ਦ੍ਵਿਜਕੈਰਵਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਰ੍ ਦ੍ਵਿषਤ੍ਤਿਮਿਰਭਾਸ੍ਕਰਃ । ਸੌਜਨ੍ਯਰਤ੍ਨਜਲਧਿਰ੍ ਭੁਵਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਇਵਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਕਵਲਾਂ ਉੱਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਠੰਡੀ ਚਾਨਣ ਸੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਸੀ, ਭਲਮਨਸਤਾ ਦੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਤਬਾਲਲਤਿਕੇ ਮਞ੍ਜਰੀਪੁਞ੍ਜਪਿਞ੍ਜਰੇ । ਸ ਕਦਾਚਿਨ੍ ਮਧੌ ਮਤ੍ਤਕੋਕਿਲੋਲ੍ਲਾਸਲਾਸਿਨਿ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਨੌਜਵਾਨ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਚੀਆਂ ਖਿੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਮਸਤ ਕੋਕਿਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਯਯੌ ਕੁਸੁਮਿਤਾਭੋਗਂ ਸਵਿਲਾਸਲਤਾਙ੍ਗਨਮ੍ । ਲੀਲਯੋਪਵਨਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਨਨ੍ਦਨਂ ਵਾਸਵੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਖਿੜੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਦੀ ਰਸ ਮਾਣਦਾ ਹੋਵੇ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਰਵਨੇ ਹृਦ੍ਯੇ ਕੇਸਰਾਮੋਦਿਮਾਰੁਤੇ । ਦੂਰਸ੍ਥਾਨੁਚਰਸ਼੍ ਚਾਰੁਕੁਞ੍ਜੇषੁ ਵਿਚਚਾਰ ਹ
ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਅਤੇ ਮਨ ਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਸੁਹਣੀਆਂ ਬੇਲੀਆਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਦੂਰ ਰਹੇ।
ਅਥ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਤਮਾਲਵਨਗੁਲ੍ਮਕੇ । ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਮ੍ ਅਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਸ੍ਵਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਦ੍ ਉਦਾਹृਤਾਃ
ਫਿਰ, ਤਮਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਘਣੀ ਬੇਲੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਵਿਰਕ੍ਤਮਨਸਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੈਲਕਨ੍ਦਰਚਾਰਿਣਾਮ੍ । ਇਮਾਃ ਕਮਲਪਤ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਗੀਤਾ ਗੀਤਾਤ੍ਮਭਾਵਨਾਃ
ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਉਹ ਗੀਤ ਹਨ ਜੋ ਵਿਰਕਤ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਰष੍ਟृਦृਸ਼੍ਯਸਮਾਯੋਗਾਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਨਨ੍ਦਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਯਸ੍ ਤਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵੋਤ੍ਥਂ ਨਿष੍ष੍ਯਨ੍ਦਂ ਸਮੁਪਾਸ੍ਮਹੇ
ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਕ ਤੱਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪੱਕੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰष੍ਟृਦਰ੍ਸ਼ਨਦृਸ਼੍ਯਾਨਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਸਨਯਾ ਸਹ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਪ੍ਰਥਮਾਭਾਸਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਪਾਸ੍ਮਹੇ
ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਦੇਖਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਨਿਰ੍ਭਾਸਨਂ ਨਿਰ੍ਮਨਨਮ੍ ਆਭਾਸਮਨਨੋਪਮਮ੍ । ਅਭਾਵਭਾਵਨਾਭੋਗਂ ਸਦਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਉਪਾਸ੍ਮਹੇ
ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਨਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਵਟ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਸਦਾ ਅਸਤੀਤਵ-ਰਹਿਤ ਧਿਆਨ ਹੈ।
ਦ੍ਵਯੋਰ੍ ਮਧ੍ਯਗਤਂ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਃ । ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਨਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਪਾਸ੍ਮਹੇ
ਅਸੀਂ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਦਾ 'ਹੈ' ਤੇ 'ਨਹੀਂ' ਦੇ ਦੋ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼ਿਰਸ੍ਕਹਕਾਰਾਭਮ੍ ਅਸ਼ੇषਾਕਾਰਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਅਜਸ੍ਰਮ੍ ਉਚ੍ਚਰਨ੍ਤਂ ਤਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਉਪਾਸ੍ਮਹੇ
ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਰੂਪ, ਪਰ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਹृਦ੍ਗੁਹੇਸ਼ਾਨਂ ਦੇਵਮ੍ ਅਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਯੇ । ਤੇ ਰਤ੍ਨਮ੍ ਅਭਿਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤਹਸ੍ਤਸ੍ਥਕੌਸ੍ਤੁਭਾਃ
ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਐਸੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰਤਨ ਕੌਸਤੁਭ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਗਹਿਣਾ ਲੱਭਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਸ਼ਾਃ ਕਿਲ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਫਲਮ੍ ਏਤਦ੍ ਅਵਾਪ੍ਯਤੇ । ਯੇਨਾਸ਼ਾਵਿषਵਲ੍ਲੀਨਾਂ ਮੂਲਮਾਲਾ ਵਿਲੂਯਤੇ
ਸਾਰੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਇਹ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਛਾ ਦੀ ਵਿਸ਼-ਬੇਲ ਦੀ ਜੜ੍ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਖਾੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਵੈਰਸ੍ਯਂ ਯਃ ਪਦਾਰ੍ਥੇषੁ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ । ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਭਾਵਨਾਂ ਭੂਯੋ ਨਰੋ ਨਾਸੌ ਸ ਗਰ੍ਦਭਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਵੈਰਤਾ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਫਿਰ ਮਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਧਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਤ੍ਥਿਤਾਨੁਤ੍ਥਿਤਾਨ੍ ਏਤਾਨ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਹੀਨ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਹਨ੍ਯਾਦ੍ ਵਿਵੇਕਵਜ੍ਰੇਣ ਵਜ੍ਰੇਣੇਵ ਹਰਿਰ੍ ਗਿਰੀਨ੍
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਚਾਹੇ ਉਠੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਵਿਆਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਰਿ ਵਜਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ।
ਉਪਸ਼ਮਸੁਖਮ੍ ਆਵਹੇਤ੍ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਸ਼ਮਵਸ਼ਤਸ਼੍ ਸ਼ਮਮ੍ ਏਤਿ ਸਾਧੁਚੇਤਃ । ਪ੍ਰਸ਼ਮਿਤਮਨਸਸ੍ ਸ੍ਵਕੇ ਸ੍ਵਰੂਪੇ ਭਵਤਿ ਸੁਖੇ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਉਤ੍ਤਮਾ ਚਿਰਾਯ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੁੱਖ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਚਾ ਸੁੱਖ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਿਦ੍ਧਗਣੋਦ੍ਗੀਤਾ ਗੀਤਾਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਵਿषਾਦਮ੍ ਆਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਭੀਰੂ ਰਣਰਵਾਦ੍ ਇਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਿਧਾਂ ਦੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਡਰਪੋਕ ਲੋਕ ਜੰਗ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਗਾਮ ਪਰਿਵਾਰਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਕਰ੍षਨ੍ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਸ੍ਵਤੀਰਵृਕ੍ਸ਼ਾਨੁਸृਤਃ ਪ੍ਰਾਵृਡੋਘ ਇਵਾਰ੍ਣਵਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਲੈ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰਮ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਵਿਸਰ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਰ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਲਯਮ੍ । ਏਕ ਏਵਾਰੁਰੋਹਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਗृਹਮ੍ ਅਰ੍ਕ ਇਵਾਚਲਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਘਰ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਡ੍ਡਯਨਾਲੋਲਖਗਪਕ੍ਸ਼ਤਿਚਞ੍ਚਲਾਃ । ਆਲੋਕਯਂਲ੍ ਲੋਕਗਤੀਰ੍ ਵਿਲਲਾਪੇਦਮ੍ ਆਤੁਰਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਬੇਚੈਨ ਤੇ ਥਿਰ-ਥਿਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਹਾ ਕष੍ਟਮ੍ ਅਤਿਕष੍ਟਾਸੁ ਲੋਕਲੋਲਦਸ਼ਾਸ੍ਵ੍ ਅਯਮ੍ । ਪਾषਾਣੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਪਾषਾਣ ਆਲੁਠਾਮਿ ਬਲਾਦ੍ ਅਲਮ੍
ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਹੈ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ! ਮੈਂ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿਚ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਬੇਸਹਾਰਾ ਤੇ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਉਲਝਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਪਰ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਲਸ੍ਯ ਕੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਂਸ਼ੋ ਜੀਵ੍ਯਤੇ ਮਯਾ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਾਵਂ ਨਿਬਧ੍ਨਾਮਿ ਧਿਙ੍ ਮਾਮ੍ ਅਧਮਚੇਤਸਮ੍
ਅਨੰਤ ਸਮੇਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਮੈਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਮਨ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ—ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਿੰਨਾ ਨਿਕੰਮਾ ਹੈ।
ਕਿਯਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਇਦਂ ਨਾਮ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਆਜੀਵਿਤਂ ਮਮ । ਕਿਮ੍ ਏਤੇਨ ਵਿਨਾ ਦੁਃਖਂ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਹਤਧੀਰ੍ ਯਥਾ
ਇਹ ਰਾਜ ਜੋ ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ, ਕਿੰਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ! ਇਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੀ ਮੈਂ ਪੁਰਾਣੇ ਹੀ ਦੁਖ ਵਿਚ, ਟੁੱਟੇ ਮਨ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਆਦਾਵ੍ ਅਨ੍ਤੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤੋ ऽਹਂ ਮਧ੍ਯੇ ਪੇਲਵਜੀਵਿਤਃ । ਬਾਲਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰੇਨ੍ਦੁਨੇਵਾਹਂ ਕਿਂ ਮੁਧਾ ਧृਤਿਮਾਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਮੈਂ ਅਸীম ਹਾਂ, ਪਰ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ; ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਖੜਾ ਹਾਂ?
ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਰਚਿਤੇਨਾਯਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲੇਨ ਜਾਲਿਨਾ । ਹਾ ਕष੍ਟਮ੍ ਅਭਿਮੁਹ੍ਯਾਮਿ ਕੇਨਾਸ੍ਮਿ ਪਰਿਮੋਹਿਤਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂਗਰ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਾਦੂ ਦਾ ਜਾਲ ਹੈ; ਹਾਏ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਕਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਭਟਕਾ ਦਿੱਤਾ?
ਯਦ੍ ਵਸ੍ਤੁ ਯਚ੍ ਚ ਵਾ ਰਮ੍ਯਂ ਯਦ੍ ਉਦਾਰਮ੍ ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ । ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤਦ੍ ਇਹ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਕਿਂਨਿष੍ਠੇਯਂ ਧृਤਿਰ੍ ਮਮ
ਜੋ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਸੁਹਾਵਣੀ, ਉੱਚੀ ਤੇ ਸੱਚੀ ਹੈ—ਇਹਥੇ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਢਿੱਲ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕੇ?
ਦੂਰਸ੍ਥਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਦੂਰਸ੍ਥਂ ਯਨ੍ ਮੇ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਇਤਿ ਨਿਰ੍ਣੀਯ ਬਾਹ੍ਯੇ ऽਰ੍ਥੇ ਭਾਵਨਾਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਚਾਹੇ ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੇੜੇ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਮਨ ਦੀ ਲਗਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਲੋਕਾਜਵਞ੍ਜਵੀਭਾਵਸ੍ ਸਲਿਲਾਵਰ੍ਤਭਙ੍ਗੁਰਃ । ਦृष੍ਟੋ ऽਦ੍ਯਾਪਿ ਹਿ ਦੁਃਖਾਯ ਕੇਯਮ੍ ਆਸ੍ਥਾ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਚਾਈ ਤੇੜੀ ਤੇ ਛਲਕਪਟ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਵਰ ਵਾਂਗ ਕੱਚੀ ਤੇ ਨਾਸ਼ਵਾਨ। ਅਜੇ ਵੀ ਇਹ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਇਸ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਤ੍ਯਬ੍ਦਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸਂ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਸੁਖਾਨਿ ਦੁਃਖਵਿਦ੍ਧਾਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਤੁ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਹਰ ਸਾਲ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਹਰ ਦਿਨ, ਹਰ ਪਲ—ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਪਰਾਮृष੍ਟਂ ਦृष੍ਟਂ ਪृष੍ਟਂ ਨਿਭਾਲਿਤਮ੍ । ਅਤੁਚ੍ਛਂ ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤੀਹ ਸਤਾਂ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਬਾਰ-ਬਾਰ ਜਾਂਚਿਆ, ਵੇਖਿਆ, ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਿਹਾਰਿਆ—ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਖਾਲੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ 'ਚ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਟਿਕ ਸਕਣ।