ਤੇ ਸਮੇਤ੍ਯ ਗृਹਂ ਵੀਰਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਿਤ੍ਵਿषਃ । ਚਕ੍ਰੁਸ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਸ੍ਵਸਦ੍ਮਸੁ ਦਿਨਕ੍ਰਮਮ੍
ਉਹ ਵਿਰਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
ਵਸਿष੍ਠੋ ਰਾਘਵਸ਼੍ ਚੈਵ ਰਾਜਾਨੋ ਮੁਨਯੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਇਤਿ ਚਕ੍ਰੁਸ੍ ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਤਦਾ ਸ੍ਵਗृਹਵੀਥਿषੁ
ਵਸੀਸ਼ਠ, ਰਾਘਵ, ਰਾਜੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਹਰੇਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਸਸ੍ਨੁਃ ਕਮਲਕਲ੍ਹਾਰਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲਹਾਰਿषੁ । ਜਲਾਸ਼ਯੇषੁ ਚਕ੍ਰਾਹ੍ਵਹਂਸਸਾਰਸਰਾਵਿषੁ
ਉਹ ਲੋਕ ਕਮਲ, ਕਲਹਾਰ, ਕੁਮੁਦ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਵਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚ, ਤੇ ਚਕਰਵਾਹ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਸਾਰਸ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਗੋਭੂਤਿਲਹਿਰਣ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਯਨਾਨ੍ਯ੍ ਆਸਨਾਨਿ ਚ । ਦਦੁਰ੍ ਦਾਨਾਨਿ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਭੋਜਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਂਸ਼ੁਕਾਨਿ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ, ਵਿਛੋਣੇ ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਅਸਥਾਨ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਦਾਨ ਕਰੇ।
ਹੇਮਰਤ੍ਨਵਿਚਿਤ੍ਰੇषੁ ਸ੍ਵੇषੁ ਚਾਮਰਸਦ੍ਮਸੁ । ਆਨਰ੍ਚੁਰ੍ ਅਚ੍ਯੁਤੇਸ਼ਾਨਹੁਤਾਸ਼ਾਰ੍ਕਾਦਿਕਾਨ੍ ਸੁਰਾਨ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚੁਤ, ਈਸ਼, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸੁਹृਦ੍ਭृਤ੍ਯਬਨ੍ਧੁਮਿਤ੍ਰਗਣੈਸ੍ ਸਹ । ਤਤ ਆਸ੍ਵਾਦਯਾਮ੍ ਆਸੁਰ੍ ਭੋਜਨਾਨ੍ਯ੍ ਉਚਿਤਾਨਿ ਤੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੌਤਿਆਂ, ਦੋਸਤਾਂ, ਨੌਕਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਮਯੇ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਗਰੇ ਦਿਵਸੋ ऽਭਵਤ੍ । ਤਨੁਰ੍ ਅष੍ਟਾਂਸ਼ਸ਼ੇषਤ੍ਵਾਨ੍ ਮृਦ੍ਵਾਤਪਮਨੋਹਰਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ ਸੁਹਾਵਣਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਅਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਨਮੋਹਣਾ ਤੇ ਨਰਮ।
ਸਾਯਨ੍ਤਨਵਿਧਿਂ ਤੇ ਤੇ ਤਤ੍ਕਾਲੋਚਿਤਯੇਚ੍ਛਯਾ । ਅਨਯਨ੍ ਬਨ੍ਧੁਭਿਸ੍ ਸਾਰ੍ਧਂ ਯਾਵਦ੍ ਅਸ੍ਤਂ ਯਯੌ ਰਵਿਃ
ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਰੀਤ ਮੁਤਾਬਕ, ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਰਹੇ ਜਦ ਤਕ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਨਾ ਗਿਆ।
ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਵਵਨ੍ਦਿਰੇ ਸੁष੍ਠੁ ਜੇਪੁਸ਼੍ ਚੈਵਾਘਮਰ੍षਣਮ੍ । ਪੇਠੁਸ੍ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਣਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਜਗੁਰ੍ ਗਾਥਾ ਮਨੋਰਮਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਚੰਗੇ ਭਜਨ ਗਾਏ ਅਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਗੂੰਜੀਆਂ।
ਤਤਸ਼੍ ਚਾਭ੍ਯੁਦਿਤੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਾਮਿਨੀਸ਼ੋਕਹਾਰਿਣਿ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਾਦ੍ ਇਵ ਮਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰ੍ਯਾਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ऽਵਸ਼੍ਯਾਯਦਾਯਿਨਿ
ਫਿਰ, ਜਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ — ਜੋ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀ ਦੁੱਖ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਆਈ ਮਾਹੇਨਦਰੀ ਚੰਦ ਵਾਂਗ, ਠੰਡੀ ਚਾਨਣ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਉਗਿਆ,
ਸ਼ਨੈਰ੍ ਆਸ੍ਤੀਰ੍ਣਪੁष੍ਪੇषੁ ਕੀਰ੍ਣਕਰ੍ਪੂਰਮੁष੍ਟਿषੁ । ਦੀਰ੍ਘੇਨ੍ਦੁਬਿਮ੍ਬਰਮ੍ਯੇषੁ ਤਸ੍ਥੁਸ੍ ਤਲ੍ਪੇषੁ ਰਾਘਵਾਃ
ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਦੀਆਂ ਮਿਠੀਆਂ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖਟਿਆਂ 'ਤੇ, ਚੌੜੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਸੁਹਣੀਆਂ ਖਟਿਆਂ 'ਤੇ, ਰਾਘਵ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ।
ਅਥ ਰਾਮਾਦ੍ ऋਤੇ ऽਨ੍ਯੇषਾਂ ਤਤ੍ਰ ਤਦ੍ਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣੀ । ਵ੍ਯਤੀਯਾਯ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤ ਇਵ ਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਸਭ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਰਾਤ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਪਲ ਹੋਵੇ, ਲੰਘ ਗਈ।
ਤਸ੍ਥੌ ਰਾਮਸ੍ ਤੁ ਤਾਮ੍ ਏਵ ਵਾਸਿष੍ਠੀਂ ਵਚਨਾਵਲੀਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਮਧੁਰੋਦਾਰਾਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਪੀਤਾਂ ਕਰਭੋ ਯਥਾ
ਪਰ ਰਾਮ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਾ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਖੀ ਹੋਈ ਗੰਨੇ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਖਦਾ ਹੈ।
ਕਿਮ੍ ਇਦਂ ਨਾਮ ਸਂਸਾਰਭ੍ਰਮਣਂ ਕਿਮ੍ ਇਮੇ ਜਨਾਃ । ਭੂਤਾਨੀਹ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਕਿਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਕਿਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣਾ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਲੋਕ ਕੌਣ ਹਨ? ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਮਨਸਃ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਰੂਪਂ ਕਥਂ ਚੈਤਤ੍ ਪ੍ਰਸृਜ੍ਯਤੇ । ਮਾਯੇਯਂ ਸਾ ਕਿਮੁਤ੍ਥਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਥਂ ਚੇਯਂ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਮਨ ਦੀ ਅਸਲ ਸੂਰਤ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜੇ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਨਿਵृਤ੍ਤਯਾ ਚ ਵਾ ਕਸ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਗੁਣੋ ਦੋषੋ ऽਥ ਵਾ ਭਵੇਤ੍ । ਕਥਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਚੈਵਾਯਂ ਤਤੇ ਸਙ੍ਕੋਚ ਆਗਤਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਿਸ ਲਈ ਭਲਾ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਤੇ ਆਤਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੀਮਿਤਤਾ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਈ?
ਕਿਮ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਭਗਵਤਾ ਮੁਨਿਨਾ ਮਨਸਃ ਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਕਿਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਜਯੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਕਿਮ੍ ਉਕ੍ਤਮ੍ ਅਥ ਚਾਤ੍ਮਨਿ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮਨ ਦੇ ਮਿਟਣ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ? ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਬਾਰੇ ਕੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਆਤਮਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ?
ਜੀਵਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋ ਮਾਯੇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਿਭਿਰ੍ ਆਤਤੈਃ । ਰੂਪੈਰ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਸਂਸਾਰਂ ਤਨੋਤੀਮਮ੍ ਅਸਨ੍ਮਯੈਃ
‘ਜੀਵ’, ‘ਚਿੱਤ’, ‘ਮਨ’, ‘ਮਾਇਆ’ ਆਦਿ ਨਾਂਵਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਹੀ ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ, ਝੂਠੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਏਭਿਰ੍ ਏਵ ਮਨੋਮਾਤ੍ਰਤਨ੍ਤੁਬਦ੍ਧੈਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤੈਃ । ਦੁਃਖੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਏਤਾਨਿ ਸੁਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਾਨਿ ਨਃ ਕਥਮ੍
ਇਹ ਮਨ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?
ਭੋਗਾਭ੍ਰਮਾਲਾਵਲਨਾਦ੍ ਧੀਬਲਾਕਾਮ੍ ਇਮਾਂ ਕਥਮ੍ । ਪृਥਕ੍ ਕਰੋਮਿ ਪਯਸੋ ਧਾਰਾਂ ਹਂਸ ਇਵਾਮ੍ਭਸਃ
ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ, ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਚੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵੱਖ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਦੁੱਧ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?
ਭੋਗਾਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਯਾਗੇਨ ਵਿਨਾ ਧਿਯਃ । ਪ੍ਰਭਵਾਮੋ ਨ ਵਿਪਦਾਮ੍ ਅਹੋ ਸਙ੍ਕਟਮ੍ ਆਗਤਮ੍
ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਛੱਡਣੇ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡੇ ਬਿਨਾ, ਅਸੀਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ—ਹਾਏ, ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹਾਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ!
ਮਨੋਮਾਤ੍ਰਜਯਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਤਨ੍ਵ੍ ਏਵੇਦਂ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ । ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਮੇ ਗਿਰਿਗੁਰੁ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਾਦ੍ ਯਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ ਸ਼ਿਸ਼ੋਰ੍ ਇਵ
ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਕੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਪਰ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਮੈਨੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਐਸਾ ਹੀ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਪਿਸਾਚ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਚੀਜ਼ ਗਵਾ ਦੇਵੇ।
ਕਦਾ ਸ੍ਵਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਗਤਸਂਸਾਰਸਮ੍ਭ੍ਰਮਾ । ਬਾਲੇਵ ਲਬ੍ਧਦਯਿਤਾ ਸੁਖਮ੍ ਆਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਨੋ ਮਤਿਃ
ਕਦੋਂ ਮੇਰਾ ਮਨ, ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਲਝਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇਗਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ?
ਕਦੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਸਂਰਮ੍ਭਂ ਵਿਗਤਾਸ਼ੇषਕੌਤੁਕਮ੍ । ਅਪਾਰਪਦਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਮਮ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਾਵਨਂ ਮਨਃ
ਕਦੋਂ ਮੇਰਾ ਮਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਉਲਝਣਾਂ ਤੇ ਜਿਗਿਆਸਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਮ ਰਾਹ 'ਚ ਆਰਾਮ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ?
ਕਲਾਕਲਾਪਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਚ੍ ਛਸ਼ਾਙ੍ਕਾਦ੍ ਅਪਿ ਸ਼ੀਤਲੇ । ਪਦੇ ਸੁਰੂਦ੍ਃਅਂ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਹਸਿष੍ਯਾਮਿ ਕਦਾ ਜਗਤ੍
ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਕਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਚੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਠੰਡੀ ਥਾਂ 'ਚ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ, ਦੁਨੀਆਂ 'ਤੇ ਹੱਸ ਸਕਾਂਗਾ?
ਕਲਨਾਪੇਲਵਂ ਰੂਪਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯਾਲੀਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ । ਕਦੈष੍ਯਤਿ ਮਨਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਪਯਸੀਵ ਤਰਙ੍ਗਕਃ
ਕਦੋਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਆਪਣਾ ਨਾਜੁਕ ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲਵੇਗਾ?
ਤृष੍ਣਾਤਰਙ੍ਗਾਕੁਲਿਤਂ ਮਾਯਾਮਕਰਮਾਲਿਤਮ੍ । ਕਦਾ ਸਂਸਾਰਜਲਧਿਂ ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਯਾਮ੍ ਅਹਮ੍ ਅਜ੍ਵਰਃ
ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਤਮੰਨਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝੀ ਹੋਈ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਮਗਰਮੱਛ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ?
ਕਦੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸੁ ਪਦਵੀषੁ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ । ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੂਣਾਂ ਨਿਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮੋ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੋਕਂ ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ
ਕਦੋਂ ਅਸੀਂ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹਾਂ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਸਾਂਗੇ?
ਸਨ੍ਤਾਪਿਤਸਮਸ੍ਤਾਙ੍ਗਸ੍ ਸਰ੍ਵਧਾਤੁਭਯਙ੍ਕਰਃ । ਸਂਸृਤਿਜ੍ਵਰ ਆਦੀਰ੍ਘਃ ਕਦਾ ਨਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਕਦੋਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਲੰਬਾ ਚਲਦਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਬੁਖਾਰ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਹਰ ਤੱਤ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇਗਾ?
ਨਿਵਾਤਦੀਪਲੇਖੇਵ ਕਦੋषਿਤ੍ਵਾ ਗਤਭ੍ਰਮਮ੍ । ਸ਼ਮਮ੍ ਏष੍ਯਸਿ ਹੇ ਬੁਦ੍ਧੇ ਸ੍ਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਹੇ ਬੁੱਧੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰਹਿਤ ਥਾਂ 'ਚ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੋਅ ਟੇਢੀ-ਮੇਢੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲਵੇਂਗੀ।