ਆਗਤੇष੍ਵ੍ ਈਸ਼੍ਵਰਾਦ੍ ਵ੍ਯੋਮਵਾਤਮਧ੍ਯਵਿਵਰ੍ਤਿषੁ । ਮਨਸ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯੇषੁ ਵਾਤਾਨ੍ਤਾਲ੍ ਲੋਲਾਲਾਤਾਤ੍ ਕਣੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਹਵਾ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਣਾਂ ਵਾਂਗ ਹਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਾਰਤਂ ਵਿਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੇ ਤਥਾਭਿਤਃ । ਰਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਜੀਵੌਘਾਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਾ ਇਵ ਵਾਰਿਧੌ
ਰਾਮਾ, ਕੁਝ ਜੀਵ ਸਦਾ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੋਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਦੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਕਲਨਾਪਦਮ੍ ਆਗਤਾਃ । ਭੂਤਾਕਾਸ਼ਂ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੇ ਧੂਮਸ਼੍ਰਿਯ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਮ੍
ਜੋ ਜੀਵ ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੁਝ ਭੂਤ-ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਧੂੰਏ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਬੱਦਲ ਵਿਚ ਪਰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਭੂਤਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮਣ੍ਡਲੈਃ । ਮਨ੍ਦਾਰਕੁਸੁਮਾਮੋਦਾ ਯਥਾ ਮਧੁਰਮਾਰੁਤੈਃ
ਉਥੇ, ਉਹ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਮਿੱਠੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇ ਤੁ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵਾਤੇਨ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਣਤ੍ਵਮ੍ ਉਪੇਯੁषਾ । ਆਕ੍ਰਮ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡੇਨ ਦੈਤ੍ਯੌਘੇਨਾਮਰਾ ਇਵ
ਪਰ ਉਹ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਗੜੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਲੋਂ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਘੇਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤਪ੍ਰਾਣਾਨਿਲੋਤ੍ਥੇਨ ਤੇਨ ਗਨ੍ਧਵਹੇਨ ਤੇ । ਨਿਵੇਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਗਨ੍ਧਾ ਘ੍ਰਾਣਵ੍ਰਣੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਉਠੀ ਹਵਾ, ਜੋ ਮਹਿਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਾਂ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੱਕ ਦੇ ਜਖਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇषੁ ਭੂਤਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਜੀਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵੀਰ੍ਯਤਾਮ੍ । ਤਤੋ ਜਗਤਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਸ੍ ਸ੍ਫੁਟਾਃ
ਉਹ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੇ ਧੂਮਾਦਿਮਾਰ੍ਗੇਣ ਗਰ੍ਭਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਦੇਹਿਨਾਮ੍ । ਪ੍ਰਾਣਿਤਾਮ੍ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚਿਰਂ ਸ੍ਥਾਵਰਤਾਂ ਚ ਵਾ
ਕੁਝ ਹੋਰ ਜੀਵ ਧੂੰਆਂ ਆਦਿ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਿੰਦ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਤ੍ ਪਵਨਮਾਰ੍ਗੇਣ ਸ਼ਾਲਿਕੋਟਰਸ਼ਾਯਿਨਃ । ਵੀਰ੍ਯਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਾਣਧਰ੍ਮਿਣਃ
ਕੁਝ ਜੀਵ ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੀਵਨ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਚਿਦ੍ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਮਾਤ੍ਰੈਵ ਰਾਮ ਜੀਵਪਰਮ੍ਪਰਾ । ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵਲਿਤਾ ਤਾਵਤ੍ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬਰਕੋਟਰੇ
ਰਾਮਾ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਜਦੋਂ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੇਵਲ ਸੁਖਮ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਖੋਹ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉਦੇਤਿ ਯਾਵਦ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ਇਨ੍ਦੁਰ੍ ਉਦ੍ਦਾਮਮਣ੍ਡਲਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਮ੍ਬੁਭਿਰ੍ ਇਵਾਲੋਲੈਃ ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਰ੍ ਜਗਤ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਮਹਾਨ ਚੰਦ, ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਗੋਲਾਈ ਨਾਲ, ਉਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਧੀਲੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਉਲਝਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ ਤੇष੍ਵ੍ ਅਤਿਰਮ੍ਯੇषੁ ਚਨ੍ਦ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿषੁ ਸਾ ਪਦਮ੍ । ਕਰੋਤਿ ਵਿਹਗੀ ਲੋਲਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਰੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਫਿਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੁਹਣੀਆਂ ਚੰਦਨੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਆਪਣਾ ਥਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਜੋ ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵੱਲ ਚਲਦੀ ਹੈ।
ਤੇਭ੍ਯੋ ऽਪਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਭ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਓषਧਿਪਲ੍ਲਵਾਨ੍ । ਨਵਂ ਕੁਮੁਦਿਨੀषਣ੍ਡਂ ਪਦ੍ਮਿਨੀਭ੍ਯ ਇਵਾਲਿਨੀ
ਉਹ ਚੰਦਨੀ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਨਵੀਂ ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਗੁੱਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਯੌषਧਿਫਲਾਨ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਾਦਵਨ੍ਤਿ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਇਕ੍ਸ਼ੁਨਾਲ੍ਯੋ ਰਸੇਨੇਵ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪੀਵਰਤਾਮ੍ ਅਪਿ
ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਵਿੱਚ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਫਲ ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਨੇ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਆਪਣੇ ਰਸ ਨਾਲ ਮੋਟੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਫਲੇषੁ ਤੇषੁ ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਪਦਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਕਰਚ੍ਯੁਤਾ । ਜੀਵਾਲੀ ਕ੍ਸ਼ੀਰਪੂਰ੍ਣੇषੁ ਮਾਤृਸ੍ਤਨਭਰੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਉਹ ਫਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਧਾਰ ਆਪਣਾ ਥਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਃ ਫਲਾਵਲਯਃ ਪਕ੍ਵਾ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਯੈਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਿਭਿਃ । ਤੇष੍ਵ੍ ਏਵ ਵੀਰ੍ਯਮ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਰਵਿਬੋਧਿਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਫਲਾਂ ਦੇ ਛਲੇ ਪੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾں ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵ ਜਨ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਆ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿਸਦੀ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਵਾਸਨਾਜਾਲਾ ਜੀਵਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਗਰ੍ਭਪਞ੍ਜਰਮ੍ । ਅਧਿਤਿष੍ਠਤਿ ਬੀਜਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਸੁਪ੍ਤਪਤ੍ਤ੍ਰਾ ਯਥਾ ਘਟਮ੍
ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਦੌਲਤ ਗਰਭ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਘੜੇ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਕਾष੍ਠੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ ਯਥਾ ਮृਦਿ ਘਟਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਯਥਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ ਵੀਰ੍ਯੇ ਜੀਵਸ੍ ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਵਿਚ ਅੱਗ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਘੜਾ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਘੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਵੀ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਅਨੇਨ ਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਪਰਾਗਤ੍ਯ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ । ਅਦृष੍ਟਾਨ੍ਯਸ਼ਰੀਰਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਜਾਯਤੇ ਯੋ ਨਰੋ ਭੁਵਿ
ਇਸ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਦਿੱਖ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਹਿ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਜਾਤਿਸ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਉਦਾਰਵ੍ਯਵਹਾਰਵਾਨ੍ । ਤੇਨੈਵ ਮੋਕ੍ਸ਼ਭਾਗੀ ਚੇਜ੍ ਜਨ੍ਮਨਾ ਤਤ੍ ਸ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹੀ ਜਨਮ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਥੇਤ੍ਥਂ ਯੋਨਿਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਨ੍ਮਪਰਮ੍ਪਰਾਮ੍ । ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਜਨ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ ਤਤ੍ ਸ ਰਾਜਸਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਃ
ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਐਸੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਜ-ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਯਜਨ੍ਮਨਃ ਪੁਂਸਃ ਕ੍ਰਮਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇ ऽਧੁਨਾ । ਰਾਮ ਰਾਜਸਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਆਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਯਥਾ
ਰਾਮਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਘਟਨਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਰਜ-ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਥਮ੍ਯੇਨ ਯ ਆਯਾਤਸ੍ ਸਂਸਾਰਮ੍ ਅਤਿਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਃ । ਸ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਨਘਾਕृਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਤਵ ਗੁਣ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਤੂਤ ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਹ ਪੁਰੁषਾ ਰਾਮ ਰਾਜਸਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਃ । ਪ੍ਰਵਿਚਾਰ੍ਯਾਸ੍ ਤ ਏਵਾਤੋ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚੇਹ ਤਦ੍ਦृਸ਼ਾ
ਇੱਥੇ, ਰਾਮਾ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਸੱਤਵ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਣ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਥਮ੍ਯੇਨ ਸਮਾਯਾਤਾ ਯੇ ਪਦਾਤ੍ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਦੁਰ੍ਲਭਾਃ ਪੁਰੁषਾ ਰਾਮ ਤੇ ਮਹਾਗੁਣਸ਼ਾਲਿਨਃ
ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ, ਰਾਮਾ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਵਿਵਿਧਾ ਮੂਕਾ ਮੂਢਾਸ੍ ਤਾਮਸਜਾਤਯਃ । ਤੇषਾਂ ਸ੍ਥਾਵਰਤੁਲ੍ਯਾਨਾਂ ਕਿਂ ਤਦ੍ ਰਾਮ ਵਿਚਾਰ੍ਯਤੇ
ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਗੂੰਗੇ ਤੇ ਮੂਰਖ ਹਨ, ਜੋ ਤਾਮਸਕ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਹਨ—ਰਾਮਾ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸੋਚਣਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਕਤਿਪਯਾਧਿਗਤਾਤ੍ਮਭਵਾਨ੍ਤਰਃ ਪ੍ਰਕृਤਜਨ੍ਮਨਿ ਲਭ੍ਯਮਹਾਪਦਃ । ਅਯਮ੍ ਇਹ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰਣਯੋਗ੍ਯਤਾਮ੍ ਅਨੁਗਤੋ ਨਨੁ ਰਾਜਸਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਃ
ਕੁਝ ਹੀ ਲੋਕ, ਆਤਮ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ, ਰਜਸ ਤੇ ਸੱਤਵ ਵਾਲਾ ਹੀ ਪਰਖਣ ਯੋਗ ਹੈ।
ਯੇ ਹਿ ਰਾਜਸਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥਾ ਏਤਾ ਭੁਵਿ ਮਹਾਗੁਣਾਃ । ਤੇ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਮੁਦਿਤਾ ਉਦਿਤਾਃ ਖ ਇਵੇਨ੍ਦਵਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਰਾਜਸ ਅਤੇ ਸਤਵ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਚਮਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਨ ਖੇਦਮ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯੋਮਭਾਗਾ ਮਲਂ ਯਥਾ । ਨਾਪਦਿ ਮ੍ਲਾਨਿਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਨਿਸ਼ਿ ਹੇਮਾਮ੍ਬੁਜਾ ਯਥਾ
ਉਹ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਮੈਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਮੁਰਝਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੁਰਝਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ।
ਨੇਹਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਦਿਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਭਾਸ੍ਕਰੋ ਯਥਾ । ਰਮਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵੇ ਸਦਾਚਾਰੇ ਸ੍ਵਾਰ੍ਤਵੇ ਪਾਦਪਾ ਯਥਾ
ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਢੰਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਵਾਂ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।