रामः, ब्रह्मन्, यदि एषः उपायः नास्ति, अथवा सति अपि कोऽपि स्पष्टं न ब्रूते, तर्हि यदि अहम् अपि तं परमं विश्रान्तिम् न आप्नोमि, सर्वान् कामान् परित्यज्य, अहम् अहङ्कारात् विमुक्तः स्याम्। न अहम् खादेयम्, न जलम् पिबेयम्, न वस्त्राणि धारयेयम्, न स्नानदानभोजनादिकं किञ्चित् आचरिष्यामि। शुभेऽपि अशुभेऽपि कर्मसु न प्रवर्तेयं; देहत्यागात् ऋते मम किञ्चित् न स्पृहये, मुनिश्रेष्ठ। अहम् अत्र निःस्पृहः, निर्भयः, अमत्सरी, मौनव्रतधारीव स्थित्वा केवलम् अस्मिन् स्थाने स्थास्यामि। शनैः शनैः श्वासप्रश्वासयोः अपि अवबोधम् परित्यज्य, व्यर्थं देहसंस्थानम् उत्सृज्य त्यक्ष्यामि। नायं देहो मम, नाहं अस्य; दीपस्य तैलाभावे शान्तत्वमिव, सर्वं परित्यज्य देहम् उत्सृज्य स्याम्। एवं रामः, निर्मलशीतकरकरः, विवेकविस्तृतचित्तः, महात्मभिः पुरतः मेघमध्यनिःस्वनानन्तरं नीलकण्ठपक्षिवद् मौनम् उपागात्। तस्य एतानि वचनानि, यानि मनोमोहविनाशिनि, पद्मपत्रनयनस्य तस्य राजकुमारस्य रामस्य प्रति उक्तानि, तानि श्रोतृजनानां विस्मयमुद्रितदृष्टीनि अकुर्वन्। ते सर्वे, वस्त्राणि धारयन्तः, वाक्यशवनेन उत्कण्ठितदेहाः, क्षणमिव संसारवासनाशेषविलीनाः, इच्छाशेषनिःशेषाः, अमृतसिन्धुवेलायाम् इव क्षिप्ताः अभवन्। रामभद्रस्य तानि वचनानि चित्रवर्णचित्रीकृतानि इव, श्रोतृणां कर्णेषु प्रविष्टानि, आन्तरानन्दपूरितानि। तानि वसिष्ठविश्वामित्रादिभिः मुनिभिः, जयन्तघृष्ट्यादिमन्त्रिभिः, दाशरथप्रमुखराजभिः, नगरजनैः, सूतैः, मागधैः, कुलीनैः, राजपुत्रैः, वेदवित् ब्राह्मणैः च श्रुतानि। सेवकैरपि मन्त्रिभिः, पञ्जरस्थपक्षिभिः, क्रीडाशिशुभिः मृगैः, चरनिवृत्तैः अश्वैः च तानि श्रुतानि। कौसल्याप्रमुखाभिः स्त्रीभिः, स्वगृहवातायनस्थाभिः, भूषणशब्दनिष्क्रान्ताभिः, समूहैः स्थगिताभिः च, तानि श्रुतानि। उद्यानवर्तिषु लतानां, गृहस्थवानराणां, निर्गीतपक्षिसमूहाणां च सङ्गे तानि श्रुतानि। गगनचरैः सिद्धैः, गन्धर्वकिन्नरैः, नारदव्यासपुलहादिमुनिप्रवरैः च तानि श्रुतानि। देवपतिविद्याधरपतिमहोरगैः अन्यैः अपि, रामस्य तानि अद्भुतमहात्मवचनानि श्रुतानि। रामः तु, पद्मलोचनः, रघुकुलचन्द्रमाः इव, मौनस्थितः तस्थौ। तस्य वचसि, सिद्धसमवायस्य च सङ्गमे, गगनात् पुष्पवृष्टिः छत्राकृतिर्निपपात। मन्दरपुष्पकोषनिलीनभ्रमरनादेन पूरिता, सुरभिसौन्दर्यमदविह्वला, प्रमोदसङ्कुला सा वृष्टिः अभवत्। इव तारा-प्रवाहः व्योमवायुनिपातितः, इव च दिव्यस्त्रीस्मितप्रभया पृथ्वी समाच्छन्ना। एकमेघात् धारावृष्टिवत्, घृतपिण्डावलिव, शशाङ्करश्मिप्रभेव, क्षीरसिन्धुवेलावद् सा वर्षा प्रववृते। पद्मकेशरगन्धयुक्ता, भ्रमराकुला, मृदुवातेन सञ्चालितानादगान्ध्रूता, केतकपुष्पसमूहपरिभ्रमिता, उत्पलराशिविस्तीर्णा, मल्लिकामालानिपतिता, नीलोत्पलालयप्रभास्निग्धा। सुन्दरीणां गृहाङ्गणचत्वरेषु, गृहशिखरेषु च सा पुष्पवृष्टिः व्याप्ता, नगरजनैः स्त्रीभिः च ऊर्ध्वग्रीवावलोकितया निरीक्षिता। व्योम्नि मेघरहिते नीलोत्पलसन्निभे, नूतनया वर्षया सर्वे विस्मयस्मिताः अभवन्। पूर्वं न दृष्टपूर्वा सा, सिद्धगणनिःश्वासोत्क्षिप्ता, पुष्पवृष्टिः पादोनमात्रकालं निपपात्। सभायां समुपविष्टेषु, पुष्पवृष्टौ शमितायाम्, तत्र स्थिताः सिद्धवाक्यानि शुश्रुवुः। ‘वयम् युगान्तराद् गगनचरैः सिद्धैः सर्वत्र सञ्चरमाणाः, अद्य एतादृशं अमृतवाक्यम् अपूर्वं शृणुमः। रघुकुलचन्द्रेण यदत्र वैराग्येण उक्तं, तदपि वागीश्वरस्य अगोचरम्। अहो, अद्य वयं रामवक्त्रसंभूतं मनःप्रसादनमृतवचनं श्रुतवन्तः। सः शमामृतसौन्दर्यवत् परमपदं उचितं प्रोक्तवान्; एवं वयं रघुनन्दनेन जागृताः।’ एवं तु, रघुवंशध्वजेन उक्तेषु पावनवाक्येषु, महर्षीणां निर्णयः श्रोतव्यः। ततः नारदव्यासपुलहमुख्याः सर्वे महर्षयः विघ्नरहिताः समुपाजग्मुः। ते सर्वे, सुवर्णपद्ममधुकरा इव, विविक्ततया दाशरथिसभायां समुपविविशुः। एवं उक्त्वा, दिव्यऋषिसंघः गगनाच् तस्मिन् सभायाम् अवतीर्णः। अग्रे स्थिताः श्रेष्ठमुनयः, पृष्ठे वातनुन्नाः, अरण्यवासिनः पूज्याः, मेघस्यान्धकारिणः, जलनिधिप्रायाणि, महाव्यासेन सह सन्निवेशिताः। एवं तु, रामस्य वैराग्यविजृम्भितवचनश्रवणानन्तरं, सभायां अद्भुतपुष्पवृष्टिसंयुते, सर्वे जनाः, मुनयः, सिद्धगणाः च, तं दिव्यसम्भ्रममयम् आनन्दम् अनुभूय, तत्रैव स्थिराः अभवन्।