ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਰਮਤਿ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਚਿਦ੍ਵਸ਼ਾਤ੍ ਸਲਿਲਸ੍ਪਨ੍ਦਾਤ੍ ਸੋਮ੍ਯਤ੍ਵਾਦ੍ ਇਵ ਵਾਰਿਧਿਃ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਰੁਕਣ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਠੰਢਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਯਤਿ ਸਂਸਾਰਂ ਸੁਖਦੁਃਖਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ਸ਼ਤੈਰ੍ ਬਦ੍ਧਂ ਰਾਗਦ੍ਵੇषਭਯਾਤੁਰਮ੍
ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਲਗਾਵਟ, ਵੈਰ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ ਸ ਕਰੁਣਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮਨਾ ਭੂਤਵਿਭੂਤਯੇ । ਕਰੋਤੀਹ ਮਹਾਰ੍ਥਾਨਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਗਰ੍ਭਾਣਿ ਵੇਦਵੇਦਾਨ੍ਤਵਨ੍ਤਿ ਚ । ਪੁਰਾਣਾਦੀਨਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਮੁਕ੍ਤਯੇ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਧਾਰਮਿਕ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੇਦ, ਵੇਦਾਂਤ, ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹਨ।
ਪੁਨਸ੍ ਤਤ੍ ਪਰਮ੍ ਆਲਮ੍ਬ੍ਯ ਪਦਮ੍ ਆਪਦ੍ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰ੍ਮਨ੍ਦਰ ਇਵਾਰ੍ਣਵਃ
ਉਹ ਫਿਰ ਉਸ ਉੱਚੇ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਅਣਛੁਆ ਸਮੁੰਦਰ।
ਅਵਲੋਕ੍ਯ ਜਗਚ੍ਚੇष੍ਟਾਂ ਮਰ੍ਯਾਦਾਯਾਂ ਨਿਯੋਜ੍ਯ ਚ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕਮਲਪੀਠਸ੍ਥਃ ਪੁਨਸ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਹੱਦਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਮਲ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ, ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੇਵਲਂ ਜਨ੍ਮਸਂਸ੍ਕਾਰਵਸ਼ਤਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਪੁਃ । ਅਪੁਨਰ੍ਜਨਨਾਯੈਵ ਚਕ੍ਰਭ੍ਰਮਵਦ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੇਵਲ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਾ ਹੋਣ ਲਈ, ਚੱਕਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਨ ਰੋਚਤੇ ऽਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤ੍ਯਾਗੋ ਵਪੁषੋ ਨ ਚ ਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ । ਨਾਤ੍ਮਾ ਨ ਚੇਤਰਨ੍ ਨੇਹਾ ਨ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਨਾਸ੍ਥਿਤਿਸ੍ ਤਥਾ
ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ; ਇੱਥੇ ਨਾ ਆਪ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ, ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਨਾ ਨਾ-ਹੋਣ ਦੀ।
ਸਰ੍ਵਭਾਵਸਮਾਰਮ੍ਭਸ੍ ਸਮਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਾਰ੍ਣਵਾਕਾਰੋ ਮੁਕ੍ਤ ਏਵਾਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਤੇ ਸੁਤੰਤਰਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕੇਵਲਂ ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪਰਿਹੀਨਯਾ । ਯਦृਚ੍ਛਯਾਨੁਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਂ ਲੋਕਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਿਬੁਧ੍ਯਤੇ
ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਹੋਏ, ਸਿਰਫ ਯਾਦ-ਸਵੈ-ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਗਦਾ ਹੈ।
ਏषਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਸ੍ਥਿਤਿਃ ਪੁਣ੍ਯਾ ਯਾ ਮਯੋਕ੍ਤਾ ਮਹਾਮਤੇ । ਜਾਤਿਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸੁਰਾਨੀਕੇ ਤਾਮ੍ ਏਤਾਂ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀਮ੍ ਇਤਿ
ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਇਹ ਜੋ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਤਵਿਕ ਜਨਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਸਮਝ।
ਵਿਸਰ੍ਗੇ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਯਾ ਮਨਃਕਲਾ । ਉਦੇਤਿ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸੈषਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤ੍ਵਂ ਸਮੁਪਾਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਜਦੋਂ ਪਰਮ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਮਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਹਿਰ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗੇ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਗਤੇ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯਾ ਯੋਦੇਤਿ ਕਲਨਾ ਪਰਾ । ਸਾ ਵ੍ਯੋਮਾਨਿਲਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿष੍ਯੌषਧਿਪਲ੍ਲਵਾਨ੍
ਪਰ ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉੱਚੀ ਲਹਿਰ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਹਵਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਚਿਤ੍ ਸੁਰਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਪੁਰੁषਤ੍ਵਮ੍ ਅਥਾਪਰਾ । ਕਾਚਿਤ੍ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਕਾਚਿਦ੍ ਆਯਾਤਿ ਯਕ੍ਸ਼ਤਾਮ੍
ਕੁਝ ਦੇਵਤੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਯਕਸ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਪ੍ਰਣਾਲੇਨ ਗृਹੀਤੌषਧਿਪਲ੍ਲਵਾ । ਯਾ ਯਤ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮਭ੍ਯੇਤਿ ਸਾ ਤਦ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਜਾਯਤੇ
ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੀਵ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਤਾ ਸਂਸਰ੍ਗਵਸ਼ਤਸ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਹਿ ਜਨ੍ਮਨਿ । ਬਧ੍ਯਤੇ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਵਾਸੌ ਸ੍ਵਚਮਤ੍ਕਾਰਭੇਦਤਃ
ਇਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਸੰਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੋਚ ਦੇ ਅੰਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਥਂ ਗਤਾ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਇਯਂ ਕਿਲ ਰਾਮਭਦ੍ਰ ਸृष੍ਟਿਸ੍ ਸ੍ਫੁਟਂ ਪ੍ਰਕਟਸਙ੍ਕਟਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧਾ । ਆਵਿਰ੍ਭਵਦ੍ਵਿਵਿਧਵੇषਵਿਹਾਰਭਾਰਸਂਰਮ੍ਭਗਰ੍ਭਵਿਧੁਰਾ ਕਲਨਾਪਦੇਨ
ਰਾਮਭਦਰ ਜੀ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ—ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ, ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਅਮਲਂ ਪਦਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤੇ । ਪਿਤਾਮਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ ਕृਤਸਰ੍ਗਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ
ਜਦੋਂ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਤਦ ਪਿਤਾਮਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਗਜ੍ਜੀਰ੍ਣਾਰਘਟ੍ਟੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਹਤਿ ਸ੍ਵਵ੍ਯਵਸ੍ਥਯਾ । ਵਿਪ੍ਰੋਤਭੂਤਘਟਯਾ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤਤृष੍ਣਯਾ
ਇਹ ਜਗਤ, ਜੋ ਉਮਰ ਤੇ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਘਸ ਗਿਆ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਟਕਾ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਲਟਕਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਿਆਸ ਹੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਤ੍ਥੇषੁ ਚ ਜੀਵੇषੁ ਵਿਸ਼ਤ੍ਸੁ ਭਵਪਞ੍ਜਰਮ੍ । ਵਾਸਨਾਲੂਨਸ਼ੀਰ੍ਣੇषੁ ਪਯੋਰਾਸ਼ਿਂ ਪਯਸ੍ਸ੍ਵ੍ ਇਵ
ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਜੀਵ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਪਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਗਤੇष੍ਵ੍ ਈਸ਼੍ਵਰਾਦ੍ ਵ੍ਯੋਮਵਾਤਮਧ੍ਯਵਿਵਰ੍ਤਿषੁ । ਮਨਸ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯੇषੁ ਵਾਤਾਨ੍ਤਾਲ੍ ਲੋਲਾਲਾਤਾਤ੍ ਕਣੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਹਵਾ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਣਾਂ ਵਾਂਗ ਹਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਾਰਤਂ ਵਿਨਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੇ ਤਥਾਭਿਤਃ । ਰਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਜੀਵੌਘਾਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਾ ਇਵ ਵਾਰਿਧੌ
ਰਾਮਾ, ਕੁਝ ਜੀਵ ਸਦਾ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੋਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਪਦੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਕਲਨਾਪਦਮ੍ ਆਗਤਾਃ । ਭੂਤਾਕਾਸ਼ਂ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੇ ਧੂਮਸ਼੍ਰਿਯ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਮ੍
ਜੋ ਜੀਵ ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੁਝ ਭੂਤ-ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਧੂੰਏ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਬੱਦਲ ਵਿਚ ਪਰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਭੂਤਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮਣ੍ਡਲੈਃ । ਮਨ੍ਦਾਰਕੁਸੁਮਾਮੋਦਾ ਯਥਾ ਮਧੁਰਮਾਰੁਤੈਃ
ਉਥੇ, ਉਹ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਮਿੱਠੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇ ਤੁ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵਾਤੇਨ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਣਤ੍ਵਮ੍ ਉਪੇਯੁषਾ । ਆਕ੍ਰਮ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡੇਨ ਦੈਤ੍ਯੌਘੇਨਾਮਰਾ ਇਵ
ਪਰ ਉਹ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਗੜੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਲੋਂ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਘੇਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤਪ੍ਰਾਣਾਨਿਲੋਤ੍ਥੇਨ ਤੇਨ ਗਨ੍ਧਵਹੇਨ ਤੇ । ਨਿਵੇਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਗਨ੍ਧਾ ਘ੍ਰਾਣਵ੍ਰਣੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਉਠੀ ਹਵਾ, ਜੋ ਮਹਿਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਾਂ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੱਕ ਦੇ ਜਖਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇषੁ ਭੂਤਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਜੀਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵੀਰ੍ਯਤਾਮ੍ । ਤਤੋ ਜਗਤਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਸ੍ ਸ੍ਫੁਟਾਃ
ਉਹ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੇ ਧੂਮਾਦਿਮਾਰ੍ਗੇਣ ਗਰ੍ਭਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਦੇਹਿਨਾਮ੍ । ਪ੍ਰਾਣਿਤਾਮ੍ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਚਿਰਂ ਸ੍ਥਾਵਰਤਾਂ ਚ ਵਾ
ਕੁਝ ਹੋਰ ਜੀਵ ਧੂੰਆਂ ਆਦਿ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਿੰਦ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਤ੍ ਪਵਨਮਾਰ੍ਗੇਣ ਸ਼ਾਲਿਕੋਟਰਸ਼ਾਯਿਨਃ । ਵੀਰ੍ਯਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਾਣਧਰ੍ਮਿਣਃ
ਕੁਝ ਜੀਵ ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੀਵਨ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਚਿਦ੍ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਮਾਤ੍ਰੈਵ ਰਾਮ ਜੀਵਪਰਮ੍ਪਰਾ । ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵਲਿਤਾ ਤਾਵਤ੍ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬਰਕੋਟਰੇ
ਰਾਮਾ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਜਦੋਂ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੇਵਲ ਸੁਖਮ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਖੋਹ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।