ਅਥੇਤ੍ਥਂ ਯੋਨਿਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਨ੍ਮਪਰਮ੍ਪਰਾਮ੍ । ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਜਨ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ ਤਤ੍ ਸ ਰਾਜਸਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਃ
ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਐਸੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਜ-ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਯਜਨ੍ਮਨਃ ਪੁਂਸਃ ਕ੍ਰਮਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇ ऽਧੁਨਾ । ਰਾਮ ਰਾਜਸਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਆਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਯਥਾ
ਰਾਮਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਘਟਨਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਰਜ-ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਥਮ੍ਯੇਨ ਯ ਆਯਾਤਸ੍ ਸਂਸਾਰਮ੍ ਅਤਿਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਃ । ਸ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਨਘਾਕृਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਤਵ ਗੁਣ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਤੂਤ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਹ ਪੁਰੁषਾ ਰਾਮ ਰਾਜਸਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਃ । ਪ੍ਰਵਿਚਾਰ੍ਯਾਸ੍ ਤ ਏਵਾਤੋ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚੇਹ ਤਦ੍ਦृਸ਼ਾ
ਇੱਥੇ, ਰਾਮਾ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਸੱਤਵ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਣ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਥਮ੍ਯੇਨ ਸਮਾਯਾਤਾ ਯੇ ਪਦਾਤ੍ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਦੁਰ੍ਲਭਾਃ ਪੁਰੁषਾ ਰਾਮ ਤੇ ਮਹਾਗੁਣਸ਼ਾਲਿਨਃ
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ, ਰਾਮਾ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਿਵਿਧਾ ਮੂਕਾ ਮੂਢਾਸ੍ ਤਾਮਸਜਾਤਯਃ । ਤੇषਾਂ ਸ੍ਥਾਵਰਤੁਲ੍ਯਾਨਾਂ ਕਿਂ ਤਦ੍ ਰਾਮ ਵਿਚਾਰ੍ਯਤੇ
ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੂੰਗੇ ਤੇ ਮੂਰਖ ਹਨ, ਜੋ ਤਾਮਸਕ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਹਨ—ਰਾਮਾ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸੋਚਣਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਕਤਿਪਯਾਧਿਗਤਾਤ੍ਮਭਵਾਨ੍ਤਰਃ ਪ੍ਰਕृਤਜਨ੍ਮਨਿ ਲਭ੍ਯਮਹਾਪਦਃ । ਅਯਮ੍ ਇਹ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰਣਯੋਗ੍ਯਤਾਮ੍ ਅਨੁਗਤੋ ਨਨੁ ਰਾਜਸਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਃ
ਕੁਝ ਹੀ ਲੋਕ, ਆਤਮ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ, ਰਜਸ ਤੇ ਸੱਤਵ ਵਾਲਾ ਹੀ ਪਰਖਣ ਯੋਗ ਹੈ।
ਯੇ ਹਿ ਰਾਜਸਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥਾ ਏਤਾ ਭੁਵਿ ਮਹਾਗੁਣਾਃ । ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਮੁਦਿਤਾ ਉਦਿਤਾਃ ਖ ਇਵੇਨ੍ਦਵਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਰਾਜਸ ਅਤੇ ਸਤਵ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਨ ਖੇਦਮ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯੋਮਭਾਗਾ ਮਲਂ ਯਥਾ । ਨਾਪਦਿ ਮ੍ਲਾਨਿਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਨਿਸ਼ਿ ਹੇਮਾਮ੍ਬੁਜਾ ਯਥਾ
ਉਹ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਮੈਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਮੁਰਝਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੁਰਝਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ।
ਨੇਹਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਦਿਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਯਥਾ । ਰਮਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵੇ ਸਦਾਚਾਰੇ ਸ੍ਵਾਰ੍ਤਵੇ ਪਾਦਪਾ ਯਥਾ
ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਢੰਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਵਾਂ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਆਪੂਰ੍ਣਤਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਸੁਨ੍ਦਰੀਮ੍ । ਆਪਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਨ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸ਼ਸ਼ਿਨਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਤਾਮ੍ ਇਵ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਭਰਪੂਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਸੋਹਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਹਾਲਤ ਆ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਠੰਡੀ ਮਿਠਾਸ ਨੂੰ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ।
ਆਕृਤ੍ਯੈਵ ਵਿਰਾਜਨ੍ਤੇ ਮੈਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿਗੁਣਕਾਨ੍ਤਯਾ । ਨਵਸ੍ਤਬਕਹਾਸਿਨ੍ਯਾ ਲਤਯੇਵ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਾਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਹੀ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਰਗੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਾਂਗ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਖਿੜੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਸ੍ ਸਮਰਸਾਸ੍ ਸੋਮ੍ਯਾਸ੍ ਸਤਤਂ ਸਾਧੁਸਾਧਵਃ । ਅਬ੍ਧਿਵਦ੍ ਧृਤਮਰ੍ਯਾਦਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਤਤਾਸ਼ਯਾਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਠੇ, ਮਿਲਾਪ ਵਾਲੇ, ਨਰਮ ਤੇ ਭਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵੱਡੀ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਤਸ੍ ਤੇषਾਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਪਦਮ੍ ਆਪਦਪਾਸਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵਦੈਵਾਨੁਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਙ੍ਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਪਦਰ੍ਣਵੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਤਥਾ ਤਥੇਹ ਜਗਤਿ ਵਿਹਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਅਖੇਦਿਨਾ । ਆਤ੍ਮੋਦਯਾਯ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਯਥਾ ਰਾਜਸਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ ਜੀਵਨ ਜਿਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਸੀ ਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਧਿਗਮ੍ਯਾਰ੍ਯ ਸਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਅਨਿਤ੍ਯਤਾਂ ਸ੍ਵਮਨਸਾ ਵਿਵਿਕ੍ਤੇਨਾਸ਼ੁ ਭਾਵਯੇਤ੍
ਉੱਚੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਕਰਕੇ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਦਾਵ੍ ਅਨ੍ਤੇ ਚ ਯਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਰੂਪਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ । ਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਤਦ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਭਾਵਯੇਨ੍ ਨੇਤਰਨ੍ ਮੁਧਾ
ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ, ਉਸੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਸੋਚੋ।
ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਰ੍ਥਸਨ੍ਤਾਨਮ੍ ਅਨ੍ਤਵਤ੍ । ਸ੍ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਏਵੇਦਂ ਜ੍ਞਾਨਸਾਰ੍ਥਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਕਮ੍
ਗਲਤ ਸੋਚ ਤੇ ਵਿਅਰਥ, ਨਾਸਵੰਤ ਵਿਚਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹੀ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੰਤਹੀਣ ਗਿਆਨ ਮਿਲੇ।
ਕੋ ऽਹਂ ਕਥਮ੍ ਇਦਂ ਵੇਤਿ ਸਂਸਾਰਮ੍ ਇਦਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਪ੍ਰਵਿਚਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੇਨ ਸਹ ਸਾਧੁਨਾ
ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ? ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ? ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿਚ ਖੋਜਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਾਕਰ੍ਮਸੁ ਨਿਮਙ੍ਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਨਾਰ੍ਯੇਣ ਸਹਾਵਸੇਤ੍ । ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਸ੍ ਸਰ੍ਵਵਿਚ੍ਛੇਤ੍ਤਾ ਨ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ ਅਵਹੇਲਯਾ
ਅਣਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹਰ ਵੇਲੇ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੌਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਉਚ੍ਚੈਃਪਦਸ੍ਥਸ੍ ਤਜ੍ਜ੍ਞੇਨ ਸੁਮਹਾਞ੍ ਸ਼ੀਤਲਾਸ਼ਯਃ । ਸਾਧੁਰ੍ ਏਵਾਨੁਗਨ੍ਤਵ੍ਯੋ ਮਯੂਰੇਣਾਮ੍ਬੁਦੋ ਯਥਾ
ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਤੇ ਠੰਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸਾਧੂ ਹੀ ਪਿਛਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਰ ਬਦਲ ਦਾ ਪਿਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ਯ ਦੇਹਸ੍ਯ ਸਂਸਾਰਸ੍ਯੋਦ੍ਭਵਸ੍ਯ ਚ । ਵਿਚਾਰਮ੍ ਅਮਲਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਵਾਸ਼੍ਰਯੇਨ੍ ਨਰਃ
ਅਹੰਕਾਰ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ਼ਰੀਰਮ੍ ਅਸ੍ਥਿਮਾਂਸਂ ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਤਾਦ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਭੂਤਮੁਕ੍ਤਾਵਲੀਤਨ੍ਤੁਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਵਲੋਕਯੇਤ੍
ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਖੂਨ ਆਦਿ ਮੰਦ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਤੀ ਦੀ ਲੜੀ ਆਪਣੀ ਝਿਲ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯੇ ਨਿਤ੍ਯੇ ਤਤੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਸਰ੍ਵਗੇ ਸਰ੍ਵਭਾਵਨੇ । ਸ਼ਿਵੇ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਪ੍ਰੋਤਂ ਸੂਤ੍ਰੇ ਮਣਿਗਣੋ ਯਥਾ
ਸੱਚ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧਾਗੇ 'ਤੇ ਮੋਤੀ ਪਿਰੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੈਵ ਚਿਦ੍ ਭੁਵਨਾਭੋਗਭੂषਣੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਭਾਸ੍ਕਰੇ । ਧਰਾਵਿਵਰਕੋਸ਼ਸ੍ਥੇ ਸੈਵ ਚਿਤ੍ ਕੀਟਕੋਦਰੇ
ਉਹੀ ਚੇਤਨਾ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਚੇਤਨਾ ਕੀੜੇ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ।
ਕੁਮ੍ਭਵ੍ਯੋਮ੍ਨਾਂ ਨ ਭੇਦੋ ऽਸ੍ਤਿ ਯਥੇਹ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ । ਚਿਤਾਂ ਸ਼ਰੀਰਸਂਸ੍ਥਾਨਾਂ ਨ ਭੇਦੋ ऽਸ੍ਤਿ ਤਥਾਨਘ
ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮ੍ ਏਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਤਿਕ੍ਤਂ ਕਟੁ ਚ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਏਕਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਨੁਭੂਤੇਰ੍ ਹਿ ਕੁਤਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਭਿਨ੍ਨਤਾ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਕੜਵਾਪਣ ਤੇ ਤਿੱਖਾਪਣ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜਦ ਅਨੁਭਵ ਇੱਕੋ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵੱਖਰੀਅਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਸਤਤਂ ਸ੍ਥਿਤੇ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵਸ੍ਤੁਨਿ । ਜਾਤੋ ऽਯਮ੍ ਅਯਮ੍ ਉਨ੍ਨष੍ਟ ਇਤਿ ਕੈषਾਜ੍ਞਤੇਹ ਵਃ
ਇੱਕ ਹੀ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਚਿੱਤ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਕੌਣ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਇਹ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ'? ਇਹ ਸੋਚਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨੇਹ ਤਨ੍ ਨਾਮ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਯਦ੍ ਅਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਨ ਚ ਤਨ੍ ਨਾਮ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਯਦ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਵਿਲੀਯਤੇ
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਹੋ ਕੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਐਸਾ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਹੋ ਕੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਆਭਾਸਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵੇਦਂ ਨ ਸਨ੍ ਨਾਸਚ੍ ਚ ਰਾਘਵ । ਉਤ੍ਪ੍ਲੁਤੇਨਾਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਸਦ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿੱਖ ਹੈ, ਰਾਘਵ; ਨਾ ਇਹ ਅਸਲ ਹੈ, ਨਾ ਝੂਠ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਮਨ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜੋ ਚੈਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤੇ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।