ਸਕਲਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦ ਪ੍ਰਸृਤਪੁਣ੍ਯਜਲੈਕਮਹਾਹ੍ਰਦ । ਭਜ ਭृਸ਼ਂ ਵਿਤਤਵ੍ਰਤ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਸृਤਤਾਂ ਹਤਕਿਲ੍ਬਿष ਮਾਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਹੇ ਸਾਰੇ ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਨੇਕੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ, ਕਈ ਵਰੇਆਂ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਤ, ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿਹਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ।
ਇਦਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਸੁਨ੍ਦਰਂ ਸੁਨ੍ਦਰਾਕृਤੇ । ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤਿਪ੍ਰਕਰਣਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤੋ ਹਿਤਮ੍
ਹੇ ਸੋਹਣੇ, ਇਸ ਉੱਤਮ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧਾਂਤ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਤੇ ਭਲਾਈ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਸਂਸਾਰਮਾਯੇਯਂ ਰਾਮ ਰਾਜਸਤਾਮਸੈਃ । ਧਾਰ੍ਯਤੇ ਪੁਰੁषੈਰ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਸ੍ਤਮ੍ਭੈਰ੍ ਇਵ ਮਣ੍ਡਪਃ
ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਲੰਮੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭੁਲਾਵਾ ਰਾਜਸ ਤੇ ਤਾਮਸ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਦਾ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਡਪ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੰਮਾਂ ਨਾਲ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥਜਾਤਿਭਿਰ੍ ਵੀਰੈਸ੍ ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ੈਰ੍ ਗੁਣਬृਂਹਿਤੈਃ । ਹੇਲਯਾ ਤ੍ਯਜ੍ਯਤੇ ਪਕ੍ਵਾ ਮਾਯੇਯਂ ਤ੍ਵਗ੍ ਇਵੋਰਗੈਃ
ਇਹ ਪੱਕੀ ਮਾਇਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਤਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਬਹਾਦਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਖਾਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਜਾਤਯਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਸ੍ ਤਥਾ ਰਾਜਸਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਃ । ਵਿਚਾਰਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸਾਧੋ ਜਗਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਂ ਪਰਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਰਜਸ ਅਤੇ ਸਤਵ ਦੇ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਂਚਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਜ੍ਜਨਸਤ੍ਕਾਰਸਙ੍ਗੇਨਾਪਗਤੈਨਸਾਮ੍ । ਸਾਰਾਵਲੋਕਿਨੀ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਜਾਯਤੇ ਦੀਪਿਕੋਪਮਾ
ਧਰਮਕਿਤਾਬਾਂ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਭਲੇ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਵਿਆਕਤ ਬੁੱਧੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਵਿਚਾਰੇਣ ਵਿਚਾਰ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ । ਯਾਵਨ੍ ਨਾਧਿਗਤਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਨ ਤਾਵਦ੍ ਅਧਿਗਮ੍ਯਤੇ
ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੁਦ ਹੀ ਜਾਂਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਤਕ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਤਾਂ ਨਯਵਤਾਂ ਧੀਰਾਣਾਂ ਕੁਲਸ਼ਾਲਿਨਾਮ੍ । ਜਾਤ੍ਯਾ ਰਾਜਸਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਮੁਖ੍ਯਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਕੁਲਨਨ੍ਦਨ
ਸਿਆਣਿਆਂ, ਸਮਝਦਾਰਾਂ, ਧੀਰਜ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਤੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਰਾਜਸ ਅਤੇ ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈਂ।
ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਲੋਕਯ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਸਂਸਾਰਾਰਮ੍ਭਦृष੍ਟਿषੁ । ਕਿਂ ਸਤ੍ਯਂ ਕਿਮ੍ ਅਸਤ੍ਯਂ ਵਾ ਭਵ ਸਤ੍ਯਪਰਾਯਣਃ
ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਨਾਲ ਵੇਖ, ਸਿਆਣੇ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ—ਕਿਹੜਾ ਸੱਚ ਹੈ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਝੂਠ। ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਖੀ ਬਣ।
ਆਦਾਵ੍ ਅਨ੍ਤੇ ਚ ਯਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਤਾ । ਆਦਾਵ੍ ਅਨ੍ਤੇ ਚ ਯਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਰਾਮ ਨੇਤਰਤ੍
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਚਾਈ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜੋ ਚੀਜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਰਾਮਾ, ਸੱਚ ਉਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਾਸਨ੍ਮਯੇ ਯਸ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁਨ੍ਯ੍ ਆਰਜ੍ਯਤੇ ਮਨਃ । ਤਸ੍ਯ ਮੁਗ੍ਧਪਸ਼ੋਰ੍ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ ਵਿਵੇਕਃ ਕੇਨ ਜਨ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਮੱਤ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਸ ਮੂਰਖ ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਜੀਵ ਵਿਚ ਸਮਝ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਜਾਯਤੇ ਮਨ ਏਵੇਹ ਮਨ ਏਵੇਹ ਵਰ੍ਧਤੇ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਤੁ ਮਨ ਏਵ ਵਿਲੀਯਤੇ
ਇਥੇ ਮਨ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਮਨ ਆਪ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਯਥਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ । ਮਨ ਏਵ ਹਿ ਸਂਸਾਰਿ ਜਰਾਮਰਣਭਾਜਨਮ੍
ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਹੀ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮਨ ਹੀ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।
ਯਸ੍ ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਣੋਪਾਯਸ੍ ਤਂ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ । ਹਾਰ੍ਦਂ ਤਮਸ੍ ਤ੍ਵਯਾਰ੍ਕੇਣ ਰਾਘਵਾਣਾਂ ਵਿਨਾਸ਼੍ਯਤੇ
ਉਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਾਫ ਢੰਗ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਰਾਘਵਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਹਨੇਰੀ ਤੇਰਾ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਾਨਣ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਰਾਘਵ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵੈਰਾਗ੍ਯੇਣ ਵਰੇਣ ਚ । ਤਥਾ ਸਜ੍ਜਨਸਙ੍ਗੇਨ ਨੀਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਤਾਂ ਮਨਃ
ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੌਜਨ੍ਯਬृਂਹਿਤਂ ਚੇਤੋ ਯਦਾ ਵੈਰਾਗ੍ਯਮ੍ ਆਗਤਮ੍ । ਤਦਾਨੁਗਮ੍ਯਾ ਗੁਰਵੋ ਵਿਜ੍ਞਾਨਗੁਰਵੋ ਹਿ ਯੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ ਵੈਰਾਗ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ ਤਦੁਪਦਿष੍ਟੇਨ ਕृਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨਾਰ੍ਚਨਾਦਿਕਮ੍ । ਕ੍ਰਮੇਣ ਪਦਮ੍ ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਤਦ੍ ਯਤ੍ ਪਰਮਪਾਵਨਮ੍
ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਧਿਆਨ, ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਨੁੱਖ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰੇਣਾਵਦਾਤੇਨ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ । ਇਨ੍ਦੁਨਾ ਸ਼ੀਤਲੇਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਬਿਮ੍ਬਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਇਵ ਤੇਜਸਾ
ਸਾਫ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ, ਆਤਮਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਠੰਢੀ ਚਾਂਦਨੀ ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਆਪਣਾ ਹੀ ਚਿੱਤਰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।
ਤਾਵਦ੍ ਭਵਮਹਾਮ੍ਭੋਧੌ ਜਨਸ੍ ਤृਣਵਦ੍ ਉਹ੍ਯਤੇ । ਵਿਚਾਰਤਟਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਏਤਿ ਯਾਵਨ੍ ਨ ਚੇਤਸਾ
ਜਦ ਤਕ ਮਨ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਘਾਹ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਚਾਰੇਣ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਵਸ੍ਤੁਨੋ ऽਸ੍ਯ ਜਨਸ੍ਯ ਧੀਃ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਅਧਃ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਆਧੀਨ੍ ਸੋਮ੍ਯਾਮ੍ਭ ਇਵ ਵਾਲੁਕਾਃ
ਜਦੋਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੌਲੀ ਪਾਣੀ ਰੇਤ ਨੂੰ ਥਾਂ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਰੁਕ੍ਮਮ੍ ਇਦਂ ਭਸ੍ਮ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੇ ਇਤਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਨ ਯਥਾ ਹੇਮਕਾਰਸ੍ਯ ਮੋਹੋ ਜ੍ਞਾਤਾਤ੍ਮਨਸ੍ ਤਥਾ
ਇਹ ਸੋਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਰਾਖ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਇਹ ਫਰਕ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਪਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾਰ ਨੂੰ ਭਟਕਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉਲਝਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਅਕ੍ਸ਼ਯੋ ऽਯਮ੍ ਅਨਾਸ਼ਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮੇਤ੍ਯ੍ ਅਵਗਤੇ ਚਿਰਮ੍ । ਭਵਤੀਤਿ ਹਿ ਕਸ੍ਯੇਹ ਮੋਹਸ੍ਯਾਵਸਰਃ ਕੁਤਃ
ਜਦੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਤਮਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਚਾਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਭਟਕਾਵਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਪਰਿਜ੍ਞਾਤਸਾਰੇ ਹਿ ਮਣੌ ਮੂਲ੍ਯੇ ਵਿਮੁਹ੍ਯਤੇ । ਜ੍ਞਾਤਸਾਰੇ ਤ੍ਵ੍ ਅਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਮੂਲ੍ਯੇ ਕ੍ਵ ਕਿਲ ਮੂਢਤਾ
ਜਿਸ ਰਤਨ ਦੀ ਅਸਲ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਮਨ ਉਲਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਪਤਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕੀਮਤ ਪੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਲਝਣ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਹੇ ਜਨਾ ਅਪਰਿਜ੍ਞਾਤ ਆਤ੍ਮਾ ਵੋ ਦੁਃਖਸਿਦ੍ਧਯੇ । ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਯ ਸੁਖਾਯੋਪਸ਼ਮਾਯ ਚ
ਹੇ ਲੋਕੋ, ਜੇ ਆਤਮਾ ਅਣਜਾਣ ਰਹੇ ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਤਹੀਨ ਸੁਖ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਮਿਸ਼੍ਰੀਭੂਤਮ੍ ਇਵਾਨੇਨ ਦੇਹੇਨੋਪਹਤਾਤ੍ਮਨਾ । ਵ੍ਯਸ੍ਤੀਕृਤ੍ਯ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾ ਭਵਤ ਮਾਚਿਰਮ੍
ਇਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਤਮਾ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਕੇ, ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਓ।
ਦੇਹੇਨਾਸ੍ਯ ਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਮਨਾਗ੍ ਏਵਾਮਲਾਤ੍ਮਨਃ । ਹੇਮ੍ਨਃ ਪਙ੍ਕਲਵੇਨੇਵ ਤਦ੍ਗਤਸ੍ਯਾਪਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਰਤਾ ਭੀ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਚੀਕੜ ਜਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗਲਤਫਹਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪृਥਗ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਪृਥਗ੍ ਦੇਹੋ ਜਲਪਦ੍ਮਦਲੋਪਮੌ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਰ੍ ਵਿਰੌਮ੍ਯ੍ ਏष ਨ ਚ ਕਸ਼੍ਚਿਚ੍ ਛृਣੋਤਿ ਮੇ
ਆਤਮਾ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਤੇ ਕਮਲ ਦਾ ਪੱਤਾ। ਮੈਂ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਕਰਕੇ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।
ਜਡਧਰ੍ਮਿ ਮਨੋ ਯਾਵਦ੍ ਗਰ੍ਤਕਚ੍ਛਪਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਭੋਗਮਨ੍ਦਵਪੁਰ੍ ਮੂਢਂ ਵਿਸ੍ਮृਤਾਤ੍ਮਵਿਚਾਰਣਮ੍
ਜਦ ਤਕ ਮਨ ਆਲਸੀ ਹੋ ਕੇ ਕਛੂਏ ਵਾਂਗ ਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਸੁੱਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਮੂਰਖ ਸਰੀਰ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਮਗਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵਤ੍ ਸਂਸਾਰਤਿਮਿਰਂ ਸੇਨ੍ਦੁਨਾਪਿ ਸਵਹ੍ਨਿਨਾ । ਅਰ੍ਕਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕੇਨਾਪਿ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਨ ਭਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨੂੰ ਚਾਂਦ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੇ ਹਿ ਮਨਸਿ ਸ੍ਵਾਂ ਵਿਵੇਚਯਤਿ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਨੈਸ਼ਮ੍ ਅਰ੍ਕੋਦਯ ਇਵ ਤਮੋ ਹਾਰ੍ਦਂ ਪਲਾਯਤੇ
ਪਰ ਜਦ ਮਨ ਜਾਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੰਦਰਲੀ ਹਨੇਰੀ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।