ਯਯੌ ਗृਹਂ ਦਾਸ਼ਰਥਂ ਸੈਨ੍ਯੇਨ ਮਹਤਾ ਵृਤਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਵ ਸ਼ਕ੍ਰਨਗਰਂ ਸਮਸ੍ਤਸੁਰਮਾਲਿਤਃ
ਉਹ ਦਾਸਰਥ ਦੇ ਘਰ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਵੇਸ਼ ਵਿਤਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਰਮ੍ਯਾਂ ਦਾਸ਼ਰਥੀਂ ਸਭਾਮ੍ । ਹਂਸਯੂਥਾਨੁਵਲਿਤੋ ਰਾਜਹਂਸ ਇਵਾਬ੍ਜਿਨੀਮ੍
ਉਥੇ ਦਾਸਰਥ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਤੇ ਵੱਡੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜ ਹੰਸ ਆਪਣੇ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਕਮਲ ਦੇ ਪੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰੀਣਿ ਤਸ੍ਯ ਪਦਾਨ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਤਦਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਨृਪਃ । ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਸ੍ ਸਿਂਹਾਸਨਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਦਾਸਰਥ ਰਾਜਾ ਤਖ਼ਤ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।
ਵਿਵਿਸ਼ੁਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਨृਪਾ ਦਸ਼ਰਥਾਦਯਃ । ਵਸਿष੍ਠਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਮੁਨਯ ऋषਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ ਤਥਾ
ਉਥੇ ਦਾਸਰਥ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ਼੍ ਚ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਧੌਮ੍ਯਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ । ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ ਚ ਰਾਮਾਦ੍ਯਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ ਸੁਹਾਦਯਃ
ਉਥੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਵਰਗੇ ਮੰਤਰੀ, ਧੌਮਯਾ ਵਰਗੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਰਾਮ ਵਰਗੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਸਾਮਨ੍ਤਾਦ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਯਸ੍ ਸੁਹੋਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਨਾਗਰਾਃ । ਮਾਲਵਾਦ੍ਯਾਸ੍ ਤਥਾ ਭृਤ੍ਯਾਃ ਪੌਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚੈਵ ਲਾਲਕਾਃ
ਇੱਥੇ ਰਾਜੇ, ਅਫਸਰ, ਸੁਹੋਤਰਾ ਵਰਗੇ ਨਾਗਰਿਕ, ਮਾਲਵਾ ਤੋਂ ਆਏ ਨੌਕਰ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਲੋਕ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਸ੍ਵੋਚਿਤੇषੁ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇषੁ ਸ੍ਵੋਚਿਤੇष੍ਵ੍ ਆਸਨੇषੁ ਚ । ਸਰ੍ਵੇष੍ਵ੍ ਏਵੋਪਵਿष੍ਟੇषੁ ਵਸਿष੍ਠੋਨ੍ਮੁਖਦृष੍ਟਿषੁ
ਸਭ ਲੋਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਸੀਟ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਵੱਲ ਸੀ।
ਸਭਾਕਲਕਲੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਮੌਨਸਂਸ੍ਥੇषੁ ਵਨ੍ਦਿषੁ । ਪृष੍ਟਾਸੁ ਸ੍ਥਿਤਿਵਾਰ੍ਤ੍ਤਾਸੁ ਸੋਮ੍ਯੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਭਾਨ੍ਤਰੇ
ਉਹ ਸੁੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਲਚਲ ਠੰਡੀ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਭਟਾਂ ਚੁੱਪ ਸਨ, ਹਾਲਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਤੇ ਮਾਹੌਲ ਨਰਮ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ।
ਸਿਨ੍ਦੂਰਧੂਲਿਪੁਞ੍ਜਾਭੇ ਬਾਲੇ ਦਿਨਕਰਾਤਪੇ । ਵਿਤਾਨਤਲਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਕਚਤ੍ਯ੍ ਆਦਰ੍ਸ਼ਮਣ੍ਡਲੇ
ਨਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀ ਹੌਲੀ ਧੁੱਪ, ਜੋ ਸਿੰਦੂਰ ਦੀ ਧੂੜ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ, ਛਤਰੀ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਞ੍ਚਲਮਾਲਾਸੁ ਵਿਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਭੋਜਕੋਟਰਂ । ਪਦ੍ਮਰਾਗੇष੍ਵ੍ ਅਪਿਹਿਤੇ ਮੁਕ੍ਤਾਦਾਮਸੁ ਚਞ੍ਚਲੇ
ਹਾਰ ਦਾ ਪੱਲਾ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਕਮਲ ਦੇ ਖੋਹ ਵਿਚ ਵੜ ਗਿਆ; ਪਦਮਰਾਗ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਚਲਦੀਆਂ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਬृਹਤ੍ਕੁਸੁਮਦੋਲਾਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਸृਤਾਭ੍ਯਸ੍ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਵਾਤਿ ਮਾਂਸਲਮ੍ ਆਮੋਦਮ੍ ਆਦਾਯ ਮਧੁਰਾਨਿਲੇ
ਵੱਡੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਿੱਠੀ ਹਵਾ ਗਾੜ੍ਹੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲੈ ਕੇ ਵਗਦੀ ਹੈ।
ਵਾਤਾਯਨੇषੁ ਮृਦੁषੁ ਕੁਸੁਮਾਕੀਰ੍ਣਭੂਮਿषੁ । ਪਰ੍ਯਙ੍ਕੇषੂਪਵਿष੍ਟਾਸੁ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀषੁ ਪੁਰਨ੍ਧ੍ਰਿषੁ
ਨਰਮ ਖਿੜਕੀਆਂ ਕੋਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ, ਸੋਫਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਔਰਤਾਂ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਤੱਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਜਾਲਾਗਤਾਰ੍ਕਕਰਲੋਲਵਿਲੋਚਨਾਸੁ ਰਤ੍ਨਪ੍ਰਭਾਪ੍ਰਕਰਪਿਙ੍ਗਲਚਾਮਰਾਸੁ । ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਚਾਪਲਲਵਂ ਚਪਲਾਬਲਾਸੁ ਮੌਨਸ੍ਥਿਤਾਸੁ ਸਿਤਚਾਮਰਧਾਰਿਣੀषੁ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੱਲ, ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪੀਲੇ ਚਾਮਰਾਂ ਵੱਲ ਭਟਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਥੋੜ੍ਹੀ ਚਲਾਕੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਹ ਚਲਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ, ਚਿੱਟੇ ਚਾਮਰ ਫੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਪ੍ਰਤਿਫਲਤ੍ਪ੍ਰਤਿਮਾਰ੍ਕਰਸ਼੍ਮਿਸ਼ਾਰੋਦਰਾਸ੍ਵ੍ ਅਜਿਰਭੂਮਿषੁ ਚਣ੍ਪਕੌਘਮ੍ । ਨਾਸ੍ਵਾਦਯਤ੍ਯ੍ ਅਭਿਨਵਾਤਪਬਿਨ੍ਦੁਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਭ੍ਰਮਿਣ੍ਯ੍ ਅਲਿਬਲੇ ਨਭਸੀਵ ਮੇਘੇ
ਉਹ ਅੰਗਣੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਮੋਤੀ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਂਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਛਾਂਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਨਵੇਂ ਧੁੱਪ ਦੇ ਬੂੰਦਾਂ ਨੂੰ ਚੱਖਦੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਲ ਭਟਕਣ ਵਾਲੀ ਮਧੁਮੱਖੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯੋ ਵਸਿष੍ਠਵਚਨਪ੍ਰਸਰਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੁਤੋ ਯਸ੍ ਤਂ ਸ਼ਂਸਤਿ ਪ੍ਰਸृਤਵਿਸ੍ਮਯਮ੍ ਆਰ੍ਯਲੋਕੇ । ਸਂਸਦ੍ਗਤੇ ਮृਦੁਪਦਾਕ੍ਸ਼ਰਮੁਗ੍ਧਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਮ੍ ਉਤ੍ਸ੍ਮਿਤਮ੍ ਅਨਲ੍ਪਗੁਣਾਭਿਰਾਮਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਖੂਬੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ।
ਦਿਗ੍ਭ੍ਯਃ ਪੁਰਾਚ੍ ਚ ਗਗਨਾਚ੍ ਚ ਨृਪਰ੍षਿਸਿਦ੍ਧਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਰ੍ਯਮੁਨਿਵਿਪ੍ਰਗਣੇ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟੇ । ਮੌਨਪ੍ਰਣਾਮਮ੍ ਅਭਿਤਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਅਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸੋਪਾਂਸ਼ੁ ਗੌਰਵਵਤਾ ਸਹ ਜਾਤਵਾਕ੍ਯੇ
ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ—ਸ਼ਹਿਰ, ਅਸਮਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ—ਰਾਜਿਆਂ, ਰਿਸੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ, ਆਦਰਯੋਗ ਮੁਨੀਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਭਾ, ਚੁੱਪਚਾਪ, ਮੌਨ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਗੰਭੀਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਨਿਦ੍ਰਕੋਕਨਦਕੋਮਲਕੋਸ਼ਕृष੍ਟਮਤ੍ਤਾਲਿਜਾਲਮਕਰਨ੍ਦਸੁਵਰ੍ਣਰਾਗੈਃ । ਆਪਿਙ੍ਗਲੇ ਮਰੁਤਿ ਵਾਤਿ ਵਿਲੋਲਘਣ੍ਟਾਟਾਙ੍ਕਾਰਗੀਤਵਤਿ ਪੀਤਨਿਸ਼ਾਮ੍ਬੁਸ਼ੀਤੇ
ਹਵਾ, ਅੱਧ-ਖੁੱਲੀ, ਕੋਕਨਾਦ ਦੀ ਨਰਮ ਕਲੀ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕੇ, ਮੱਤ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਟੋਲੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਝੁਲਦੇ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੀਤੀ ਹੋਈ ਠੰਡੀ ਰਾਤ ਦੀ ਝੜੀ ਨੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਸ਼ੀਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਗੁਰੁਤਗਰਧੂਮੇ ਚਨ੍ਦਨਾਮੋਦਮਿਸ਼੍ਰੇ ਸਰਸਕੁਸੁਮਦਾਮੋਦ੍ਦਾਮਗਨ੍ਧਾਙ੍ਕਿਤਾਭ੍ਰੇ । ਸਰਤਿ ਸਿਤਵਿਤਾਨਾਮ੍ਭੋਰੁਹਾਵਰ੍ਤਲੇਸ਼ੈਸ਼੍ ਚਲਕੁਸੁਮਰਜੋऽਙ੍ਕੈਸ਼੍ ਸ਼ਬ੍ਦਵਿਜ੍ਞਾਤਭृਙ੍ਗਮ੍
ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਧੂਪ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬੱਦਲ ਉਪਰ ਵਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਮਹਿਕ ਵੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਮੇਘਗਮ੍ਭੀਰਯਾ ਵਾਚਾ ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਪਦਸੁਨ੍ਦਰਮ੍ । ਇਦਂ ਦਸ਼ਰਥੋ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਉਵਾਚ ਮੁਨਿਨਾਯਕਮ੍
ਘਣਾਂ ਵਰਗ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤਾ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਭਗਵਨ੍ ਹ੍ਯਸ੍ਤਨੇਨ ਤ੍ਵਂ ਵਾਕ੍ਯਸਨ੍ਦਰ੍ਭਜਨ੍ਮਨਾ । ਕਚ੍ਚਿਨ੍ ਮੁਕ੍ਤੋ ऽਸਿ ਖੇਦੇਨ ਤਪਃਕਾਰ੍ਸ਼੍ਯਾਤਿਸ਼ਾਯਿਨਾ
ਪੂਜਨਯੋਗ ਜੀ, ਕਲ ਤੁਹਾਡੇ ਗਿਆਨ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਬਾਤਚੀਤ ਤੋਂ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹੋ ਜੋ ਤਪस्या ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਹ੍ਯਸ੍ ਤ੍ਵਯੋਕ੍ਤੋ ਯ ਆਨਨ੍ਦੀ ਵਿਵਿਕ੍ਤੋ ਵਚਸਾਂ ਗਣਃ । ਅਮृਤਾਵਰ੍षਣੇਨੇਵ ਤੇਨੇਹਾਸ਼੍ਵਾਸਿਤਾ ਵਯਮ੍
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਥੇ ਐਸਾ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਵੇ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼ਵ ਇਵੋਤ੍ਸਾਰ੍ਯ ਤਮਾਂਸ੍ਯ੍ ਅਮृਤਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ । ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਲਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਾ ਮਹਤਾਮ੍ ਅਮਲਾ ਗਿਰਃ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਤਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਦਿਲ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਲਾਦਦਾਯਿਨ੍ਯ ਉਚ੍ਚੈਸ੍ਤਰਪਦਾਸ਼੍ਰਯਾਃ । ਅਤਿਮੋਹਾਪਹਾਰਿਣ੍ਯਸ੍ ਸੂਕ੍ਤਯੋ ऽਮृਤਵृष੍ਟਯਃ
ਇਹ ਸੂਝਵਾਨ ਬਚਨ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਅਰਥ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਜੋਕੇ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਵਰਖਾ ਕਰਕੇ ਗਹਿਰੀ ਭਟਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਰਤ੍ਨਾਵਲੋਕੈਕਦੀਪਿਕਾ ਪਾਰਮਾਰ੍ਥਿਕੀ । ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਉਕ੍ਤਿਲਤੋਦੇਤਿ ਸ ਵਨ੍ਦ੍ਯਸ੍ ਸਜ੍ਜਨਦ੍ਰੁਮਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲਾ ਦਰਖ਼ਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਕਤੀਆਂ ਦੀ ਲਤਾ ਉਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਤਮ-ਰਤਨ ਨੂੰ ਤੇ ਅਸਲੀ ਸਚ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕੋ ਇਕ ਦੀਪਕ ਹੈ।
ਦੁਰੀਹਿਤਂ ਦੁਰ੍ਵਿਹਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਜ੍ਜਨਸੂਕ੍ਤਯਃ । ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੋਸ੍ ਤਮਸ੍ਕਾਣ੍ਡਮ੍ ਇਵਾਂਸ਼ਵਃ
ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਝਵਾਨ ਬਾਤਾਂ ਸਾਰੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਮੰਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤृष੍ਣਾਲੋਭਾਦਯੋ ऽਸ੍ਮਾਕਂ ਸਂਸਾਰਨਿਗਡਾ ਮੁਨੇ । ਤਵੋਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਨੁਤਾਂ ਯਾਤਾਸ਼੍ ਸ਼ਰਦੀਵਾਸਿਤਾਮ੍ਬੁਦਾਃ
ਮੁਨਿ ਜੀ, ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿਚ ਲਾਲਚ ਤੇ ਹੋਰ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਹੁਣ ਪਤਝੜ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਤਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਵਯਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਪਕਲ੍ਮषਮ੍ । ਰਸਾਞ੍ਜਨਾਨੀਤਦृਸ਼ੋ ਜਾਤ੍ਯਨ੍ਧਾ ਇਵ ਕਾਞ੍ਚਨਮ੍
ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਸਾਫ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜਨਮ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਰਸ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੋਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇ।
ਸਂਸਾਰਵਾਸਨਾਨਾਮ੍ਨੀ ਮਿਹਿਕਾ ਹृਦਯਾਮ੍ਬਰੇ । ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਤਨੁਤਾਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਦੁਕ੍ਤਿਸ਼ਰਦੇਹ ਨਃ
ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰਕ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦੀ ਧੁੰਦ, ਤੇਰੀ ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਪਤਝੜ ਨਾਲ ਹੁਣ ਪਤਲੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ।
ਮੁਨੇ ਮਨ੍ਦਾਰਮਞ੍ਜਰ੍ਯਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਾ ਵਾਮृਤਾਮ੍ਭਸਃ । ਨ ਤਥਾਹ੍ਲਾਦਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਯਥੋਦਾਰਧਿਯਾਂ ਗਿਰਃ
ਮੁਨਿ ਜੀ, ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਅੰਬਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਲਹਿਰ ਅੰਦਰੋਂ ਉਤਨਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਜਿੰਨਾ ਉੱਚ ਸੋਚ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਬਾਤਾਂ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਰਾਘਵ ਸਂਯਾਤਿ ਮਹਾਜਨਸਪਰ੍ਯਯਾ । ਦਿਨਂ ਤਦ੍ ਇਹ ਸਾਲੋਕਂ ਸ਼ੇषਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਧਾ ਦਿਨਾਲਯਃ
ਰਾਘਵ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ ਸਚਮੁਚ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਬਾਕੀ ਦਿਨ ਤਾਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਣ।