ਯੇ ਹਿ ਪਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਯਜਨ੍ਮਾਨਸ੍ ਤੇ ਹਿ ਸੁਪ੍ਤਂ ਮਨੋਮृਗਮ੍ । ਪ੍ਰਬੋਧਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਥਮਂ ਗੁਣਗੀਤੈਰ੍ ਮਹਾਗੁਣਾਃ
ਜੋ ਪੱਛਮੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਦੇ ਸੁੱਤੇ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਜਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਥਿਤਗੁਣਾਨ੍ ਸੁਗੁਰੂਨ੍ ਨਿषੇਵ੍ਯ ਯਤ੍ਨਾਦ੍ ਅਮਲਧਿਯਾ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਰਤ੍ਨਮ੍ । ਗਤਿਮ੍ ਅਮਲਾਮ੍ ਉਪਯਾਤਿ ਮਾਨਵੋ ऽਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਤਿ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਚਿਰਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਰਤਨ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏष ਤਾਵਤ੍ ਕ੍ਰਮਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ ਸਾਮਾਨ੍ਯਸ੍ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੁषੁ । ਇਮਮ੍ ਅਨ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਂ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨ
ਇਹ ਤਕ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਮ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ, ਕਮਲ-ਨੈਣੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫ਼ਰਕ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਂਸਾਰਸਂਰਮ੍ਭੇ ਜਾਤਾਨਾਂ ਦੇਹਧਾਰਿਣਾਮ੍ । ਅਪਵਰ੍ਗਗਤੌ ਰਾਮ ਦ੍ਵਾਵ੍ ਇਮਾਵ੍ ਉਤ੍ਤਮੌ ਕ੍ਰਮੌ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਲਚਲ ਵਿਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੇ ਦੋ ਵਧੀਆ ਰਸਤੇ ਹਨ।
ਏਕਸ੍ ਤਾਵਦ੍ ਗੁਰੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਦ੍ ਅਨੁष੍ਠਾਨਾਚ੍ ਛਨੈਸ਼੍ ਸ਼ਨੈਃ । ਜਨ੍ਮਨਾ ਜਨ੍ਮਭਿਰ੍ ਵਾਪਿ ਸਿਦ੍ਧਿਦਸ੍ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ
ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਇੱਕ ਜਾਂ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ, ਪੂਰਨਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਆਤ੍ਮਨੈਵਾਸ਼ੁ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੁਤ੍ਪਨ੍ਨਚੇਤਸਃ । ਭਵਤਿ ਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ ਆਕਾਸ਼ਫਲਪਾਤਵਤ੍
ਦੂਜਾ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਮਿਲਣਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਫਲ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਭਃਫਲਨਿਪਾਤਾਭਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਯੇ । ਅਤ੍ਰੇਮਂ ਸ਼ृਣੁ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਇਸ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਫਲ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ ਅਚਾਨਕ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਸ਼ृਣੁ ਸੁਭਗ ਕਥਂ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾ ਵ੍ਯਪਗਤਪੂਰ੍ਵਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਾਰ੍ਗਡੌਘਾਃ । ਖਪਤਿਤਫਲਵਤ੍ ਪਰਂ ਵਿਵੇਕਂ ਚਰਮਭਵਾ ਵਿਮਲਂ ਸਮਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ
ਸੁਣੋ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਫਲ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ, ਅੰਤਿਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੁਝਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਮਿਤਸਰ੍ਵਾਪਦ੍ ਉਦ੍ਯਤ੍ਸਮ੍ਪਦ੍ ਉਦਾਰਧੀਃ । ਵਿਦੇਹਾਨਾਂ ਮਹੀਪਾਲੋ ਜਨਕੋ ਨਾਮ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜਨਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਉੱਚੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।
ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ੋ ऽਰ੍ਥਿਸਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਮਿਤ੍ਰਾਬ੍ਜਾਨਾਂ ਦਿਵਾਕਰਃ । ਮਾਧਵੋ ਬਨ੍ਧੁਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਮਕਰਕੇਤਨਃ
ਉਹ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਸੀ, ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੂਰਜ ਸੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਾਂਗ ਖਿੜਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ।
ਦ੍ਵਿਜਕੈਰਵਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਰ੍ ਦ੍ਵਿषਤ੍ਤਿਮਿਰਭਾਸ੍ਕਰਃ । ਸੌਜਨ੍ਯਰਤ੍ਨਜਲਧਿਰ੍ ਭੁਵਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਇਵਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਕਵਲਾਂ ਉੱਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਠੰਡੀ ਚਾਨਣ ਸੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਸੀ, ਭਲਮਨਸਤਾ ਦੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਫੁਲ੍ਤਬਾਲਲਤਿਕੇ ਮਞ੍ਜਰੀਪੁਞ੍ਜਪਿਞ੍ਜਰੇ । ਸ ਕਦਾਚਿਨ੍ ਮਧੌ ਮਤ੍ਤਕੋਕਿਲੋਲ੍ਲਾਸਲਾਸਿਨਿ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਨੌਜਵਾਨ ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਚੀਆਂ ਖਿੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਮਸਤ ਕੋਕਿਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਯਯੌ ਕੁਸੁਮਿਤਾਭੋਗਂ ਸਵਿਲਾਸਲਤਾਙ੍ਗਨਮ੍ । ਲੀਲਯੋਪਵਨਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਨਨ੍ਦਨਂ ਵਾਸਵੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਖਿੜੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਦੀ ਰਸ ਮਾਣਦਾ ਹੋਵੇ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਰਵਨੇ ਹृਦ੍ਯੇ ਕੇਸਰਾਮੋਦਿਮਾਰੁਤੇ । ਦੂਰਸ੍ਥਾਨੁਚਰਸ਼੍ ਚਾਰੁਕੁਞ੍ਜੇषੁ ਵਿਚਚਾਰ ਹ
ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਅਤੇ ਮਨ ਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਸੁਹਣੀਆਂ ਬੇਲੀਆਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਦੂਰ ਰਹੇ।
ਅਥ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਤਮਾਲਵਨਗੁਲ੍ਮਕੇ । ਸਿਦ੍ਧਾਨਾਮ੍ ਅਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਸ੍ਵਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਦ੍ ਉਦਾਹृਤਾਃ
ਫਿਰ, ਤਮਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਘਣੀ ਬੇਲੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਵਿਰਕ੍ਤਮਨਸਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੈਲਕਨ੍ਦਰਚਾਰਿਣਾਮ੍ । ਇਮਾਃ ਕਮਲਪਤ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਗੀਤਾ ਗੀਤਾਤ੍ਮਭਾਵਨਾਃ
ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਉਹ ਗੀਤ ਹਨ ਜੋ ਵਿਰਕਤ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਰष੍ਟृਦृਸ਼੍ਯਸਮਾਯੋਗਾਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਨਨ੍ਦਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਯਸ੍ ਤਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵੋਤ੍ਥਂ ਨਿष੍ष੍ਯਨ੍ਦਂ ਸਮੁਪਾਸ੍ਮਹੇ
ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਕ ਤੱਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪੱਕੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰष੍ਟृਦਰ੍ਸ਼ਨਦृਸ਼੍ਯਾਨਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਾਸਨਯਾ ਸਹ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਪ੍ਰਥਮਾਭਾਸਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਪਾਸ੍ਮਹੇ
ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਦੇਖਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਪਰਮ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਨਿਰ੍ਭਾਸਨਂ ਨਿਰ੍ਮਨਨਮ੍ ਆਭਾਸਮਨਨੋਪਮਮ੍ । ਅਭਾਵਭਾਵਨਾਭੋਗਂ ਸਦਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਉਪਾਸ੍ਮਹੇ
ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਨਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਵਟ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਸਦਾ ਅਸਤੀਤਵ-ਰਹਿਤ ਧਿਆਨ ਹੈ।
ਦ੍ਵਯੋਰ੍ ਮਧ੍ਯਗਤਂ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਃ । ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਨਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਪਾਸ੍ਮਹੇ
ਅਸੀਂ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਦਾ 'ਹੈ' ਤੇ 'ਨਹੀਂ' ਦੇ ਦੋ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼ਿਰਸ੍ਕਹਕਾਰਾਭਮ੍ ਅਸ਼ੇषਾਕਾਰਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਅਜਸ੍ਰਮ੍ ਉਚ੍ਚਰਨ੍ਤਂ ਤਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਉਪਾਸ੍ਮਹੇ
ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਰੂਪ, ਪਰ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸਦਾ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਗੂੰਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਹृਦ੍ਗੁਹੇਸ਼ਾਨਂ ਦੇਵਮ੍ ਅਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਯੇ । ਤੇ ਰਤ੍ਨਮ੍ ਅਭਿਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤਹਸ੍ਤਸ੍ਥਕੌਸ੍ਤੁਭਾਃ
ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਐਸੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰਤਨ ਕੌਸਤੁਭ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਗਹਿਣਾ ਲੱਭਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਸ਼ਾਃ ਕਿਲ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਫਲਮ੍ ਏਤਦ੍ ਅਵਾਪ੍ਯਤੇ । ਯੇਨਾਸ਼ਾਵਿषਵਲ੍ਲੀਨਾਂ ਮੂਲਮਾਲਾ ਵਿਲੂਯਤੇ
ਸਾਰੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਇਹ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਛਾ ਦੀ ਵਿਸ਼-ਬੇਲ ਦੀ ਜੜ੍ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਖਾੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਵੈਰਸ੍ਯਂ ਯਃ ਪਦਾਰ੍ਥੇषੁ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ । ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਭਾਵਨਾਂ ਭੂਯੋ ਨਰੋ ਨਾਸੌ ਸ ਗਰ੍ਦਭਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਵੈਰਤਾ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਫਿਰ ਮਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਧਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਤ੍ਥਿਤਾਨੁਤ੍ਥਿਤਾਨ੍ ਏਤਾਨ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਹੀਨ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਹਨ੍ਯਾਦ੍ ਵਿਵੇਕਵਜ੍ਰੇਣ ਵਜ੍ਰੇਣੇਵ ਹਰਿਰ੍ ਗਿਰੀਨ੍
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਚਾਹੇ ਉਠੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਵਿਆਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਰਿ ਵਜਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ।
ਉਪਸ਼ਮਸੁਖਮ੍ ਆਵਹੇਤ੍ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਸ਼ਮਵਸ਼ਤਸ਼੍ ਸ਼ਮਮ੍ ਏਤਿ ਸਾਧੁਚੇਤਃ । ਪ੍ਰਸ਼ਮਿਤਮਨਸਸ੍ ਸ੍ਵਕੇ ਸ੍ਵਰੂਪੇ ਭਵਤਿ ਸੁਖੇ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਉਤ੍ਤਮਾ ਚਿਰਾਯ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੁੱਖ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਚਾ ਸੁੱਖ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਿਦ੍ਧਗਣੋਦ੍ਗੀਤਾ ਗੀਤਾਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਵਿषਾਦਮ੍ ਆਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਭੀਰੂ ਰਣਰਵਾਦ੍ ਇਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਿਧਾਂ ਦੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਡਰਪੋਕ ਲੋਕ ਜੰਗ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਡਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਗਾਮ ਪਰਿਵਾਰਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਕਰ੍षਨ੍ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਸ੍ਵਤੀਰਵृਕ੍ਸ਼ਾਨੁਸृਤਃ ਪ੍ਰਾਵृਡੋਘ ਇਵਾਰ੍ਣਵਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕੰਢਿਆਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਲੈ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਵਾਰਮ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਵਿਸਰ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਰ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਲਯਮ੍ । ਏਕ ਏਵਾਰੁਰੋਹਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਗृਹਮ੍ ਅਰ੍ਕ ਇਵਾਚਲਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਘਰ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਡ੍ਡਯਨਾਲੋਲਖਗਪਕ੍ਸ਼ਤਿਚਞ੍ਚਲਾਃ । ਆਲੋਕਯਂਲ੍ ਲੋਕਗਤੀਰ੍ ਵਿਲਲਾਪੇਦਮ੍ ਆਤੁਰਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਬੇਚੈਨ ਤੇ ਥਿਰ-ਥਿਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।