ਨ ਮਨਃ ਪ੍ਰੋਲ੍ਲਲਾਸਾਸ੍ਯ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਆਨਨ੍ਦਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਕੇਵਲਂ ਸੁਸਮਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਸ ਸਦੈਵ ਵ੍ਯਤਿष੍ਠਤ
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਖ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਸਾਫ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਨਾਜਹਾਰ ਨ ਚਾਤ੍ਯਜਤ੍ । ਕੇਵਲਂ ਵਿਗਤਾਸ਼ਙ੍ਕਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਜੋ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੁੜਿਆ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਅਨਾਰਤਵਿਵੇਕੇਨ ਤੇਨ ਤਨ੍ਮਨਸਾ ਤਤਃ । ਪੁਨਃ ਕਲਙ੍ਕਂ ਨੈਵਾਤ੍ਤਮ੍ ਅਮ੍ਬਰੇਣੇਵ ਰਾਜਸਮ੍
ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਆਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਕਦੇ ਕੋਈ ਦਾਗ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਅਸਮਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਵਿਵੇਕਾਨੁਸਨ੍ਧਾਨਾਦ੍ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਮਹੀਪਤੇਃ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਭਂ ਮਨੋ ਨਿਰ੍ਮਲਤਾਂ ਯਯੌ
ਆਪਣੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਬੇਅੰਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਨਾਮृष੍ਟਵਿਕਲ੍ਪਾਂਸ਼ਸ਼੍ ਚਿਦਾਤ੍ਮਾ ਵਿਗਤਾਮਯਃ । ਉਦਿਯਾਯ ਹृਦਾਕਾਸ਼ੇ ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੀਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਝੂਠੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਭਰੀ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਖਿਲਾਨ੍ ਭਾਵਾਂਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤੌ ਮਣਿਵਤ੍ ਤਤਾਨ੍ । ਆਤ੍ਮਭੂਤਾਨ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਤ੍ਮਕੋਵਿਦਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਮਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਖਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਅਸਲ ਸਮਝਿਆ। ਉਹ ਬੇਅੰਤ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਅਸਲਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਹृष੍ਟੋ ਨ ਬਭੂਵਾਸੌ ਕਦਾਚਿਨ੍ ਨ ਚ ਦੁਃਖਿਤਃ । ਪ੍ਰਕृਤਵ੍ਯਵਹਾਰਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਦੈਵ ਸਮਮਾਨਸਃ
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਦਾ ਆਪਣਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਵਭਾਵਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਬਭੂਵਾਸੌ ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਮਾਨਦ । ਜਨਕੋ ਜਰਢਜ੍ਞਾਨੋ ਜ੍ਞਾਤਲੋਕਪਰਾਵਰਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜਨਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਵਿਦੇਹਾਨਾਂ ਜਨਕੋ ਜਨਜੀਵਿਤਮ੍ । ਨੈਵ ਹਰ੍षਵਿषਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਸੋ ऽਵਸ਼ਃ ਪਰ੍ਯਤਪ੍ਯਤ
ਜਨਕ ਨੇ ਵਿਦੇਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਨਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਿ ਗੁਣਦੋषਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਅਰ੍ਥਾਨਰ੍ਥੈਸ੍ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯੋਤ੍ਥੈਰ੍ ਨ ਗ੍ਲਾਯਤਿ ਨ ਹृष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਨਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਜਾਂ ਔਗੁਣ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਲਾਭ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਾ ਉਦਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਏष ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ । ਸਨ੍ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸਤਤਂ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਵਪੁਰ੍ ਯਤਃ
ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੁषੁਪ੍ਤਾਵਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯੇਵ ਜਨਕਸ੍ਯ ਮਹੀਪਤੇਃ । ਭਾਵਨਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇਭ੍ਯਸ੍ ਸਰ੍ਵਥੈਵਾਸ੍ਤਮ੍ ਆਗਤਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਜਨਕ ਵਿੱਚ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਭਵਿष੍ਯਨ੍ ਨਾਨੁਸਨ੍ਧਤ੍ਤੇ ਨਾਤੀਤਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ । ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਨਿਮੇषਂ ਤੁ ਹਸਨ੍ਨ੍ ਏਵਾਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦਿਆਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦਾ ਪਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਵਿਚਾਰਵਸ਼ੇਨੈਵ ਤੇਨ ਤਾਮਰਸੇਕ੍ਸ਼ਣ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਰਾਮ ਨੇਤਰਯੇਚ੍ਛਯਾ
ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਣੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਤਾਵਤ੍ ਤਾਵਤ੍ ਸ੍ਵਕੇਨੈਵ ਚੇਤਸਾ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰ੍ਯਤੇ । ਯਾਵਦ੍ ਯਾਵਦ੍ ਵਿਚਾਰਾਣਾਂ ਸੀਮਾਨ੍ਤਸ੍ ਸਮਵਾਪ੍ਯਤੇ
ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਉਤਨਾ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਤੱਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਤਦ੍ ਗੁਰੋਰ੍ ਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਨ ਪੁਣ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪਦਮ੍ । ਯਤ੍ ਸਤ੍ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਦ੍ ਉਦਿਤਵਿਚਾਰਵਿਸ਼ਦਾਦ੍ ਧृਦਃ
ਉਹ ਦਰਜਾ ਨਾ ਤਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤੋਂ, ਨਾ ਹੀ ਪੁੰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਫ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਯਾ ਨਿਜਯਾ ऋਜ੍ਵ੍ਯਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯੈਵ ਵਯਸ੍ਯਯਾ । ਪਦਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਰਾਮ ਨ ਨਾਮ ਕ੍ਰਿਯਯਾਨ੍ਯਯਾ
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਉਹ ਦਰਜਾ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ, ਸੱਚੀ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਮ ਜਾਂ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਵਲਤਿ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਗ੍ਰਾ ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਵਿਚਾਰਿਣੀ । ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਦੀਪਸ਼ਿਖਾ ਜਾਤੁ ਤਮ੍ ਆਨ੍ਧ੍ਯਂ ਨਾਨੁਧਾਵਤਿ
ਜਿਸ ਦੀ ਸਮਝ ਦੀ ਜੋਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਲਗਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਧਕਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਦੁਰੁਤ੍ਤਰਾ ਯਾ ਵਿਪਦੋ ਦੁਃਖਕਲ੍ਲੋਲਸਙ੍ਕੁਲਾਃ । ਤੀਰ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਤਾਭ੍ਯੋ ਨਾਵੇਵਾਦ੍ਭ੍ਯੋ ਮਹਾਮਤੇ
ਜੋ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਮਝ ਨਾਲ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਜਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਿਰਹਿਤਂ ਮੂਢਮ੍ ਆਪਦ੍ ਅਲ੍ਪੈਵ ਬਾਧਤੇ । ਪੇਲਵੈਵਾਨਿਲਕਲਾ ਸਾਰਹੀਨਮ੍ ਇਵੋਲਪਮ੍
ਜਿਸ ਕੋਲ ਸਮਝ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵੀ ਬੜੀ ਤਕਲੀਫ ਦੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੱਚੀ ਝਾੜੀ ਨੂੰ ਹਲਕੀ ਹਵਾ ਵੀ ਹਿਲਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਾਨ੍ ਅਸਹਾਯੋ ऽਪਿ ਵਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋ ऽਪਿ ਵਿਸਜ੍ਜਨਃ । ਉਤ੍ਤਰਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਾਦ੍ ਰਾਮ ਪੋਤਵਤ੍
ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਗ੍ਰੰਥ ਜਾਂ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਮਾ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਾਨ੍ ਅਸਹਾਯੋ ऽਪਿ ਕਾਰ੍ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ । ਦੁष੍ਪ੍ਰਜ੍ਞਃ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਧਾਨਮ੍ ਅਪਿ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਸਿਆਣਾ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਦਦ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਗਵਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਜ੍ਜਨਸਂਸਰ੍ਗੈਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਿਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ । ਸੇਕਸਂਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰਮ੍ਭੈਃ ਫਲਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯੈ ਲਤਾਮ੍ ਇਵ
ਅਦਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਆਣਪ ਵਧਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਟੀ ਨੂੰ ਫਲ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ ਤੇ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਪਾਲਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਬਲਬृਹਨ੍ਮੂਲਃ ਕਾਲੇ ਸਤ੍ਕਾਰ੍ਯਪਾਦਪਃ । ਫਲਂ ਫਲਤ੍ਯ੍ ਅਤਿਸ੍ਵਾਦੁ ਮਾਸੋ ਬਿਮ੍ਬਮ੍ ਇਵੈਨ੍ਦਵਮ੍
ਸਿਆਣਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੜ੍ਹ ਵਾਲਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਚੰਦ।
ਯ ਏਵ ਯਤ੍ਨਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਬਾਹ੍ਯਾਰ੍ਥੋਪਾਰ੍ਜਨੇ ਨਰੈਃ । ਸ ਏਵ ਯਤ੍ਨਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਿਵਰ੍ਧਨੇ
ਜਿੰਨੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਲੋਕ ਬਾਹਰਲੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਨੀ ਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਆਣਪ ਵਧਾਉਣ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸੀਮਾਨ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਾਨਾਮ੍ ਆਪਦਾਂ ਕੋਸ਼ਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਬੀਜਂ ਸਂਸਾਰਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਮਾਨ੍ਦ੍ਯਂ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਸਮਝ ਦੀ ਮੰਦਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਹੈ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦ੍ ਯਚ੍ ਚ ਪਾਤਾਲਾਦ੍ ਯਦ੍ ਰਾਜ੍ਯਾਤ੍ ਸਮਵਾਪ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਕੋਸ਼ਾਨ੍ ਮਹਾਮਤੇ
ਹੇ ਬੁਧਿਮਾਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਵਰਗ ਤੋਂ, ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਜਾਂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਯੋਤ੍ਤੀਰ੍ਯਤੇ ਘੋਰਾਦ੍ ਅਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਾਤ੍ । ਨਾਚਾਰੈਰ੍ ਨ ਚ ਵਾ ਤੀਰ੍ਥੈਸ੍ ਤਪਸਾ ਚ ਨ ਰਾਘਵ
ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਤਪ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
ਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ ਸਮ੍ਪਦਂ ਦੈਵੀਮ੍ ਅਪਿ ਭੂਮਿਚਰਾ ਨਰਾਃ । ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਪੁष੍ਪਲਤਾਯਾਸ੍ ਤਤ੍ ਫਲਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੈਵੀ ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਸਮਝ ਦੀ ਫੁੱਲੀ ਹੋਈ ਬੇਲ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਨਖਰਾਲੂਨਵਨਵਾਰਣਰਕ੍ਤਪਾਃ । ਜਮ੍ਬੁਕੈਰ੍ ਵਿਜਿਤਾਸ੍ ਸਿਂਹਾਸ੍ ਸਿਂਹੈਰ੍ ਹਰਿਣਕਾ ਇਵ
ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਨਖ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਗਿੱਦੜ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਿੱਦੜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।