ਹਾ ਕष੍ਟਮ੍ ਅਤਿਕष੍ਟਾਸੁ ਲੋਕਲੋਲਦਸ਼ਾਸ੍ਵ੍ ਅਯਮ੍ । ਪਾषਾਣੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਪਾषਾਣ ਆਲੁਠਾਮਿ ਬਲਾਦ੍ ਅਲਮ੍
ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਹੈ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ! ਮੈਂ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿਚ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਬੇਸਹਾਰਾ ਤੇ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਉਲਝਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਪਰ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਲਸ੍ਯ ਕੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਂਸ਼ੋ ਜੀਵ੍ਯਤੇ ਮਯਾ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਾਵਂ ਨਿਬਧ੍ਨਾਮਿ ਧਿਙ੍ ਮਾਮ੍ ਅਧਮਚੇਤਸਮ੍
ਅਨੰਤ ਸਮੇਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਮੈਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਮਨ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਿੰਨਾ ਨਿਕੰਮਾ ਹੈ।
ਕਿਯਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਇਦਂ ਨਾਮ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਆਜੀਵਿਤਂ ਮਮ । ਕਿਮ੍ ਏਤੇਨ ਵਿਨਾ ਦੁਃਖਂ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਹਤਧੀਰ੍ ਯਥਾ
ਇਹ ਰਾਜ ਜੋ ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ, ਕਿੰਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ! ਇਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੀ ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਹੀ ਦੁਖ ਵਿਚ, ਟੁੱਟੇ ਮਨ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਆਦਾਵ੍ ਅਨ੍ਤੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤੋ ऽਹਂ ਮਧ੍ਯੇ ਪੇਲਵਜੀਵਿਤਃ । ਬਾਲਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰੇਨ੍ਦੁਨੇਵਾਹਂ ਕਿਂ ਮੁਧਾ ਧृਤਿਮਾਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਮੈਂ ਅਸীম ਹਾਂ, ਪਰ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ; ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਖੜਾ ਹਾਂ?
ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਰਚਿਤੇਨਾਯਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲੇਨ ਜਾਲਿਨਾ । ਹਾ ਕष੍ਟਮ੍ ਅਭਿਮੁਹ੍ਯਾਮਿ ਕੇਨਾਸ੍ਮਿ ਪਰਿਮੋਹਿਤਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂਗਰ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਾਦੂ ਦਾ ਜਾਲ ਹੈ; ਹਾਏ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਕਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ?
ਯਦ੍ ਵਸ੍ਤੁ ਯਚ੍ ਚ ਵਾ ਰਮ੍ਯਂ ਯਦ੍ ਉਦਾਰਮ੍ ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ । ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤਦ੍ ਇਹ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਕਿਂਨਿष੍ਠੇਯਂ ਧृਤਿਰ੍ ਮਮ
ਜੋ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਸੁਹਾਵਣੀ, ਉੱਚੀ ਤੇ ਸੱਚੀ ਹੈ—ਇਹਥੇ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਢਿੱਲ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕੇ?
ਦੂਰਸ੍ਥਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਦੂਰਸ੍ਥਂ ਯਨ੍ ਮੇ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਇਤਿ ਨਿਰ੍ਣੀਯ ਬਾਹ੍ਯੇ ऽਰ੍ਥੇ ਭਾਵਨਾਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਚਾਹੇ ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੇੜੇ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਮਨ ਦੀ ਲਗਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਲੋਕਾਜਵਞ੍ਜਵੀਭਾਵਸ੍ ਸਲਿਲਾਵਰ੍ਤਭਙ੍ਗੁਰਃ । ਦृष੍ਟੋ ऽਦ੍ਯਾਪਿ ਹਿ ਦੁਃਖਾਯ ਕੇਯਮ੍ ਆਸ੍ਥਾ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਚਾਈ ਤੇੜੀ ਤੇ ਛਲਕਪਟ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਵਰ ਵਾਂਗ ਕੱਚੀ ਤੇ ਨਾਸ਼ਵਾਨ। ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਇਸ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਤ੍ਯਬ੍ਦਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਂ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਸੁਖਾਨਿ ਦੁਃਖਵਿਦ੍ਧਾਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਤੁ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਹਰ ਸਾਲ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਹਰ ਦਿਨ, ਹਰ ਪਲ—ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਪਰਾਮृष੍ਟਂ ਦृष੍ਟਂ ਪृष੍ਟਂ ਨਿਭਾਲਿਤਮ੍ । ਅਤੁਚ੍ਛਂ ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤੀਹ ਸਤਾਂ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਬਾਰ-ਬਾਰ ਜਾਂਚਿਆ, ਵੇਖਿਆ, ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਿਆ—ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਖਾਲੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ 'ਚ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਟਿਕ ਸਕਣ।
ਅਦ੍ਯ ਯੇ ਮਹਤਾਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਤੇ ਦਿਨੈਰ੍ ਨਿਪਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਧਃ । ਹਤਚਿਤ੍ਤ ਮਹਤ੍ਤਾਯਾਂ ਕੈषਾ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤਤਾ ਤਵ
ਜੋ ਅੱਜ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਰਜ੍ਜੁਰ੍ ਏਵ ਬਦ੍ਧੋ ऽਹਮ੍ ਅਪਙ੍ਕੋ ऽਸ੍ਮਿ ਕਲਙ੍ਕਿਤਃ । ਪਤਿਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਉਪਰਿਸ੍ਥੋ ऽਪਿ ਹਾ ਮਮਾਤ੍ਮਨ੍ ਹਤਾ ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਮੈਂ ਐਸੇ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਜੋ ਰੱਸਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦਾਗ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਉੱਤੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਹਾਏ, ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਬੇਹਾਲ ਹੋ ਗਈ।
ਕਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਮੋਹੋ ऽਯਮ੍ ਆਗਤੋ ਧੀਮਤੋ ऽਪਿ ਮੇ । ਅਸਿਤਃ ਪਿਹਿਤਾਲੋਕੋ ਭਾਸ੍ਕਰਾਗ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਃ
ਇਹ ਭਟਕਾਵਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਚਾਨਕ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾਰ ਹਾਂ? ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਵਾਂਗ ਅੰਧੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਬੱਦਲ ਢੱਕ ਲਵੇ।
ਕ ਇਮੇ ਮੇ ਮਹਾਭੋਗਾਃ ਕ ਇਮੇ ਮਮ ਬਨ੍ਧਵਃ । ਬਾਲੋ ਭੂਤਭਯੇਨੇਵ ਸ਼ਙ੍ਕੇ ਕੇਨਾਹਮ੍ ਆਕੁਲਃ
ਇਹ ਵੱਡੀਆਂ ਆਨੰਦਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਹਨ? ਇਹ ਮੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੌਣ ਹਨ? ਮੈਂ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਨਿਬਧ੍ਨਾਮਿ ਜਰਾਮਰਣਕਾਰਿਣੀਮ੍ । ਕਿਮ੍ ਇਮਾਮ੍ ਅਹਮ੍ ਅਰ੍ਥੇषੁ ਧृਤਿਮ੍ ਉਦ੍ਵੇਗਭਾਰਿਣੀਮ੍
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਪਤੀ ਲਈ ਕਿਉਂ ਐਸਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਯਾਤੁ ਤਿष੍ਠਤੁ ਵਾ ਸਮ੍ਪਨ੍ ਮਮੈਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਕੋ ਗ੍ਰਹਃ । ਬੁਦ੍ਬੁਦਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਇਵੈषਾ ਹਿ ਮਿਥ੍ਯੈਵੇਤ੍ਥਮ੍ ਉਪਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਹ ਚਾਹੇ ਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਰਹਿ ਜਾਵੇ—ਇਸ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੀ ਜ਼ੋਰ ਹੈ? ਇਹ ਤਾਂ ਬੁੱਲੇ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ, ਝੂਠੀ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤੇ ਮਹਾਵਿਭਵਾ ਭੋਗਾਸ੍ ਤੇ ਸਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਬਾਨ੍ਧਵਾਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਮृਤਿਪਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ऽਪਿ ਕਾ ਧृਤਿਃ
ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ, ਉਹ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਰਿਸ਼ਤੇ—ਇਹ ਸਭ ਹੁਣ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ; ਮੌਜੂਦਾ ਵੇਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਥਿਰਤਾ ਹੈ?
ਕ੍ਵ ਧਨਾਨਿ ਮਹੀਪਾਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਂ ਕ੍ਵ ਜਗਨ੍ਤਿ ਵਾ । ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਾਨਿ ਪ੍ਰਯਾਤਾਨਿ ਕੇਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤਤਾ ਮਮ
ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਬ੍ਰਹਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਜਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ? ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਸਭ ਲੰਘ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?
ਗਲਿਤਾਨੀਨ੍ਦ੍ਰਲਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਬੁਦ੍ਬੁਦਾਨੀਵ ਵਾਰਿਣਿ । ਮਾਂ ਜੀਵਿਤਨਿਬਦ੍ਧਾਸ਼ਂ ਵਿਹਸਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਾਧਵਃ
ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਬੁੱਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ; ਜੇ ਮੈਂ ਜੀਊਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਚੁੰਮੜਿਆ ਰਹਾਂ, ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਮੇਰਾ ਹੱਸਣਗੇ।
ਕੋਟਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਂ ਯਾਤਾ ਗਤਾਸ੍ ਸਰ੍ਗਪਰਮ੍ਪਰਾਃ । ਪ੍ਰਯਾਤਾਃ ਪਾਂਸੁਵਦ੍ ਭੂਪਾਃ ਕਾ ਧृਤਿਰ੍ ਮਮ ਜੀਵਿਤੇ
ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੀਹਲੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਚਨਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵੀ ਲੰਘ ਗਏ; ਰਾਜੇ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਰੁਲ ਗਏ—ਇਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਮੇਰੀ ਕਿਹੋ ਜ਼ੋਰ ਹੈ?
ਸਂਸਾਰਰਾਤ੍ਰਿਦੁਸ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਦੇਹਮਯੇ ਭ੍ਰਮੇ । ਆਸ੍ਥਾਂ ਚੇਦ੍ ਅਨੁਬਧ੍ਨਾਮਿ ਤਨ੍ ਮਾਮ੍ ਅਸ੍ਤੁ ਧਿਗ੍ ਅਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਖਾਲੀ ਭਟਕਣ, ਜਿਸਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਭੁੱਲ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਦੇ ਮਾੜੇ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਲੰਨਤ ਹੋਵੇ।
ਅਯਂ ਸੋ ऽਹਮ੍ ਇਤਿ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਾਸਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਿਣਾ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਪਿਸ਼ਾਚੇਨ ਕਿਮ੍ ਅਜ੍ਞਵਦ੍ ਅਹਂ ਹਤਃ
ਇਹ 'ਮੈਂ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਵਾਲੀ ਝੂਠੀ ਸੋਚ, ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਭੂਤ ਵਾਂਗ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਘੇਰ ਲਿਆ; ਮੂਰਖ ਵਾਂਗ, ਮੈਂ ਇਸ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹृਤਂ ਹृਤਮ੍ ਇਦਂ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ ਆਯੁਰ੍ ਆਯਤਯਾਨਯਾ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਯਾ ਕਾਲਲੇਖਯਾ
ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਈ ਵਾਰੀ, ਕਈ ਵਾਰੀ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਲਕੀਰ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਲੁੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਪਾਦਪੀਠੀਕृਤੇਸ਼ਾਨਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਕ੍ਰੀਡਨਕਨ੍ਦੁਕਾਃ । ਕਾਲਕਾਪਾਲਿਨਾ ਗ੍ਰਸ੍ਤਾਃ ਕਿਮ੍ ਆਸ੍ਥੇ ਮਯਿ ਵਲ੍ਗਸਿ
ਜੋ ਰਾਜੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਬਣ ਗਏ, ਤੇ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਗੇਂਦ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕਾਲ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਗਲ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਅਭਿਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਅਜਸ੍ਰਮ੍ ਉਪਯਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਚਾਦ੍ਯਾਪਿ ਵਾਸਰਾਃ । ਅਵਿਨष੍ਟੈਕਸਦ੍ਵਸ੍ਤੁਰ੍ ਦृष੍ਟੋ ਨਾਦ੍ਯਾਪਿ ਵਾਸਰਃ
ਇਹ ਦਿਨ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਜੇ ਵੀ। ਪਰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਹ ਇਕ ਅਟੱਲ ਤੇ ਸੱਚੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ।
ਸਾਰਸਾਸ੍ ਸਰਸੀਵੈਤੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਨਚੇਤਸਿ । ਭੋਗਾ ਏਵ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਨਾਤੁਚ੍ਛਪਦਦृष੍ਟਯਃ
ਜਿਵੇਂ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਸਰਸ essence ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਖ ਹੀ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ ਤੇ ਬੇਕਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਝਲਕਾਂ।
ਕष੍ਟਾਤ੍ ਕष੍ਟਤਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੁਃਖਾਦ੍ ਦੁਃਖਤਰਂ ਗਤਃ । ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਨ ਵਿਰਕ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਹਾ ਧਿਙ੍ ਮਾਮ੍ ਅਧਮਾਸ਼ਯਮ੍
ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮੈਂ ਵਿਰਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ—ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਲੱਜਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਘਟੀਆ ਮਨ ਉੱਤੇ।
ਯੇषੁ ਯੇषੁ ਦृਢਾਬਦ੍ਧਾ ਭਾਵਨਾ ਦृਢਵਸ੍ਤੁषੁ । ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵਿਨष੍ਟਾਨਿ ਦृष੍ਟਾਨਿ ਕਿਮ੍ ਇਹੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਫੜਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ; ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਵਧੀਆ ਕੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਯਨ੍ ਮਧ੍ਯੇ ਯਚ੍ ਚ ਪਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਦ੍ ਆਪਾਤੇ ਮਨੋਰਮਮ੍ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਪਵਿਤ੍ਰਂ ਤਦ੍ ਵਿਨਾਸ਼ਾਮੇਧ੍ਯਦੂषਿਤਮ੍
ਜੋ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਂ ਅੰਤ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਹੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ, ਨਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਗੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯੇषੁ ਯੇषੁ ਪਦਾਰ੍ਥੇषੁ ਧृਤਿਂ ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਤੇषੁ ਤੇष੍ਵ੍ ਏਵ ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਦृष੍ਟੋ ਦੁਃਖੋਦਯੋ ਭृਸ਼ਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਓਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।