सर्वेषां संसारीयवासनाभिः विमुक्तानां, शेषेषु कामेषु प्रशान्तेषु, क्षणमिव ते अमृतसिन्धुवेलायामिव तर्ज्यमानाः दृष्टाः। तस्य रामभद्रस्य वचांसि, चित्रवर्णैः इव विभूषितानि, तेषां कर्णयुगले श्रूयमाणानि, हृदयं प्रमोदपूर्णं कृतानि। तानि वचांसि वसिष्ठविश्वामित्रादिभिः मुनिभिः, सभायां उपविष्टैः, जयन्तघृष्टिप्रमुखैः मन्त्रिभिः च, नीतिशास्त्रविशारदैः, श्रूयमाणानि। तथा प्रसिद्धैः नृपैः दशरथप्रमुखैः, नागरिकैः, सूतमागधैः, कुलीनैः, राजपुत्रैः, वेदविद्भिः ब्राह्मणैः च श्रूयमाणानि। एवमेव दासैः मन्त्रिभिः च, पञ्जरस्थैः विहङ्गमैः, क्रीडमानैः मृगैः स्थगितैः, चरद्भिः अश्वैः च, यैः तृणग्रहणं त्यक्तम्, तानि वचांसि श्रूयमाणानि। कौसल्याप्रमुखाभिः स्त्रीभिः, स्वस्वगृहवातायनस्थाभिः, भूषणनिःस्वनशून्याभिः, स्थगितैः गणेभिः, तद्वाक्यानि श्रूयमाणानि। उद्यानवासलताभिः, स्वगृहेषु वानरैः, निर्ह्रादैः विहङ्गमगणैः, स्तब्धगानैः च, तानि वचांसि श्रूयमाणानि। खगचरणैः सिद्धैः, गन्धर्वकिन्नरैः, नारदव्यासपुलहादिभिः ऋषिभिः च, तानि वचनानि श्रूयमाणानि। देवराजाधिपैः, विद्याधरपतिभिः, महोरगैः च, तानि रमणीयानि वाक्यानि श्रूयमाणानि। अथ रघुवंशचन्द्रस्य, पद्मलोचनस्य रामस्य, तत्र तिष्ठतः मौनं विदधतः, तस्य वाक्यानि सह, सिद्धगणसमवेत्य, दिवः पुष्पवृष्टिः छत्रवत् अभवत्। मन्दारकुसुमकोष्ठेषु विश्राम्यद्भिः भृङ्गैः, सुरभिसौरभ्यरम्यैः, प्रमदाभिः प्रमोदितैः, सा पुष्पवृष्टिः जाताऽभूत्। यथा नक्षत्रधारा, गगनवायुनाऽपकृष्टा, पतिता, तथा इव; यथा सुरस्त्रीस्मितप्रभया भूमिः आवृता, तथा इव। एकमेव मेघात् बिन्दुवृष्टिवत्, वा घृतपिण्डधारावत्, सा पुष्पवृष्टिः जाताऽभूत्। हिमवृष्टिसमा, मुक्ताफलमालावत्, शशांककान्तिसदृशी, क्षीरसिन्धुवेलातरङ्गवत्, सा पुष्पधारा प्रपेतुः। पद्मकेशरगन्धयुक्ता, चलद्भिर्भृङ्गैः, मन्दमारुतविह्वलिता, मधुरनिनादगीतैः सह, सा पुष्पवृष्टिः अभवत्। केतककुसुमगुच्छाः परिभ्रमन्ति स्म, कुमुदसंपुटाः प्रसारिताः, मालतीमालाः पतन्ति स्म, नीलोत्पलनिकेतनानि च प्रबभासुः। रमणीयस्त्रीगृहाङ्गणशिखराणि, नगरनिवासिभिः, स्त्रीभिः च, उन्नतग्रीवाभिः निरीक्ष्यमाणानि, पुष्पैः पूर्णानि अभवन्। नभसि नीलोत्पलसदृशा, मेघरहिताः, अदृष्टपूर्वा वृष्टिः सञ्जाता, सर्वान् विस्मयेन सस्मितान् कृतवती। न कदापि दृष्टपूर्वा, सिद्धगणसङ्घातश्वासेन सञ्चालिताः, सा पुष्पवृष्टिः पादोनमुष्टिं कालं न्यपतत्। सभायां पूर्णायां, पुष्पवृष्टौ शमितायां, उपस्थिताः सिद्धगणवाक्यानि शुश्रुवुः। युगान्तरेषु, सिद्धगणैः, गगनविहारिभिः, अद्य किञ्चिददृष्टपूर्वं श्रुतम्—वागमृतम्। यदत्र रघुवंशशशिना वैराग्येण उक्तम्, तदपि वाचस्पतिना दुर्लभम्। हन्त, अद्य वयं महत् पुण्यं श्रुतवन्तः—राममुखोद्गतानि वचनानि, यानि मनः अमृतवत् प्रमोदयन्ति। स एव परमपदस्य यथार्हं निरूपणं कृतवान्, शमामृतसदृशं सुन्दरं, तत् क्षणादेव रघुनन्दनेन प्रमोदिताः स्मः। अथोचितं श्रोतुं यत् महर्षिभिः, एषु पावनवाक्येषु, रघुद्वजेन उक्तेषु, निर्णेतव्यम्। सर्वे महर्षयः नारदव्यासपुलहादयः, विघ्नैः रहिताः, समागताः। वयं च राघवस्य पावनसभायाम्, सुवर्णपद्ममधुकराः इव, सर्वतोऽवकाशं विना, समुपविशाम। एवं उक्त्वा, दिव्यऋषिसन्ततिः, गगनचरणाः, तस्मिन् सभायाम् अवतीर्णाः। अग्रे स्थिताः, वायुवेगोपपन्नाः, वनवासिनश्च पूज्याः, मेघश्यामजलसमृद्धमहाव्यासेन मिश्रिताः। भृग्वङ्गिरःपुलस्त्याद्यैः अग्र्यैः ऋषिभिः विभूषिताः, च्यवनोद्दालकशीरशरोलोमादिभिः रक्षिताः च। मृगचर्माणि परस्परसंपर्केण विक्षिप्तानि, चञ्चललोचनाः, माल्यकङ्कणैः चलितैः, सुलघु यज्ञोपवीतधारिणः। तारागण इव परस्परं शोभायाम्, पुष्पवृष्टिवदिव, द्वितीयसूर्यमण्डलवत्, ते बभुः। व्योम्नि ताराजालवत्, तत्र व्यासः प्रकाशते स्म; तारागणवत्, तत्र नारदः प्रकाशते स्म। देवेषु देवपतिरिव, तत्र पुलस्त्यः प्रकाशते स्म; देवेषु सूर्य इव, तत्र अङ्गिराः प्रकाशते स्म। ततः सिद्धर्षिसंघः, गगनात् पृथिवीं प्रति अवतीर्णः, दशरथात्मजस्य सभागृहं, मुनिभिः पूर्णं, उच्चैः बभूव। दिव्यचराणां भूमिचराणां च, परस्परसंयुक्तानां, देहसंश्लेषेण, दिशः प्रकाशन्ति स्म। वंशलता-शृङ्गारैः हस्तैः, वाद्ययन्त्रैः, क्रीडापद्मैः, कपालकुशशिखरैः, मणिमुकुटैः च भूषिताः। शिरसि जटाजूटैः, कपिलकेशैः, बाहुषु कङ्कणैः, मणिवलयैः च, ते शोभन्ते स्म। वल्कलाजिनाम्बरपरिधायिनः, कौशेयमाल्यावृताः, स्रग्विणः, मुक्ताहारपरिष्कृताः, सुचलितमेखलाः, ते मुनयः समुपविष्टाः।