ਯੇ ਹਿ ਪਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਯਜਨ੍ਮਾਨਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਰਾਜਸਜਾਤਯਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਤੇ ਜਨਾ ਜਨਕੋ ਯਥਾ
ਪੱਛਮੀ ਰਾਜ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਜਨਕ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਉਹ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਾਉਣ ਯੋਗ ਹੈ।
ਤਾਵਤ੍ ਤਾਵਦ੍ ਵਿਜਿਤ੍ਯਾਰੀਨ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਖ੍ਯਾਨ੍ ਯਤੇਤ ਹ । ਯਾਵਦ੍ ਆਤ੍ਮਾਤ੍ਮਨੈਵਾਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇ ਸਰ੍ਵਗੇ ਦੇਵੇ ਦੇਵੇਸ਼ੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ । ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਲੋਕਿਤੇ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ ਦੁਃਖਦृष੍ਟਯਃ
ਜਦੋਂ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਣਾਵਾਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੁष੍ਟਯੋ ਮੋਹਬੀਜਾਨਾਂ ਵृष੍ਟਯੋ ਵਿਵਿਧਾਪਦਾਮ੍ । ਕੁਦृष੍ਟਯਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦृष੍ਟੇ ਪਰਾਵਰੇ
ਮੋਹ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵਰਖਾਂ, ਝੂਠੀਆਂ ਧਾਰਣਾਵਾਂ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਦਾ ਜਨਕਵਦ੍ ਰਾਮ ਸਰ੍ਵਾਰਮ੍ਭਵਤਾਤ੍ਮਨਾ । ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਾਨ੍ ਉਤ੍ਤਮੋ ਭਵ
ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜਨਕ ਵਾਂਗ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਬਣ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਆਤ੍ਤਵਿਚਾਰਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਤਸ਼੍ ਚਞ੍ਚਲਂ ਜਨਮ੍ । ਜਨਕਸ੍ਯੇਵ ਕਾਲੇਨ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੰਚਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਨਕ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਦੈਵਂ ਨ ਚ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਨ ਧਨਾਨਿ ਨ ਬਨ੍ਧਵਃ । ਸ਼ਰਣਂ ਭਵਭੀਤਾਨਾਂ ਸ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਦ੍ ऋਤੇ ਨृਣਾਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਜਗਤ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਕਿਸਮਤ, ਨਾ ਕਰਮ, ਨਾ ਧਨ, ਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਸਰਾ ਬਣ ਸਕਦੇ; ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਦੈਵਨਿष੍ਠਾਃ ਕਰ੍ਮਾਦਿਕੁਵਿਕਲ੍ਪਪਰਾਯਣਾਃ । ਤੇषਾਂ ਮਨ੍ਦਾ ਮਤਿਸ੍ ਤਾਤ ਨਾਨੁਗਮ੍ਯਾ ਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਜੋ ਲੋਕ ਕਿਸਮਤ ਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਕਰਮ ਆਦਿ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਮੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਨਹੀਂ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਵੇਕਂ ਪਰਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਵਿਲੋਕ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ । ਧਿਯਾ ਵਿਰਾਗੋਦ੍ਧੁਰਯਾ ਸਂਸਾਰਜਲਧਿਂ ਤਰੇਤ੍
ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਏषਾ ਸਾ ਕਥਿਤਾ ਰਾਮ ਨਭਃਫਲਨਿਪਾਤਵਤ੍ । ਸੁਖਦਾ ਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਤਰੁਸ਼ਾਤਨੀ
ਇਹੀ ਹੈ, ਰਾਮਾ, ਜੋ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਜੋ ਸੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫਲ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਨਕਸ੍ਯੇਵ ਸਦ੍ਬੁਦ੍ਧੇਸ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਵਿਵੇਕਿਨਃ । ਵਿਕਾਸਮ੍ ਏਤ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਦੇਹੀ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਜਨਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚੰਗੀ ਸਮਝ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਜੀਵ ਆਪ ਹੀ ਖਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਵੇਰੇ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ।
ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਮਨਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਚਾਰੇਣ ਵਿਲੀਯਤੇ । ਗਲਦ੍ਵਰ੍ਣਾਕृਤਿਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮ੍ ਆਤਪੇਨ ਹਿਮਂ ਯਥਾ
ਜਿਸ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧੁਪ ਵਿੱਚ ਹਿਮ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ, ਆਕਾਰ ਤੇ ਛੂਹ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਯਮ੍ ਏਵਾਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯਾਂ ਨਿਸ਼ਾਯਾਮ੍ ਉਦਿਤੇ ਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਸ੍ਵਯਂ ਸਰ੍ਵਗਤਸ੍ ਸ੍ਫਾਰਸ੍ ਸ੍ਵਾਲੋਕਸ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਦੋਂ 'ਇਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ' ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਪ ਹੀ ਉਭਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਯਮ੍ ਏਵਾਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਙ੍ਕੋਚੇ ਵਿਲਯਂ ਗਤੇ । ਅਨਨ੍ਤਭੁਵਨਵ੍ਯਾਪੀ ਵਿਸ੍ਤਾਰਸ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ 'ਇਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ' ਵਾਲੀ ਸਿਮਟਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਮ ਜਹਾਨਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਚੇਤਨਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਜਨਕੇਨ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਯਥਾਹਙ੍ਕਾਰਵਾਸਨਾ । ਤਥਾ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਪਿ ਸਦ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਵਿਚਾਰ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ
ਜਿਵੇਂ ਜਨਕ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ ਵੀ, ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ, ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਇਹ ਵਾਸਨਾ ਛੱਡ ਦੇ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਮ੍ਬੁਦੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਵਿਮਲੇ ऽਮਲਃ । ਨੂਨਂ ਪ੍ਰਕਟਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ੍ਵਾਲੋਕੋ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ਪਰਃ
ਜਦੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਬੱਦਲ ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲਾ ਉੱਚਾ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਵਦ੍ ਏਵਾਤਿਤਮੋ ਯਦ੍ ਅਹਮ੍ਭਾਵਭਾਵਨਮ੍ । ਤਸ੍ਮਿਞ੍ ਸ਼ਮਮ੍ ਉਪਾਯਾਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਪਜਾਯਤੇ
ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਹਨੇਰਾ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਹੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਭਾਵ ਠੰਢਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਨਣ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਹਮ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਨ ਚਾਨ੍ਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਚ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਭਾਵਿਤਮ੍ । ਮਨਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਯਾਤਂ ਨੋਪਾਦੇਯੇषੁ ਮਜ੍ਜਤਿ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਨਾ-ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ।
ਉਪਾਦੇਯਾਨੁਪਤਨਂ ਹੇਯੈਕਾਨ੍ਤਵਿਵਰ੍ਜਨਮ੍ । ਯਦ੍ ਏਤਨ੍ ਮਨਸੋ ਰਾਮ ਤਂ ਬਨ੍ਧਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨੇਤਰਤ੍
ਰਾਮਾ, ਮਨ ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਬੰਨ੍ਹ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਮਾ ਖੇਦਂ ਭਜ ਹੇਯੇषੁ ਮੋਪਾਦੇਯਪਰੋ ਭਵ । ਹੇਯਾਦੇਯਦृਸ਼ੌ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੇषਸ੍ਥਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥਤਾਂ ਵ੍ਰਜ
ਜੋ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਤੇ ਜੋ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਨਾ ਰੱਖ। ਲੈਣ ਤੇ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸੋਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ ਸੁਖ ਪਾ।
ਯੇषਾਮ੍ ਇਦਮ੍ ਉਪਾਦੇਯਮ੍ ਇਦਂ ਹੇਯਮ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਵਿਲੀਨਾ ਤੇ ਨ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤੀਹ ਨੇਤਰੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲੈਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਛੱਡਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪੇ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਛੱਡਦੇ, ਹੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ।
ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਕਲਨੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਯਾਵਨ੍ ਨ ਚੇਤਸਿ । ਨ ਤਾਵਤ੍ ਸਮਤਾ ਭਾਤਿ ਸਾਭ੍ਰੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੀਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਾ
ਜਦ ਤਕ ਮਨ ਵਿਚ ਚੁਣਨ ਤੇ ਤਿਆਗਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੁਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਮਤਾ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਲੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚਾਂਦਨੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦੀ।
ਅਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਇਦਮ੍ ਇਦਂ ਵਸ੍ਤੁ ਯਸ੍ਯੇਤਿ ਲੁਲਿਤਂ ਮਨਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨੋਦੇਤਿ ਸਮਤਾ ਸ਼ਾਹੋਟ ਇਵ ਮਞ੍ਜਰੀ
ਜਿਸਦਾ ਮਨ 'ਇਹ ਝੂਠ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਿਚ ਸਮਤਾ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਟਾਹਣੀ ਤੇ ਫੁੱਲ ਨਹੀਂ ਖਿੜਦੇ।
ਯੁਕ੍ਤਾਯੁਕ੍ਤੈषਣਾ ਯਤ੍ਰ ਲਾਭਾਲਾਭਵਿਲਾਸਿਨੀ । ਸਮਤਾਸ੍ਵਚ੍ਛਤਾ ਤਤ੍ਰ ਕੁਤੋ ਨੈਰਾਸ਼੍ਯਹਾਸਿਨੀ
ਜਿੱਥੇ ਸਹੀ ਤੇ ਗਲਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਲਾਭ ਤੇ ਹਾਨੀ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਥੇ ਸਮਤਾ ਤੇ ਸਾਫ਼ਤਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨੇ ਨਿਰਾਮਯੇ । ਨਾਨਾਨਾਨਾਤਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਿਮ੍ ਅਯੁਕ੍ਤਿਃ ਕ੍ਵ ਯੁਕ੍ਤਤਾ
ਜਦ ਇਹ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਅਣਯੋਗਤਾ ਜਾਂ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ?
ਈਪ੍ਸਿਤਾਨੀਪ੍ਸਿਤਾਸ਼ਙ੍ਕੇ ਮਰ੍ਕਟ੍ਯੌ ਚਿਤ੍ਤਪਾਦਪੇ । ਚਞ੍ਚਲੇ ਸ੍ਫੁਰਤੋ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕੁਤਸ੍ ਤਸ੍ਯੇਹ ਸੋਮ੍ਯਤਾ
ਮਨ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਆਸ ਤੇ ਡਰ ਦੇ ਬਾਂਦਰ, ਚਾਹੇ ਜਾਂ ਨਾ-ਚਾਹੇ, ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਡਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਮਨ ਇੰਨਾ ਚੰਜਲ ਹੋਵੇ, ਠੰਢ-ਚੈਨ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਨਿਰਾਸ਼ਤਾ ਨਿਰ੍ਭਯਤਾ ਨਿਤ੍ਯਤਾ ਸਮਤਾ ਜ੍ਞਤਾ । ਨਿਰੀਹਤਾ ਨਿष੍ਕ੍ਰਿਯਤਾ ਸੋਮ੍ਯਤਾ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਤਾ
ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ, ਨਿਡਰਤਾ, ਸਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹਾਲਤ, ਬਰਾਬਰੀ, ਗਿਆਨ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ, ਕਰਤਬ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ, ਨਰਮਤਾ, ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ—
ਧृਤਿਰ੍ ਮੈਤ੍ਰੀ ਸ੍ਮृਤਿਸ੍ ਤੁष੍ਟਿਰ੍ ਮੁਦਿਤਾ ਮृਦੁਭਾषਿਤਾ । ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਜ੍ਞਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਨਿਤਾ ਰਤਾਃ
ਧੀਰਜ, ਮਿੱਤਰਤਾ, ਯਾਦ, ਸੰਤੋਖ, ਖੁਸ਼ੀ, ਨਰਮ ਬੋਲ—ਇਹ ਗੁਣ, ਛੱਡਣ ਤੇ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਾਵਮਾਨਮ੍ ਅਧੋ ਭੋਗਾਂਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਰੇਦ੍ ਬਲਾਤ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਾਰੇਣ ਪਤਿਤਮ੍ ਅਧੋ ਵਾਰੀਵ ਸੇਤੁਨਾ
ਜਦ ਮਨ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਰਸਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚੋ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਧ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਹ੍ਯਾਨ੍ ਅਰ੍ਥਾਨ੍ ਇਮਾਂਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਗਚ੍ਛਨ੍ ਸ੍ਵਪਞ੍ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ । ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਆਨ੍ਤਰਾਂਸ਼੍ ਚ ਨਿਵਾਰਯੇਤ੍
ਬਾਹਰਲੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਚਾਹੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ, ਤੁਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਸੁੱਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ, ਅੰਦਰਲੇ ਹਿਲ-ਚਲ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।