानात् हर्षः, तथैव तव दर्शनात् अन्तरं शीतलतया हर्षः। रागभयक्रोधविवर्जितः, विरक्तः, व्यथारहितः—ब्राह्मन्, अद्भुतं यत् त्वं मम समीपम् आगतः। अहम् आत्मानं निर्मलम्, शुभे क्षेत्रे स्थितम्, पूर्णचन्द्रमिव जलनिधौ, पश्यामि, ज्ञेयेषु श्रेष्ठ। तव आगमनम् ऋषे, यथा ब्रह्मैव प्रत्यक्षम्, इव मे; तव आगमनेन अहम् शुद्धः, कृतकृत्यः च। तव आगमनपुण्येन, आर्य, मम हृदयं प्रमुदितम्; अद्य मम जन्म सफलम्, जीवितं च सुफलम्। त्वां दृष्ट्वा आगतम्, अहं त्वां पूजयामि, नमामि, पुनः आत्मनि अपि नमामि, यथा समुद्रः चन्द्रप्रतिबिम्बं प्रति। येन कार्येण त्वं आगतः, ऋषिवर, तत् सिद्धमिव मन्यस्व; मया त्वं मह्यं पूजितः। स्वधर्मे त्वं विचिन्तय, कौशिक; यत् किंचिद् आरभसे, तत् तव दुर्लभं नास्ति। धर्मानुसारं कार्यमिदं विचिन्त्य, अहं तव कर्ता, त्वं परमं दैवतं। एवं गुणैः कीर्तिशोभितेन, तेन राज्ञा, अत्यन्तमधुराणि, हृदयङ्गमानि, विनययुक्तानि, श्रुत्वा, स मुनिश्रेष्ठः परमं हर्षं प्राप। एवं राज्ञः वचनं श्रुत्वा, विश्वामित्रः महातेजाः, रोमाञ्चितः, अद्भुतमिव प्राह। “एतत् केवलं त्वयि युक्तम्, नरशार्दूल, उत्तमवंशसम्भूत, वसिष्ठानुशिष्टः। यत् तु हृदि मम स्थितम्, तत् त्वं, नरशार्दूल, यथान्यायं निर्णियतु; धर्मं पालय। संकल्पसिद्धये व्रतम् आरब्धम्, नरश्रेष्ठ; किन्तु भीषणाः राक्षसाः विघ्नकर्तारः उत्पन्नाः। यदा यदा अहं देवयज्ञं करोमि, तदा तदा ते निषाचराः मम यज्ञं विनाशयन्ति।