ਯੋ ਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ऽਨ੍ਤਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਰੂਢਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਵ੍ ਅਸੌ ਤਨ੍ਮਯਤਾਮ੍ ਉਪੈਤਿ । ਅਨਾਮਯਂ ਮੇ ਪਦਮ੍ ਆਗਤਾ ਧੀਰ੍ ਅਧੀਰਤਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਲਂ ਤ੍ਯਜਾਮਿ
ਜੋ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਰਤਬਾਂ ਬਾਰੇ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪੱਕਾਪਣ ਜਾਂ ਅਪੱਕਾਪਣ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਜਨਕੋ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ਅਸੌ । ਅਸਕ੍ਤਃ ਕਰ੍ਤੁਮ੍ ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਦਿਨਂ ਦਿਨਪਤਿਰ੍ ਯਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ ਜਨਕ ਨੇ ਜੋ ਕੰਮ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਲਗਾਵ ਦੇ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਗਦਾ ਹੈ।
ਇष੍ਟਾਨਿष੍ਟਾਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਚੇਤਸਾ ਵਾਸਨਾਸ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਚਕਾਰਾਸੌ ਜਾਗ੍ਰਦ੍ ਏਵ ਸੁषੁਪ੍ਤਵਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਹਾਲਾਤ ਆਏ, ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸੁੱਤੇ ਵਰਗਾ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹੇ।
ਸਮ੍ਪਾਦ੍ਯ ਤਦ੍ ਅਹਃਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਆਰ੍ਯਾਵਰ੍ਜਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਅਨਯਚ੍ ਛਰ੍ਵਰੀਮ੍ ਏਕਸ੍ ਤਥੈਵ ਧ੍ਯਾਨਲੀਲਯਾ
ਉਸ ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਮ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੇ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਰਾਤ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੀ ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਮਨਸ੍ ਸਮਰਸਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਵਿषਯਭ੍ਰਮਮ੍ । ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣਾਯਾਮ੍ ਇਤ੍ਥਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਬੋਧਯਤ੍
ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕਸਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਭਟਕਣ ਰੋਕ ਕੇ, ਜਦ ਰਾਤ ਮੁੱਕਣ ਲੱਗੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤੀ।
ਚਿਤ੍ਤ ਚਞ੍ਚਲਵਿਸ੍ਤਾਰ ਆਤ੍ਮਨੋ ਨ ਸੁਖਾਯ ਤੇ । ਸ਼ਮਮ੍ ਏਹਿ ਸ਼ਮਾਤ੍ ਤਾਤ ਸੁਖਂ ਸਾਰਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਯ ਤੇ
ਮਨ, ਤੇਰੀ ਚੰਚਲਤਾ ਤੇ ਫੈਲਾਅ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀ। ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਹੀ, ਪਿਆਰੇ, ਤੈਨੂੰ ਅਸਲ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਯਥਾ ਵਿਕਲ੍ਪੌਘਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯਸਿ ਹੇਲਯਾ । ਤਥਾ ਤਥੈਤਿ ਸ੍ਫਾਰਤ੍ਵਂ ਸਂਸਾਰਸ੍ ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਕ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸੋਚਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੇਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ।
ਸ਼ਤਸ਼ਾਖਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸੇਕੇਨ ਵਿਟਪੀ ਯਥਾ । ਅਨਨ੍ਤਾਧਿਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਸਿ ਸ਼ਠ ਭੋਗੇਚ੍ਛਯਾ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਧਾਰ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਸੌ ਡਾਹਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਚਤੁਰ ਮਨ, ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਅੰਤਹੀਨ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਚਿਨ੍ਤਾਜਾਲਵਿਲਾਸੋਤ੍ਥਾ ਇਮਾਸ੍ ਸਂਸਾਰਸृष੍ਟਯਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂ ਤ੍ਵਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮ੍ ਉਪਸ਼ਮਂ ਵ੍ਰਜ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾ।
ਸਂਸਾਰਸृष੍ਟਿਂ ਤਰਲਾਮ੍ ਇਮਾਂ ਤੁਲਯ ਸੁਨ੍ਦਰ । ਅਸ੍ਯਾਸ਼੍ ਚੇਤ੍ ਸਾਰਮ੍ ਆਪ੍ਨੋषਿ ਤਦ੍ ਏਨਾਮ੍ ਏਵ ਸਂਸ਼੍ਰਯ
ਸੋਹਣੀਏ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚੰਚਲ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਤੋਲ ਕੇ ਵੇਖ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਅਸਲ ਮੂਲ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾ।
ਆਸ੍ਥਾਮ੍ ਅਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਾਦ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸ । ਮੈਤਦ੍ ਗृਹਾਣ ਮਾ ਮੁਞ੍ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯਾ ਵਿਹਰੇਚ੍ਛਯਾ
ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਲਗਨ ਅਤੇ ਵਿਖੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਪਕੜ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡ ਅਤੇ ਪਵਿਤਰਤਾ ਦੀ ਚਾਹ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ।
ਇਦਂ ਦृਸ਼੍ਯਮ੍ ਅਸਤ੍ ਸਦ੍ ਵਾਪ੍ਯ੍ ਉਦੇਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਤਮ੍ ਉਪੈਤੁ ਵਾ । ਸਾਧੋ ਵਿਵਸ਼ਤਾਂ ਗਚ੍ਛ ਮੈਤਦੀਯੈਰ੍ ਗੁਣਾਗੁਣੈਃ
ਇਹ ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇਹ ਸੱਚੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠੀ, ਚਾਹੇ ਉਭਰੇ ਜਾਂ ਮਿਟ ਜਾਵੇ, ਭਲੇ ਮਨੁੱਖਾ, ਇਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਜਾਂ ਅਵਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਾ ਵਗਣ ਦੇ।
ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ ਤਵ ਦृਸ਼੍ਯੇਨ ਵਸ੍ਤੁਨਾ । ਅਵਿਦ੍ਯਮਾਨਰੂਪੇਣ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ ਕਿਲ ਕੀਦृਸ਼ਃ
ਤੇਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਅਸਤ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਏਤਚ੍ ਚ ਨ ਸਦ੍ ਦ੍ਵਯੋਰ੍ ਏਵਾਸਤੋਸ੍ ਸਤੋਃ । ਸਮ੍ਬਨ੍ਧ ਇਤਿ ਚਿਤ੍ਰੇਯਮ੍ ਅਪੂਰ੍ਵੈਵਾਕ੍ਸ਼ਰਾਵਲੀ
ਤੂੰ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵੀ ਸੱਚਾ ਨਹੀਂ; ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਗੱਲ ਵਾਕਈ ਅਜੀਬ ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਗਦੀ ਹੈ।
ਅਸਦ੍ ਏਤਦ੍ ਭਵਤ੍ ਸਚ੍ ਚੇਤ੍ ਤਥਾਪਿ ਕਿਲ ਸੁਨ੍ਦਰ । ਸਙ੍ਗਸ੍ ਸਦਸਤੋਃ ਕੀਦृਗ੍ ਵਦ ਤ੍ਵਂ ਮृਤਜੀਵਤੋਃ
ਜੇ ਇਹ ਝੂਠਾ ਹੈ ਤੇ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਵੀ, ਸੋਹਣੇ, ਦੱਸ ਕਿ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਵਿਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਜੋੜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ ਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿਚ ਕੋਈ ਜੋੜ ਨਹੀਂ।
ਚਿਤ੍ਤ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਥ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਚ ਦ੍ਵੇ ਏਵ ਯਦਿ ਸਨ੍ਮਯੇ । ਸਦਾ ਸ੍ਥਿਤੇ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਸਰਃ ਕੁਤੋ ਹਰ੍षਵਿषਾਦਯੋਃ
ਜੇ ਤੂੰ ਤੇ ਜੋ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੱਚ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਜਿਹੇ ਹਲਚਲ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਮਾ ਭਵ ਮੂਢਂ ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਸਮੁਲ੍ਲਾਸਮ੍ ਆਹਰ । ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮ੍ ਆਤਿष੍ਠ ਭਵ੍ਯ ਤ੍ਯਜ ਭਵਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੂਰਖ ਨਾ ਬਣ, ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿਚ ਨਾ ਆ; ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖ, ਭਾਗਯਵਾਨ, ਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।
ਤਿਨ੍ਦੁਕਾਲਾਤਵਦ੍ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਪਰਿਜ੍ਵਲਤ੍ । ਮਾ ਮੋਹਮਲਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਮਨ੍ਦਤਾਂ ਗਚ੍ਛ ਦੁਰ੍ਮਤੇ
ਤਿੰਦੂਕ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮੋਹ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵਿਆਰਥ ਨਾ ਸੜਣ ਦੇ, ਹੇ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਲਸੀਪਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡਿੱਗ।
ਨ ਤਦ੍ ਇਹਾਸ੍ਤਿ ਸਮੁਨ੍ਨਤਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਂ ਵ੍ਰਜਸਿ ਯੇਨ ਪਰਾਂ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤਾਮ੍ । ਤਦ੍ ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਬਲਾਦ੍ ਅਤਿਧੀਰਤਾਂ ਜਹਿਹਿ ਚਞ੍ਚਲਤਾਂ ਸ਼ਠ ਰੇ ਮਨਃ
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਉੱਚਾ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਪੂਰਨਤਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਛੱਡ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਟਿਕ ਜਾ, ਹੇ ਚਲਾਕ ਮਨ।
ਏਵਂ ਵਿਚਾਰਯਂਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯੇ ਜਨਕੋ ਨृਪਃ । ਚਕਾਰਾਖਿਲਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਨ ਮੁਮੋਹ ਚ ਧੀਰਧੀਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਿਆ।
ਨ ਮਨਃ ਪ੍ਰੋਲ੍ਲਲਾਸਾਸ੍ਯ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਆਨਨ੍ਦਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਕੇਵਲਂ ਸੁਸਮਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਸ ਸਦੈਵ ਵ੍ਯਤਿष੍ਠਤ
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਖ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਸਾਫ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਨਾਜਹਾਰ ਨ ਚਾਤ੍ਯਜਤ੍ । ਕੇਵਲਂ ਵਿਗਤਾਸ਼ਙ੍ਕਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਜੋ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੁੜਿਆ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਅਨਾਰਤਵਿਵੇਕੇਨ ਤੇਨ ਤਨ੍ਮਨਸਾ ਤਤਃ । ਪੁਨਃ ਕਲਙ੍ਕਂ ਨੈਵਾਤ੍ਤਮ੍ ਅਮ੍ਬਰੇਣੇਵ ਰਾਜਸਮ੍
ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਆਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਕਦੇ ਕੋਈ ਦਾਗ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਅਸਮਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਵਿਵੇਕਾਨੁਸਨ੍ਧਾਨਾਦ੍ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਮਹੀਪਤੇਃ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਭਂ ਮਨੋ ਨਿਰ੍ਮਲਤਾਂ ਯਯੌ
ਆਪਣੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਬੇਅੰਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਨਾਮृष੍ਟਵਿਕਲ੍ਪਾਂਸ਼ਸ਼੍ ਚਿਦਾਤ੍ਮਾ ਵਿਗਤਾਮਯਃ । ਉਦਿਯਾਯ ਹृਦਾਕਾਸ਼ੇ ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੀਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ, ਜੋ ਝੂਠੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਭਰੀ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਖਿਲਾਨ੍ ਭਾਵਾਂਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤੌ ਮਣਿਵਤ੍ ਤਤਾਨ੍ । ਆਤ੍ਮਭੂਤਾਨ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਤ੍ਮਕੋਵਿਦਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਮਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਖਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਅਸਲ ਸਮਝਿਆ। ਉਹ ਬੇਅੰਤ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਅਸਲਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਹृष੍ਟੋ ਨ ਬਭੂਵਾਸੌ ਕਦਾਚਿਨ੍ ਨ ਚ ਦੁਃਖਿਤਃ । ਪ੍ਰਕृਤਵ੍ਯਵਹਾਰਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਦੈਵ ਸਮਮਾਨਸਃ
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਦਾ ਆਪਣਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਵਭਾਵਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਬਭੂਵਾਸੌ ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਮਾਨਦ । ਜਨਕੋ ਜਰਢਜ੍ਞਾਨੋ ਜ੍ਞਾਤਲੋਕਪਰਾਵਰਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਜਨਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਵਿਦੇਹਾਨਾਂ ਜਨਕੋ ਜਨਜੀਵਿਤਮ੍ । ਨੈਵ ਹਰ੍षਵਿषਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਸੋ ऽਵਸ਼ਃ ਪਰ੍ਯਤਪ੍ਯਤ
ਜਨਕ ਨੇ ਵਿਦੇਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਨਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਿ ਗੁਣਦੋषਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਅਰ੍ਥਾਨਰ੍ਥੈਸ੍ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯੋਤ੍ਥੈਰ੍ ਨ ਗ੍ਲਾਯਤਿ ਨ ਹृष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਨਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੁਣ ਜਾਂ ਔਗੁਣ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਲਾਭ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਾ ਉਦਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।