ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਥ ਨृਪਂ ਭੂਪਾ ਨਿਰ੍ਯਯੁਰ੍ ਨृਪਮਨ੍ਦਿਰਾਤ੍ । ਸ਼ਕ੍ਰਚਾਪੀਕृਤਾ ਰਤ੍ਨੈਰ੍ ਅਮ੍ਭੋਧੇਰ੍ ਇਵ ਵੀਚਯਃ
ਫਿਰ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਭੂਪਤੀਆਂ ਰਾਜ ਮਹਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾਮਨ੍ਤਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ਼੍ ਚੈਵ ਵਸਿष੍ਠਮ੍ ਅਥ ਭੂਮਿਪਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਜਗ੍ਮੁਸ੍ ਸ੍ਨਾਨਾਯ ਨਯਵਿਜ੍ਞਾਨਕੋਵਿਦਾਃ
ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਫਾਦਾਰ ਤੇ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਰਾਜ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ।
ਵਾਮਦੇਵਾਦਯਸ਼੍ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਾਦਯਸ੍ ਤਥਾ । ਵਸਿष੍ਠਂ ਪੁਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਥੁਰ੍ ਆਮਜ੍ਜਨੋਨ੍ਮੁਖਾਃ
ਵਾਮਦੇਵ ਤੇ ਹੋਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਦਿ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।
ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਵ੍ਰਜਮ੍ । ਤਦ੍ਵਿਸृष੍ਟੋ ਜਗਾਮਾਥ ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਮ੍ ਅਰਿਨ੍ਦਮਃ
ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਵਨਂ ਵਨਾਸ੍ਪਦਾ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ ਵ੍ਯੋਮ ਵ੍ਯੋਮਨਿਵਾਸਿਨਃ । ਨਗਰਂ ਨਾਗਰਾਸ਼੍ ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਆਗਮਨਾਯ ਤੇ
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਸਵੇਰੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਨੀਤ ਨਾਲ।
ਮਹੀਪਤਿਵਸਿष੍ਠਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਣਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਵਸਿष੍ਠਸਦ੍ਮਨਿ ਨਿਸ਼ਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ऽਤ੍ਯਵਾਹਯਤ੍
ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰੀ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ ਸਹ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵੈਰ੍ ਮੁਨਿਭਿਸ੍ ਤਥਾ । ਉਪਾਸ੍ਯਮਾਨੋ ਰਾਮਾਦ੍ਯੈਸ੍ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜੈਃ
ਵਸੀਸ਼ਠ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸੀਆਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਃ । ਅਨੁਯਾਤਸ੍ ਸੁਰੌਘੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਮ੍ ਇਵਾਬ੍ਜਜਃ
ਉੱਚ ਆਦਰ ਵਾਲਾ ਰਿਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਤਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਦ੍ ਰਾਮਾਦੀਨ੍ ਮੁਨਿਰ੍ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਾਨ੍ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਵਿਸਰ੍ਜਯਾਮ੍ ਆਸ ਪਾਦੋਪਾਨ੍ਤੇ ਨਤਾਨ੍ ਅਸੌ
ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ, ਰਿਸੀ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਏ ਸਨ, ਸਭ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਨਭਸ਼੍ਚਰਾਨ੍ ਅਵਨਿਚਰਾਞ੍ ਜਲੇਚਰਾਨ੍ ਵਿਸਰ੍ਜ੍ਯ ਸ ਸ੍ਤੁਤਗੁਣਗੋਚਰਾਂਸ਼੍ ਚਰਾਨ੍ । ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਸ੍ਵਗृਹ ਉਦਾਰਸਨ੍ਮੁਨੌ ਚਕਾਰ ਤਾ ਦ੍ਵਿਜਜਨਵਾਸਰਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਰੁਖਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਦਾ ਕੀਤੀਆਂ।
ਤੇ ਸਮੇਤ੍ਯ ਗृਹਂ ਵੀਰਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਿਤ੍ਵਿषਃ । ਚਕ੍ਰੁਸ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਸ਼ੇषੇਣ ਸ੍ਵਸਦ੍ਮਸੁ ਦਿਨਕ੍ਰਮਮ੍
ਉਹ ਵਿਰਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।
ਵਸਿष੍ਠੋ ਰਾਘਵਸ਼੍ ਚੈਵ ਰਾਜਾਨੋ ਮੁਨਯੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਇਤਿ ਚਕ੍ਰੁਸ੍ ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਤਦਾ ਸ੍ਵਗृਹਵੀਥਿषੁ
ਵਸੀਸ਼ਠ, ਰਾਘਵ, ਰਾਜੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ—ਹਰੇਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਸਸ੍ਨੁਃ ਕਮਲਕਲ੍ਹਾਰਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲਹਾਰਿषੁ । ਜਲਾਸ਼ਯੇषੁ ਚਕ੍ਰਾਹ੍ਵਹਂਸਸਾਰਸਰਾਵਿषੁ
ਉਹ ਲੋਕ ਕਮਲ, ਕਲਹਾਰ, ਕੁਮੁਦ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਕਵਲ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚ, ਤੇ ਚਕਰਵਾਹ, ਹੰਸ ਅਤੇ ਸਾਰਸ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਗੋਭੂਤਿਲਹਿਰਣ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਯਨਾਨ੍ਯ੍ ਆਸਨਾਨਿ ਚ । ਦਦੁਰ੍ ਦਾਨਾਨਿ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਭੋਜਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਂਸ਼ੁਕਾਨਿ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ, ਵਿਛੋਣੇ ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਅਸਥਾਨ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਕਪੜੇ ਦਾਨ ਕਰੇ।
ਹੇਮਰਤ੍ਨਵਿਚਿਤ੍ਰੇषੁ ਸ੍ਵੇषੁ ਚਾਮਰਸਦ੍ਮਸੁ । ਆਨਰ੍ਚੁਰ੍ ਅਚ੍ਯੁਤੇਸ਼ਾਨਹੁਤਾਸ਼ਾਰ੍ਕਾਦਿਕਾਨ੍ ਸੁਰਾਨ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚੁਤ, ਈਸ਼, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਸੁਹृਦ੍ਭृਤ੍ਯਬਨ੍ਧੁਮਿਤ੍ਰਗਣੈਸ੍ ਸਹ । ਤਤ ਆਸ੍ਵਾਦਯਾਮ੍ ਆਸੁਰ੍ ਭੋਜਨਾਨ੍ਯ੍ ਉਚਿਤਾਨਿ ਤੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੌਤਿਆਂ, ਦੋਸਤਾਂ, ਨੌਕਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਮਯੇ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਗਰੇ ਦਿਵਸੋ ऽਭਵਤ੍ । ਤਨੁਰ੍ ਅष੍ਟਾਂਸ਼ਸ਼ੇषਤ੍ਵਾਨ੍ ਮृਦ੍ਵਾਤਪਮਨੋਹਰਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ ਸੁਹਾਵਣਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਅਠਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਨਮੋਹਣਾ ਤੇ ਨਰਮ।
ਸਾਯਨ੍ਤਨਵਿਧਿਂ ਤੇ ਤੇ ਤਤ੍ਕਾਲੋਚਿਤਯੇਚ੍ਛਯਾ । ਅਨਯਨ੍ ਬਨ੍ਧੁਭਿਸ੍ ਸਾਰ੍ਧਂ ਯਾਵਦ੍ ਅਸ੍ਤਂ ਯਯੌ ਰਵਿਃ
ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਰੀਤ ਮੁਤਾਬਕ, ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਰਹੇ ਜਦ ਤਕ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਨਾ ਗਿਆ।
ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਵਵਨ੍ਦਿਰੇ ਸੁष੍ਠੁ ਜੇਪੁਸ਼੍ ਚੈਵਾਘਮਰ੍षਣਮ੍ । ਪੇਠੁਸ੍ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਣਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਜਗੁਰ੍ ਗਾਥਾ ਮਨੋਰਮਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਚੰਗੇ ਭਜਨ ਗਾਏ ਅਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਗੀਤਾਂ ਗੂੰਜੀਆਂ।
ਤਤਸ਼੍ ਚਾਭ੍ਯੁਦਿਤੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਾਮਿਨੀਸ਼ੋਕਹਾਰਿਣਿ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਾਦ੍ ਇਵ ਮਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰ੍ਯਾਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ऽਵਸ਼੍ਯਾਯਦਾਯਿਨਿ
ਫਿਰ, ਜਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ — ਜੋ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀ ਦੁੱਖ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਆਈ ਮਾਹੇਨਦਰੀ ਚੰਦ ਵਾਂਗ, ਠੰਡੀ ਚਾਨਣ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਉਗਿਆ,
ਸ਼ਨੈਰ੍ ਆਸ੍ਤੀਰ੍ਣਪੁष੍ਪੇषੁ ਕੀਰ੍ਣਕਰ੍ਪੂਰਮੁष੍ਟਿषੁ । ਦੀਰ੍ਘੇਨ੍ਦੁਬਿਮ੍ਬਰਮ੍ਯੇषੁ ਤਸ੍ਥੁਸ੍ ਤਲ੍ਪੇषੁ ਰਾਘਵਾਃ
ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਕਪੂਰ ਦੀਆਂ ਮਿਠੀਆਂ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖਟਿਆਂ 'ਤੇ, ਚੌੜੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਸੁਹਣੀਆਂ ਖਟਿਆਂ 'ਤੇ, ਰਾਘਵ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ।
ਅਥ ਰਾਮਾਦ੍ ऋਤੇ ऽਨ੍ਯੇषਾਂ ਤਤ੍ਰ ਤਦ੍ਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣੀ । ਵ੍ਯਤੀਯਾਯ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤ ਇਵ ਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਸਭ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਜ਼ਮਰ੍ਹਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਰਾਤ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਪਲ ਹੋਵੇ, ਲੰਘ ਗਈ।
ਤਸ੍ਥੌ ਰਾਮਸ੍ ਤੁ ਤਾਮ੍ ਏਵ ਵਾਸਿष੍ਠੀਂ ਵਚਨਾਵਲੀਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਮਧੁਰੋਦਾਰਾਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਪੀਤਾਂ ਕਰਭੋ ਯਥਾ
ਪਰ ਰਾਮ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਾ, ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਖੀ ਹੋਈ ਗੰਨੇ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਖਦਾ ਹੈ।
ਕਿਮ੍ ਇਦਂ ਨਾਮ ਸਂਸਾਰਭ੍ਰਮਣਂ ਕਿਮ੍ ਇਮੇ ਜਨਾਃ । ਭੂਤਾਨੀਹ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਕਿਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਕਿਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣਾ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਲੋਕ ਕੌਣ ਹਨ? ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਮਨਸਃ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਰੂਪਂ ਕਥਂ ਚੈਤਤ੍ ਪ੍ਰਸृਜ੍ਯਤੇ । ਮਾਯੇਯਂ ਸਾ ਕਿਮੁਤ੍ਥਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਥਂ ਚੇਯਂ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਮਨ ਦੀ ਅਸਲ ਸੂਰਤ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜੇ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਨਿਵृਤ੍ਤਯਾ ਚ ਵਾ ਕਸ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਗੁਣੋ ਦੋषੋ ऽਥ ਵਾ ਭਵੇਤ੍ । ਕਥਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਚੈਵਾਯਂ ਤਤੇ ਸਙ੍ਕੋਚ ਆਗਤਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਿਸ ਲਈ ਭਲਾ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਤੇ ਆਤਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੀਮਿਤਤਾ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਈ?
ਕਿਮ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਭਗਵਤਾ ਮੁਨਿਨਾ ਮਨਸਃ ਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਕਿਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਜਯੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਕਿਮ੍ ਉਕ੍ਤਮ੍ ਅਥ ਚਾਤ੍ਮਨਿ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮਨ ਦੇ ਮਿਟਣ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ? ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਬਾਰੇ ਕੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਆਤਮਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ?
ਜੀਵਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਨੋ ਮਾਯੇਤ੍ਯੇਵਮਾਦਿਭਿਰ੍ ਆਤਤੈਃ । ਰੂਪੈਰ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਸਂਸਾਰਂ ਤਨੋਤੀਮਮ੍ ਅਸਨ੍ਮਯੈਃ
‘ਜੀਵ’, ‘ਚਿੱਤ’, ‘ਮਨ’, ‘ਮਾਇਆ’ ਆਦਿ ਨਾਂਵਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਆਤਮਾ ਹੀ ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ, ਝੂਠੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਏਭਿਰ੍ ਏਵ ਮਨੋਮਾਤ੍ਰਤਨ੍ਤੁਬਦ੍ਧੈਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤੈਃ । ਦੁਃਖੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਏਤਾਨਿ ਸੁਚਿਕਿਤ੍ਸ੍ਯਾਨਿ ਨਃ ਕਥਮ੍
ਇਹ ਮਨ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਜਦੋਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?
ਭੋਗਾਭ੍ਰਮਾਲਾਵਲਨਾਦ੍ ਧੀਬਲਾਕਾਮ੍ ਇਮਾਂ ਕਥਮ੍ । ਪृਥਕ੍ ਕਰੋਮਿ ਪਯਸੋ ਧਾਰਾਂ ਹਂਸ ਇਵਾਮ੍ਭਸਃ
ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ, ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਚੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਵੱਖ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਦੁੱਧ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?