ਤੂष੍ਣੀਮ੍ ਅਥ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਜਨਕੋ ਜਨਜੀਵਿਤਮ੍ । ਪੁਨਸ੍ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਮਨਸਾ ਸ਼ਮਸ਼ਾਲਿਨਾ
ਫਿਰ ਜਨਕ ਕੁਝ ਪਲ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਿਮ੍ ਉਪਾਦੇਯਮ੍ ਅਸ੍ਤੀਹ ਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਸਂਸਾਧਯਾਮਿ ਯਤ੍ । ਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਸ੍ਤੁਨਿ ਬਧ੍ਨਾਮਿ ਧृਤਿਂ ਨਾਸ਼ਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ
ਇੱਥੇ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਲੈਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂ? ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਚਤਾ ਜੋੜਾਂ, ਜਦੋਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੈ?
ਕਿਂ ਮੇ ਕ੍ਰਿਯਾਪਰਤਯਾ ਕਿਂ ਨਿष੍ਕ੍ਰਿਯਤਯਾਪਿ ਵਾ । ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਵਿਨਾਸ਼ੇਨ ਵਰ੍ਜਿਤਂ ਯਤ੍ ਕਿਲੋਦਿਤਮ੍
ਕਿਰਿਆ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੀ ਮਿਲਦਾ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਜੋ ਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਚੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਕ੍ਰਿਯਾਵਾਨ੍ ਅਕ੍ਰਿਯੋ ਵਾਸ੍ਤੁ ਕਾਯੋ ऽਯਮ੍ ਅਸਦੁਤ੍ਥਿਤਃ । ਸਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਰਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚਿਤਃ ਕਾ ਨਾਮ ਮੇ ਕ੍ਸ਼ਤਿਃ
ਚਾਹੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਝੂਠ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਸੱਚ, ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਨਾਭਿਵਾਞ੍ਛਾਮ੍ਯ੍ ਅਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਨ ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਸ੍ਵਸ੍ਥ ਆਤ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਯਨ੍ ਮਮਾਸ੍ਤਿ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤੁ ਮੇ
ਮੈਂ ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਤੇ ਜੋ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਿੰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਜੋ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਰਹੇ।
ਨ ਮਮੇਹ ਕृਤੇਨਾਰ੍ਥੋ ਨਾਕृਤੇਨੇਹ ਕਸ਼੍ਚਨ । ਕ੍ਰਿਯਯਾਕ੍ਰਿਯਯਾ ਵਾਪਿ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਸਦ੍ ਅਸਤ੍ ਸਤਃ
ਮੇਰੇ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਣਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠ, ਉਹ ਕਰਮ ਜਾਂ ਨਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕੁਰ੍ਵਤਃ ਕੁਰ੍ਵਤੋ ਵਾ ਯੁਕ੍ਤਾਯੁਕ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾ ਮਮ । ਨਾਭਿਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍ ਅਸ੍ਤੀਹ ਯਦ੍ ਉਪਾਦੇਯਤਾਂ ਗਤਮ੍
ਮੈਂ ਕਰਮ ਕਰਾਂ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਕਰਮ ਠੀਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਗਲਤ ਹੋਣ, ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਜੋ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਚਾਹੀਦੀ ਹੋਵੇ।
ਤਦ੍ ਉਤ੍ਥਾਯ ਕ੍ਰਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂ ਕਾਯੋ ऽਯਂ ਪ੍ਰਕृਤਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ । ਕਰੋਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਪਨ੍ਦਿਤਾਙ੍ਗਸ੍ ਤੁ ਕਿਮ੍ ਅਯਂ ਸਾਧਯਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਕਰਤਬ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਰ ਲੈਣ ਦਿਓ; ਪਰ ਜੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਗ ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੀ ਕਰ ਲਏਗਾ?
ਸ੍ਥਿਤੇ ਮਨਸਿ ਨਿष੍ਕਾਮੇ ਸਮੇ ਵਿਗਤਰਞ੍ਜਨੇ । ਕਾਯਾਵਯਵਜੌ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਪਨ੍ਦਾਸ੍ਪਨ੍ਦੌ ਫਲੇ ਸਮੌ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇਕਸਾਰ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਤੋਂ ਸੁੱਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਚਲਚਲ ਜਾਂ ਅਚਲਤਾ, ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਜਾਸੁ ਫਲਸ਼੍ਰੀषੁ ਮਨਸਃ ਕਰ੍ਤृਭੋਕ੍ਤृਤੇ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਮਮ੍ ਆਯਾਤੇ ਕृਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਕृਤਂ ਨृਣਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਕਰਤਾਰ ਤੇ ਭੋਗਤਾ ਬਣਨਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਚਾਹੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ऽਨ੍ਤਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਰੂਢਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਵ੍ ਅਸੌ ਤਨ੍ਮਯਤਾਮ੍ ਉਪੈਤਿ । ਅਨਾਮਯਂ ਮੇ ਪਦਮ੍ ਆਗਤਾ ਧੀਰ੍ ਅਧੀਰਤਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਲਂ ਤ੍ਯਜਾਮਿ
ਜੋ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਰਤਬਾਂ ਬਾਰੇ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪੱਕਾਪਣ ਜਾਂ ਅਪੱਕਾਪਣ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਜਨਕੋ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ ਅਸੌ । ਅਸਕ੍ਤਃ ਕਰ੍ਤੁਮ੍ ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਦਿਨਂ ਦਿਨਪਤਿਰ੍ ਯਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ ਜਨਕ ਨੇ ਜੋ ਕੰਮ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਲਗਾਵ ਦੇ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਗਦਾ ਹੈ।
ਇष੍ਟਾਨਿष੍ਟਾਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਚੇਤਸਾ ਵਾਸਨਾਸ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਚਕਾਰਾਸੌ ਜਾਗ੍ਰਦ੍ ਏਵ ਸੁषੁਪ੍ਤਵਤ੍
ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਹਾਲਾਤ ਆਏ, ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸੁੱਤੇ ਵਰਗਾ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹੇ।
ਸਮ੍ਪਾਦ੍ਯ ਤਦ੍ ਅਹਃਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਆਰ੍ਯਾਵਰ੍ਜਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਅਨਯਚ੍ ਛਰ੍ਵਰੀਮ੍ ਏਕਸ੍ ਤਥੈਵ ਧ੍ਯਾਨਲੀਲਯਾ
ਉਸ ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਮ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੇ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਰਾਤ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੀ ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਮਨਸ੍ ਸਮਰਸਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਵਿषਯਭ੍ਰਮਮ੍ । ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣਾਯਾਮ੍ ਇਤ੍ਥਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਬੋਧਯਤ੍
ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਕਸਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਭਟਕਣ ਰੋਕ ਕੇ, ਜਦ ਰਾਤ ਮੁੱਕਣ ਲੱਗੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤੀ।
ਚਿਤ੍ਤ ਚਞ੍ਚਲਵਿਸ੍ਤਾਰ ਆਤ੍ਮਨੋ ਨ ਸੁਖਾਯ ਤੇ । ਸ਼ਮਮ੍ ਏਹਿ ਸ਼ਮਾਤ੍ ਤਾਤ ਸੁਖਂ ਸਾਰਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਯ ਤੇ
ਮਨ, ਤੇਰੀ ਚੰਚਲਤਾ ਤੇ ਫੈਲਾਅ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀ। ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਹੀ, ਪਿਆਰੇ, ਤੈਨੂੰ ਅਸਲ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਯਥਾ ਵਿਕਲ੍ਪੌਘਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯਸਿ ਹੇਲਯਾ । ਤਥਾ ਤਥੈਤਿ ਸ੍ਫਾਰਤ੍ਵਂ ਸਂਸਾਰਸ੍ ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਕ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸੋਚਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੇਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ।
ਸ਼ਤਸ਼ਾਖਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸੇਕੇਨ ਵਿਟਪੀ ਯਥਾ । ਅਨਨ੍ਤਾਧਿਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਸਿ ਸ਼ਠ ਭੋਗੇਚ੍ਛਯਾ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਧਾਰ ਨਾਲ ਰੁੱਖ ਸੌ ਡਾਹਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਚਤੁਰ ਮਨ, ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਅੰਤਹੀਨ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਚਿਨ੍ਤਾਜਾਲਵਿਲਾਸੋਤ੍ਥਾ ਇਮਾਸ੍ ਸਂਸਾਰਸृष੍ਟਯਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂ ਤ੍ਵਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮ੍ ਉਪਸ਼ਮਂ ਵ੍ਰਜ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾ।
ਸਂਸਾਰਸृष੍ਟਿਂ ਤਰਲਾਮ੍ ਇਮਾਂ ਤੁਲਯ ਸੁਨ੍ਦਰ । ਅਸ੍ਯਾਸ਼੍ ਚੇਤ੍ ਸਾਰਮ੍ ਆਪ੍ਨੋषਿ ਤਦ੍ ਏਨਾਮ੍ ਏਵ ਸਂਸ਼੍ਰਯ
ਸੋਹਣੀਏ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚੰਚਲ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਤੋਲ ਕੇ ਵੇਖ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਅਸਲ ਮੂਲ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾ।
ਆਸ੍ਥਾਮ੍ ਅਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਾਦ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸ । ਮੈਤਦ੍ ਗृਹਾਣ ਮਾ ਮੁਞ੍ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯਾ ਵਿਹਰੇਚ੍ਛਯਾ
ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਲਗਨ ਅਤੇ ਵਿਖੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਪਕੜ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡ ਅਤੇ ਪਵਿਤਰਤਾ ਦੀ ਚਾਹ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ।
ਇਦਂ ਦृਸ਼੍ਯਮ੍ ਅਸਤ੍ ਸਦ੍ ਵਾਪ੍ਯ੍ ਉਦੇਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਤਮ੍ ਉਪੈਤੁ ਵਾ । ਸਾਧੋ ਵਿਵਸ਼ਤਾਂ ਗਚ੍ਛ ਮੈਤਦੀਯੈਰ੍ ਗੁਣਾਗੁਣੈਃ
ਇਹ ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇਹ ਸੱਚੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੂਠੀ, ਚਾਹੇ ਉਭਰੇ ਜਾਂ ਮਿਟ ਜਾਵੇ, ਭਲੇ ਮਨੁੱਖਾ, ਇਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਜਾਂ ਅਵਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਾ ਵਗਣ ਦੇ।
ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਸ੍ ਤਵ ਦृਸ਼੍ਯੇਨ ਵਸ੍ਤੁਨਾ । ਅਵਿਦ੍ਯਮਾਨਰੂਪੇਣ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ ਕਿਲ ਕੀਦृਸ਼ਃ
ਤੇਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਅਸਤ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਏਤਚ੍ ਚ ਨ ਸਦ੍ ਦ੍ਵਯੋਰ੍ ਏਵਾਸਤੋਸ੍ ਸਤੋਃ । ਸਮ੍ਬਨ੍ਧ ਇਤਿ ਚਿਤ੍ਰੇਯਮ੍ ਅਪੂਰ੍ਵੈਵਾਕ੍ਸ਼ਰਾਵਲੀ
ਤੂੰ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵੀ ਸੱਚਾ ਨਹੀਂ; ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਗੱਲ ਵਾਕਈ ਅਜੀਬ ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਗਦੀ ਹੈ।
ਅਸਦ੍ ਏਤਦ੍ ਭਵਤ੍ ਸਚ੍ ਚੇਤ੍ ਤਥਾਪਿ ਕਿਲ ਸੁਨ੍ਦਰ । ਸਙ੍ਗਸ੍ ਸਦਸਤੋਃ ਕੀਦृਗ੍ ਵਦ ਤ੍ਵਂ ਮृਤਜੀਵਤੋਃ
ਜੇ ਇਹ ਝੂਠਾ ਹੈ ਤੇ ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਵੀ, ਸੋਹਣੇ, ਦੱਸ ਕਿ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਵਿਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਜੋੜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦੇ ਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿਚ ਕੋਈ ਜੋੜ ਨਹੀਂ।
ਚਿਤ੍ਤ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਥ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਚ ਦ੍ਵੇ ਏਵ ਯਦਿ ਸਨ੍ਮਯੇ । ਸਦਾ ਸ੍ਥਿਤੇ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਸਰਃ ਕੁਤੋ ਹਰ੍षਵਿषਾਦਯੋਃ
ਜੇ ਤੂੰ ਤੇ ਜੋ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸੱਚ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਜਿਹੇ ਹਲਚਲ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਮਾ ਭਵ ਮੂਢਂ ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਸਮੁਲ੍ਲਾਸਮ੍ ਆਹਰ । ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮ੍ ਆਤਿष੍ਠ ਭਵ੍ਯ ਤ੍ਯਜ ਭਵਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੂਰਖ ਨਾ ਬਣ, ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿਚ ਨਾ ਆ; ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖ, ਭਾਗਯਵਾਨ, ਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ।
ਤਿਨ੍ਦੁਕਾਲਾਤਵਦ੍ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਪਰਿਜ੍ਵਲਤ੍ । ਮਾ ਮੋਹਮਲਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਮਨ੍ਦਤਾਂ ਗਚ੍ਛ ਦੁਰ੍ਮਤੇ
ਤਿੰਦੂਕ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮੋਹ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵਿਆਰਥ ਨਾ ਸੜਣ ਦੇ, ਹੇ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਲਸੀਪਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡਿੱਗ।
ਨ ਤਦ੍ ਇਹਾਸ੍ਤਿ ਸਮੁਨ੍ਨਤਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਂ ਵ੍ਰਜਸਿ ਯੇਨ ਪਰਾਂ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤਾਮ੍ । ਤਦ੍ ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਬਲਾਦ੍ ਅਤਿਧੀਰਤਾਂ ਜਹਿਹਿ ਚਞ੍ਚਲਤਾਂ ਸ਼ਠ ਰੇ ਮਨਃ
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਉੱਚਾ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਪੂਰਨਤਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ; ਉਸ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਛੱਡ ਅਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਟਿਕ ਜਾ, ਹੇ ਚਲਾਕ ਮਨ।
ਏਵਂ ਵਿਚਾਰਯਂਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯੇ ਜਨਕੋ ਨृਪਃ । ਚਕਾਰਾਖਿਲਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਨ ਮੁਮੋਹ ਚ ਧੀਰਧੀਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਿਆ।