ਸਂਸਾਰਹਾਰਮ੍ ਅਰਤਿਃ ਕਾਲਵ੍ਯਾਲਵਿਭੂषਣਮ੍ । ਤ੍ਰੋਟਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਅਕ੍ਰੂਰਾਂ ਵਾਗੁਰਾਮ੍ ਇਵ ਕੇਸਰੀ
ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਿਰਦਈ ਜਾਲ—ਵਿਰਕਤੀ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੱਪ ਦੀ ਮਾਲਾ ਹੈ—ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਤੋੜ ਕੇ ਖਤਮ ਕਰਾਂਗਾ।
ਨੀਹਾਰਂ ਹृਦਯਾਟਵ੍ਯਾਂ ਮਨਸ੍ਤਿਮਿਰਮ੍ ਆਸ਼ੁ ਮੇ । ਕੇਨਚਿਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਦੀਪੇਨ ਭਿਨ੍ਦ੍ਧਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਹੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿਸੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚਲੇ ਕੋਹਰੇ ਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦੂਰ ਕਰ।
ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤ ਏਵੇਹ ਨ ਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍ ਦੁਰਾਧਯੋ ਨ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਆਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ । ਯੇ ਸਙ੍ਗਮੇਨੋਤ੍ਤਮਮਾਨਸਾਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਤਮਾਂਸੀਵ ਨਿਸ਼ਾਕਰੇਣ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉੱਚਾ ਮਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਮਾਸ ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ।
ਆਯੁਰ੍ ਵਾਯੁਵਿਘਟ੍ਟਿਤਾਬ੍ਜਪਟਲੀਲਮ੍ਬਾਮ੍ਬੁਵਦ੍ ਭਙ੍ਗੁਰਂ ਭੋਗਾ ਮੇਘਵਿਤਾਨਮਧ੍ਯਵਿਲਸਤ੍ਸੌਦਾਮਿਨੀਚਞ੍ਚਲਾਃ । ਲੋਲੋ ਯੌਵਨਲਾਲਨਾਜਲਰਯਸ਼੍ ਚੇਤ੍ਯ੍ ਆਕਲਯ੍ਯ ਦ੍ਰੁਤਂ ਮੁਦ੍ਰੈਵਾਦ੍ਰਿਦृਢਾਰ੍ਪਿਤਾ ਨਨੁ ਮਯਾ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਰਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ
ਜੀਵਨ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਵਾਂਗ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ; ਸੁਖ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਅਸਥਿਰ ਹਨ; ਜਵਾਨੀ, ਮੋਹ, ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਚੰਚਲ ਹਨ—ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਮੋਹਰ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਸਦਾ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇ।
ਏਵਮ੍ ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਾਨਰ੍ਥਸਾਰ੍ਥਸਙ੍ਕਟਕੋਟਰਮ੍ । ਜਗਦ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਨਿਰ੍ਮਗ੍ਨਂ ਮਨੋ ਮਨਨਕਰ੍ਦਮੇ
ਜਦ ਮੈਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਖੱਡ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਗਾਦ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋ ਮੇ ਭ੍ਰਮਤੀਵੇਦਂ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਸ਼੍ ਚੋਪਜਾਯਤੇ । ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਪਰਿਕਮ੍ਪਨ੍ਤੇ ਪਤ੍ਤ੍ਰਾਣੀਵ ਜਰਤ੍ਤਰੋਃ
ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਘਬਰਾਹਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕੰਬਦੇ ਹਨ।
ਅਨਾਪ੍ਤੋਤ੍ਤਮਸਨ੍ਤੋषਚਰ੍ਯੋਤ੍ਸਙ੍ਗਾਕੁਲਾ ਮਤਿਃ । ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਸ੍ਪਦਾ ਬਿਭੇਤੀਹ ਬਾਲੇਵਾਲ੍ਪਬਲੇਸ਼੍ਵਰਾ
ਮੇਰੀ ਸਮਝ, ਉੱਚੀ ਤਸੱਲੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ ਹੈ; ਇੱਥੇ, ਇਹ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ-ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਲ੍ਪੇਭ੍ਯੋ ਲੁਠਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤਾਸ਼੍ ਚਾਨ੍ਤਃਕਰਣਵृਤ੍ਤਯਃ । ਸ਼੍ਵਭ੍ਰੇਭ੍ਯ ਇਵ ਸਾਰਙ੍ਗ੍ਯਸ੍ ਤੁਚ੍ਛਾਲਮ੍ਬਵਿਡਮ੍ਬਿਤਾਃ
ਅੰਦਰਲੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸੰਦੇਹਾਂ ਨਾਲ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣ ਖਾਲੀ ਖੂਆਂ ਤੋਂ ਠੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਵਿਵੇਕਾਸ੍ਪਦਭ੍ਰष੍ਟਾਃ ਕष੍ਟੇ ਰੂਢਾ ਨ ਸਤ੍ਪਦੇ । ਅਨ੍ਧਕੂਪਮ੍ ਇਵਾਪਨ੍ਨਾ ਵਰਾਕਾਸ਼੍ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਾਦਯਃ
ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ, ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਹੋ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ—ਅੱਖਾਂ ਆਦਿ—ਉਹਨਾਂ ਬਦਕਿਸਮਤਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ ਜੋ ਅੰਧੇ ਖੂਏ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਵਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਉਪਾਯਾਤਿ ਨ ਚ ਯਾਤਿ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤਾ ਜੀਵੇਸ਼੍ਵਰਾਯਤ੍ਤਾ ਕਾਨ੍ਤੇਵਾਪ੍ਰਿਯਸਦ੍ਮਨਿ
ਚਿੰਤਾ ਨਾਂ ਤਾਂ ਠਿਕਾਣਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਂ ਮਨ ਚਾਹੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਜੀਵ ਦੇ ਮਾਲਕ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰੀ ਔਰਤ ਅਣਪਸੰਦ ਘਰ ਵਿਚ।
ਜਰ੍ਜਰੀਕृਤ੍ਯ ਵਸ੍ਤੂਨਿ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤੀ ਬਿਭ੍ਰਤੀ ਤਥਾ । ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षਾਨ੍ਤਵਲ੍ਲੀਵ ਧृਤਿਰ੍ ਵਿਧੁਰਤਾਂ ਗਤਾ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਥੱਕਾ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਝੱਲ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਹੌਸਲਾ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੇਹਾਲ ਹੋਈ ਬੇਲ ਵਾਂਗ।
ਅਪਹਸ੍ਤਿਤਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਮ੍ ਅਨਵਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਾ । ਗृਹੀਤ੍ਵੋਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਾ
ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਮੁੱਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਸਥਿਰਤਾ ਆ ਗਈ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਵੀ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਈ।
ਚਲਿਤਾਚਲਿਤੇਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਅਵष੍ਟਮ੍ਭੇਨ ਮੇ ਮਤਿਃ । ਦਰਿਦ੍ਰਾਚ੍ਛਿਨ੍ਨਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਮੂਲੇਨੇਵ ਵਿਡਮ੍ਬ੍ਯਤੇ
ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਦਰਲੇ ਆਸਰੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਦੇ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਹਿਲਦੀ, ਮਜ਼ਾਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ।
ਚੇਤਸ਼੍ ਚਞ੍ਚਲਮ੍ ਆਭੋਗਿ ਭੁਵਨਾਨ੍ਤਰ੍ਵਿਹਾਰਿ ਚ । ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਂ ਨ ਜਹਾਤੀਦਂ ਸ੍ਵਵਿਮਾਨਮ੍ ਇਵਾਮਰਃ
ਮਨ ਚੰਚਲ ਹੈ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਉਲਝਣ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਵਿਹੰਗਮ ਰਥ ਵਿੱਚ।
ਅਤੋ ऽਤੁਚ੍ਛਮ੍ ਅਨਾਯਾਸਮ੍ ਅਨੁਪਾਧਿ ਗਤਭ੍ਰਮਮ੍ । ਕਿਂ ਤਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਪਦਂ ਸਾਧੁ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਙ੍ਕਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਟਿਕਾਉ ਅਵਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਨਾਹ ਵਿਆਰ ਹੈ, ਨਾਹ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੀ ਲੋੜ, ਨਾਹ ਕੋਈ ਆਧਾਰ, ਨਾਹ ਭਟਕਣ, ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ?
ਸਰ੍ਵਾਰਮ੍ਭਸਮਾਰਮ੍ਭਾਸ੍ ਸੁਜਨਾ ਜਨਕਾਦਯਃ । ਵ੍ਯਵਹਾਰਪਰਾ ਏਵ ਕਥਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ, ਜਨਕ ਆਦਿ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ—ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ?
ਲਗ੍ਨੇਨਾਪਿ ਕਿਲਾਙ੍ਗੇषੁ ਬਹੁਨਾ ਬਹੁਮਾਨਦ । ਕਥਂ ਸਂਸਾਰਪਙ੍ਕੇਨ ਪੁਮਾਨ੍ ਇਹ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ
ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਲਗਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੰਦਲੇ ਪੰਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ?
ਕਾਂ ਦृष੍ਟਿਂ ਸਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਭਵਨ੍ਤੋ ਵੀਤਕਲ੍ਮषਾਃ । ਮਹਾਨ੍ਤੋ ਵਿਚਰਨ੍ਤੀਹ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਮਹਾਸ਼ਯਾਃ
ਕਿਹੜੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਵੱਡੇ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਇਥੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦੇ ਹਨ?
ਲੋਭਯਨ੍ਤੋ ਭਯਾਯੈਵ ਵਿषਯਾ ਭੋਗਭੋਗਿਨਃ । ਭਙ੍ਗੁਰਾਕਾਰਵਿਭਵਾਃ ਕਥਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਭਵ੍ਯਤਾਮ੍
ਭੋਗ ਦੇ ਵਸਤੂਆਂ ਸਿਰਫ ਡਰ ਵਾਸਤੇ ਲੁਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਕੁਝ ਅਸਥਿਰ ਤੇ ਦੌਲਤ ਚਿਰਕਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਮੋਹਮਾਤਙ੍ਗਮृਦਿਤਾ ਕਲਙ੍ਕਕਲਿਤਾਨ੍ਤਰਾ । ਪਰਂ ਪ੍ਰਸਾਦਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸ਼ੇਮੁषੀਸਰਸੀ ਕਥਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਭੁਲੇਖੇ ਦੇ ਹਾਥੀ ਹੇਠਾਂ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਦਾਗ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਝੀਲ ਕਿਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਚੱਜਾ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸਂਸਾਰ ਏਵ ਨਿਵਸਞ੍ ਜਨੋ ਵ੍ਯਵਹਰਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ । ਨ ਬਨ੍ਧਂ ਕਥਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਤ੍ਰੇ ਪਯੋ ਯਥਾ
ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਚਿਪਕਦਾ?
ਆਤ੍ਮਵਤ੍ ਤृਣਵਦ੍ ਵੇਦਂ ਸਕਲਂ ਜਨਯਞ੍ ਜਗਤ੍ । ਕਥਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਮਨੋਮਨ੍ਮਥਮ੍ ਅਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍
ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਨਿਕੰਮਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਮਨ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨੂੰ ਨਾ ਛੁਹ ਕੇ, ਕਿਵੇਂ ਉੱਚੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਕਂ ਮਹਾਪੁਰੁषਂ ਪਾਰਮ੍ ਉਪਯਾਤਂ ਭਵੋਦਧੇਃ । ਆਚਾਰੇਣਾਨੁਸृਤ੍ਯਾਯਂ ਜਨੋ ਯਾਤਿ ਨ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍
ਕਿਹੜਾ ਵੱਡਾ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਲੋਕ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਕਿਂ ਤਦ੍ ਯਦ੍ ਉਚਿਤਂ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਕਿਂ ਤਤ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਉਚਿਤਂ ਫਲਮ੍ । ਵਰ੍ਤਿਤਵ੍ਯਂ ਚ ਸਂਸਾਰੇ ਕਥਂ ਨਾਮਾਸਮਞ੍ਜਸੇ
ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਸਹੀ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਭਲਾਈ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਸਹੀ ਹੈ? ਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨਾ ਹੋਵੇ?
ਤਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਕਥਯ ਮੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਯੇਨਾਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਪ੍ਰਭੋ । ਵੇਦ੍ਮਿ ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਾਂ ਧਾਤੁਸ਼੍ ਚੇष੍ਟਿਤਸ੍ਯਾਸਮਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਾਂ।
ਹृਦਯਾਕਾਸ਼ਸ਼ਸ਼ਿਨਸ਼੍ ਚੇਤਸੋ ਮਲਮਾਰ੍ਜਨਮ੍ । ਯਥਾ ਮੇ ਜਾਯਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ ਤਥਾ ਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨਮ੍ ਆਚਰ
ਮੇਰੇ ਮਨ ਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ 'ਤੇ ਲੱਗੀ ਮੈਲ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਕਿਮ੍ ਇਹ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਉਪਾਦੇਯਂ ਕਿਂ ਵਾ ਹੇਯਮ੍ ਅਥੇਤਰਤ੍ । ਕਥਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਯਾਤੁ ਚੇਤਸ਼੍ ਚਪਲਮ੍ ਅਦ੍ਰਿਵਤ੍
ਇੱਥੇ ਕੀ ਲੈਣ-ਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਕੀ ਛੱਡਣ-ਯੋਗ ਹੈ? ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਚੰਚਲ ਮਨ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕੇਨ ਪਾਵਨਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਦੁਸ੍ਸਂਸृਤਿਵਿषੂਚਿਕਾ । ਸ਼ਾਮ੍ਯਤੀਯਮ੍ ਅਨਾਯਾਸਮ੍ ਆਯਾਸਸ਼ਤਕਾਰਿਣੀ
ਕਿਹੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਸੰਸਾਰਕ ਬਿਮਾਰੀ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਕਥਂ ਸ਼ੀਤਲਤਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਆਨਨ੍ਦਤਰੁਮਞ੍ਜਰੀਮ੍ । ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵਾਕ੍ਸ਼ੀਣਾਂ ਰਾਕਾਮ੍ ਆਸਾਦਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਆਨੰਦ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਠੰਡੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਚੰਦ ਅਮਾਵਸ ਦੀ ਰਾਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ?
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਨ੍ਤਃਪੂਰ੍ਣਤਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਨ ਸ਼ੋਚਾਮਿ ਯਥਾ ਪੁਨਃ । ਸਨ੍ਤੋ ਭਵਨ੍ਤਸ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਸ੍ ਤਥੈਵੋਪਦਿਸ਼ਨ੍ਤੁ ਮਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰਨਤਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੁੜ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਰਾਹ ਦੱਸਣ।