ਸ਼੍ਵਸ਼੍ ਸ਼੍ਵਃ ਪਾਪੀਯਸੀਮ੍ ਏਵ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ ਸ਼੍ਵਃ ਕ੍ਰੂਰਤਰਾਮ੍ ਅਪਿ । ਸ਼੍ਵਸ਼੍ ਸ਼੍ਵਃ ਖੇਦਕਰੀਮ੍ ਏਤਿ ਦਸ਼ਾਮ੍ ਇਹ ਜਡੋ ਜਨਃ
ਹਰ ਰੋਜ਼, ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਪਾਪੀ, ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਕਰੂੜ ਤੇ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਦੁਖਦਾਈ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨੋਪਹਤੋ ਬਾਲ੍ਯੇ ਯੌਵਨੇ ਮਦਨਾਹਤਃ । ਸ਼ੇषੇ ਕਲਤ੍ਰਚਿਨ੍ਤਾਰ੍ਤਃ ਕਿਂ ਕਰੋਤੁ ਕਦਾ ਜਡਃ
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਨੇ ਵਿਆਪ ਲਿਆ, ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨੇ ਤੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਦੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਆਗਮਾਪਾਯਵਿਰਸਂ ਦਸ਼ਾਵੈषਮ੍ਯਦੂषਿਤਮ੍ । ਅਸਾਰਸਾਰਂ ਸਂਸਾਰਂ ਕਿਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਮਨ੍ਮਤਿਃ
ਇਹ ਮਨ, ਜੋ ਭਟਕਾਵੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਖਰਾਬ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਮਾਣ ਨਹੀਂ?
ਰਾਜਸੂਯਾਸ਼੍ਵਮੇਧਾਦ੍ਯੈਰ੍ ਇष੍ਟ੍ਵਾ ਯਜ੍ਞਸ਼ਤੈਰ੍ ਅਪਿ । ਮਹਾਕਲ੍ਪਾਤ੍ ਕਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਂਸ਼ਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਨਾਧਿਕਮ੍
ਰਾਜਸੂਯ ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਰਗੇ ਸੈਂਕੜੇ ਯਗ ਕਰ ਲੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸਵਰਗ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਕੋ ऽਸੌ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ऽਸ੍ਤਿ ਭੂਮੌ ਵਾ ਪਾਤਾਲੇ ਵਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਕਃ । ਨ ਯਤ੍ਰਾਭਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਾ ਦੁਰ੍ਭ੍ਰਮਰ੍ਯ ਇਵਾਪਦਃ
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਕਿਹੜਾ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਮੁਸੀਬਤਾਂ, ਮਾੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ, ਆ ਕੇ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ?
ਨਿਜਚੇਤੋਬਿਲਵ੍ਯਾਲਾਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਲਪਲ੍ਲਵਾਃ । ਆਧਯੋ ਵ੍ਯਾਧਯਸ਼੍ ਚੈਤੇ ਨਿਵਾਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਥਂ ਕਿਲ
ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਸੰਪ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਂਗ ਉਗਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਦੁੱਖ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਸਤ੍ਯੇ ऽਸਤ੍ਤਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਰਮ੍ਯੇष੍ਵ੍ ਅਰਮ੍ਯਤਾ । ਸੁਖੇषੁ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਕਿਮ੍ ਏਕਂ ਸਂਸ਼੍ਰਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਅਸਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਝੂਠ ਖੜਾ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਬੇਰੁਖੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਦੁੱਖ ਆ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿਸ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਾਂ?
ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਚ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਚ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਜਨ੍ਤਵਃ । ਧਰਾ ਤੈਰ੍ ਏਵ ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਾ ਦੁਰ੍ਲਭਾਸ੍ ਸਾਧੁਸਾਧਵਃ
ਆਮ ਤੇ ਛੋਟੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਕਦੇ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਪਰ ਚੰਗੇ ਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਲਿਨਯਨਾਃ ਪਰਮਪ੍ਰੇਮਭੂषਣਾਃ । ਹਾਸਾਯੈਵ ਵਿਲਾਸਿਨ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਣਭਙ੍ਗਿਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੈਣ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਸੇ ਲਈ ਹੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਟਿਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯੇषਾਂ ਨਿਮੇषਣੋਨ੍ਮੇषੈਰ੍ ਜਗਤਾਂ ਪ੍ਰਲਯੋਦਯੌ । ਤਾਦृਸ਼ਾਃ ਪੁਰੁषਾ ਯਾਤਾ ਮਾਦृਸ਼ਾਂ ਗਣਨੈਵ ਕਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਝਪਕ ਅਤੇ ਖੁਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਲੋਕ ਆਏ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਚਲੇ ਵੀ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?
ਸਨ੍ਤਿ ਰਮ੍ਯਤਰਾਦ੍ ਰਮ੍ਯਾਸ੍ ਸੁਸ੍ਥਿਰਾਦ੍ ਅਪਿ ਚ ਸ੍ਥਿਰਾਃ । ਚਿਨ੍ਤਾਪਰ੍ਯਵਸਾਨੇਯਂ ਪਦਾਰ੍ਥਸ਼੍ਰੀਃ ਕਿਮ੍ ਈਦृਸ਼ੀ
ਇੱਥੇ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਵੀ ਸੁਖ ਹਨ, ਤੇ ਥਿਰਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਕੁਝ ਥਿਰ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਆਖਰ ਚਿੰਤਾ 'ਚ ਹੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਐਸੇ ਵੱਸਲੇ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਸਮ੍ਪਦਸ਼੍ ਚ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾ ਯਾਸ੍ ਤਾਸ਼੍ ਚੇਚ੍ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮ੍ਮਤਾਃ । ਤਤ੍ ਤਾ ਅਪਿ ਮਹਾਰਮ੍ਭਾ ਮਨ੍ਯੇ ਨੂਨਂ ਮਹਾਪਦਃ
ਜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਹੀ ਹਨ।
ਆਪਦੋ ऽਪਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾ ਯਾਸ੍ ਤਾਸ਼੍ ਚੇਨ੍ ਮਨਸਿ ਸਮ੍ਮਤਾਃ । ਤਤ੍ ਤਾ ਅਪਿ ਮਹਾਰਮ੍ਭਾ ਮਨ੍ਯੇ ਸਕਲਸਮ੍ਪਦਃ
ਜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਗਣ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਵੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤਾਂ ਹੀ ਹਨ।
ਮਨੋਮਾਤ੍ਰਵਿਵਰ੍ਤੇ ऽਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਬ੍ਬਿਨ੍ਦੁਭਙ੍ਗੁਰੇ । ਮਮੇਦਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਪੂਰ੍ਵੈਵ ਕੁਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਰਮਾਲਿਕਾ
ਇਹ ਜਗਤ ਤਾਂ ਮਨ ਦੀ ਹੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ, ਇੰਨਾ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਵਾਲਾ ਅਨੋਖਾ ਭਾਵ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਿਆ? ਤੇ ਇਥੇ ਅਟੱਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਕਾਕਤਾਲੀਯਯੋਗੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਯਾਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤੌ । ਧੂਰ੍ਤੇਨ ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਭਾਵਨਾਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਯਾਦਰਚਿਤ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਤੁਰ ਮਨ ਨੇ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਲੈਣ ਤੇ ਛੱਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਘੜ ਲਿਆਨ।
ਇਯਤ੍ਤਾਚ੍ਛਿਨ੍ਨਰੂਪਾਸੁ ਸੁਖਨਾਮ੍ਨੀषੁ ਦृष੍ਟਿषੁ । ਕਾਸ੍ਵ੍ ਏਤਾਸ੍ਵ੍ ਅਨੁषਕ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਪਤਙ੍ਗੋ ऽਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖਾਸ੍ਵ੍ ਇਵ
ਇਹ ਸੀਮਤ ਤੇ ਟੁੱਟੀ-ਫੁੱਟੀ ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸੁਖ ਆਖਦੇ ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇੰਨਾ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗਾ ਅੱਗ ਦੀ ਲੌ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
ਵਰਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਦਾਹੇषੁ ਲੁਠਿਤਂ ਰੌਰਵਾਗ੍ਨਿषੁ । ਨ ਤ੍ਵ੍ ਆਲੂਨਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਾਸੁ ਸ੍ਥਿਤਿਸ੍ ਸਂਸਾਰਵृਤ੍ਤਿषੁ
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਚੰਗਾ ਕਿ ਨਰਕ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜ ਜਾਵਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਟੁੱਟੇ-ਫੁੱਟੇ ਤੇ ਦੁੱਖਦਾਈ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਨਾ ਰਹਾਂ।
ਸਂਸਾਰ ਏਵ ਦੁਃਖਾਨਾਂ ਸੀਮਾਨ੍ਤਃ ਕਿਲ ਕਥ੍ਯਤੇ । ਤਨ੍ਮਧ੍ਯਪਤਿਤੇਨੇਹ ਸੁਖਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਕਥਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੇਹੜਾ ਇਸ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਸੁਖ ਲੱਭ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮਹਾਦੁਃਖੇ ਸਂਸਾਰੇ ਯੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਤ ਏਤੇ ऽਨ੍ਯਾਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਜਾਨਤੇ ਮਧੁਰਾਣ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਇਸ ਕੁਦਰਤੀ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਮਿੱਠੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਅਹਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਧਿਮਾਨ੍ ਕष੍ਟਂ ਕਾष੍ਠਲੋष੍ਟਸਮਸ੍ਥਿਤੈਃ । ਅਜ੍ਞੈਰ੍ ਏਵਾਗਤਸ੍ ਸਾਮ੍ਯਮ੍ ਅਪਰਾਮृष੍ਟਵਸ੍ਤੁਭਿਃ
ਮੈਂ ਵੀ ਗਮ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਅਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਜੋ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਬੇਹਿਸ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਸਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਸਹਸ੍ਰਾਙ੍ਕੁਰਸ਼ਾਖਾਤ੍ਮਫਲਪਲ੍ਲਵਸ਼ਾਲਿਨਃ । ਅਸ੍ਯ ਸਂਸਾਰਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਮਨੋਮੂਲਮਯੋ ऽਙ੍ਕੁਰਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ-ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਫਲ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਅੰਕੁਰ ਮਨ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮ੍ ਏਵ ਤਂ ਮਨ੍ਯੇ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋਪਸ਼ਮੇਨ ਤਤ੍ । ਸ਼ੋषਯਾਮਿ ਯਥਾ ਸ਼ੋषਮ੍ ਏਤਿ ਸਂਸਾਰਪਾਦਪਃ
ਮੈਂ ਉਸ ਅੰਕੂਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰੁੱਖ ਵੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਕਾਰਮਾਤ੍ਰਰਮ੍ਯਾਸੁ ਮਨੋਮਰ੍ਕਟਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾਸ੍ਵ੍ ਇਹਾਦ੍ਯੈਵ ਨ ਰਮੇ ਨੀਰਸਾਸ੍ਵ੍ ਅਹਮ੍
ਹੁਣ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਬਾਂਦਰ ਵਾਂਗ ਚਲਾਕੀਆਂ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਦਿਖਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁਹਣੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ਸ਼ਤਪ੍ਰੋਤਾਃ ਪਾਤੋਤ੍ਪਾਤੋਪਤਾਪਦਾਃ । ਸਂਸਾਰਵृਤ੍ਤਯੋ ਭੁਕ੍ਤਾ ਇਦਾਨੀਂ ਵਿਰਮਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਆਸਾਂ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਮੈਂ ਭੋਗ ਲਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ।
ਹਾ ਹਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਵਿਨष੍ਟੋ ऽਸ੍ਮਿ ਮृਤੋ ऽਸ੍ਮੀਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਸ਼ੋਚਿਤੇ ਗਤ ਏਵਾਹਮ੍ ਇਦਾਨੀਂ ਨਾਨੁਰੋਦਿਮਿ
ਮੈਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਾਏ, ਮੈਂ ਮਾਰੇ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ; ਪਰ ਹੁਣ, ਇਹ ਸੌਗ ਮਨਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਸ੍ਮਿ ਪ੍ਰਹृष੍ਟੋ ऽਸ੍ਮਿ ਦृष੍ਟਸ਼੍ ਚੌਰੋ ਮਯਾਤ੍ਮਨਃ । ਮਨੋਨਾਮਾ ਨਿਹਨ੍ਮ੍ਯ੍ ਏਨਂ ਮਨਸਾਸ੍ਮਿ ਚਿਰਂ ਹਤਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਗ ਪਿਆ ਹਾਂ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਦੇ ਚੋਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ ਹੀ ਚੋਰ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਮਨ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਏਤਾਵਨ੍ਤਮ੍ ਇਮਂ ਕਾਲਂ ਮਨੋਮੁਕ੍ਤਾਫਲਂ ਮਮ । ਅਵਿਦ੍ਧਮ੍ ਆਸੀਦ੍ ਅਧੁਨਾ ਵਿਦ੍ਧਂ ਤੁ ਗੁਣਮ੍ ਅਰ੍ਹਤਿ
ਇਹਨਾ ਸਾਰੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਣਛੁਹਿਆ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਫਲ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭੋਗਣ ਯੋਗ ਹੈ।
ਮਨਸ੍ਤੁषਾਰਕਣਕੋ ਵਿਵੇਕਾਰ੍ਕਾਤਪੇਨ ਮੇ । ਚਿਰਨਿਰ੍ਵृਤਯੇ ਨੂਨਮ੍ ਅਚਿਰਾਲ੍ ਲਯਮ੍ ਏष੍ਯਤਿ
ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੂੰਡ ਦੀ ਬੂੰਦ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਪਿਘਲ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਚੈਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।
ਵਿਬੁਧੈਸ੍ ਸਾਧੁਭਿਸ੍ ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ ਅਹਂ ਸਾਧੁ ਪ੍ਰਬੋਧਿਤਃ । ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਨੁਗਚ੍ਛਾਮਿ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਸਾਧਨਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਸਿਧਾਂ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਾਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਮਣਿਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਲਬ੍ਧ੍ਵੈਵਾਲੋਕਯਨ੍ ਸੁਖਮ੍ । ਤਿष੍ਠਾਮ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਮਿਤਾਨ੍ਯੇਹਸ਼੍ ਸ਼ਰਦੀਵਾਮਲੋ ऽਮ੍ਬੁਦਃ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਮੋਤੀ ਵਰਗਾ ਕੀਮਤੀ ਹੈ, ਲੱਭ ਲਿਆ ਤੇ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਚਿੱਟੇ ਪਤਝੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਬਿਜਲੀ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ।