ਕਰ੍ਤਾ ਨਾਸ੍ਮਿ ਨ ਚਾਯਮ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਸ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵੈਵਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਫੁਟਂ ਕਰ੍ਤੈਵਾਸ੍ਮਿ ਸਮਗ੍ਰਮ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਤਦ੍ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾਥ ਵਾ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ । ਕੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਏਵਾਸ੍ਮਿ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਏਵਮ੍ ਇਤਿ ਵਾ ਨਿਰ੍ਣੀਯ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮਂ ਤਿष੍ਠ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪਦਵਿਦੋ ਯਤ੍ਰੋਤ੍ਤਮਾਸ੍ ਸਾਧਵਃ
ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਫ ਜਾਣ ਲੈ, 'ਨਾ ਮੈਂ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਇਹ ਹਾਂ, ਨਾ ਉਹ,' ਜਾਂ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈ, 'ਮੈਂ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਹਾਂ,' ਜਾਂ 'ਮੈਂ ਕੋਈ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ,'—ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਾਲਤ 'ਚ ਟਿਕ ਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਰਸਤਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਵਧੀਆ ਸੰਤ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਤਤ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਯਦ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਸੂਕ੍ਤਿਸੁਨ੍ਦਰਮ੍ । ਅਕਰ੍ਤੈਵ ਹਿ ਕਰ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਭੋਕ੍ਤਾਭੋਕ੍ਤੈਵ ਭੂਤਭृਤ੍
ਬ੍ਰਹਮਣ, ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਚ ਹੈ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਹੈ: ਆਤਮਾ ਅਸਲ 'ਚ ਨਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ; ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਥੰਭਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ ਸਰ੍ਵਮਯਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਮਲਂ ਪਦਮ੍ । ਸ੍ਵਾਨੁਭੂਤਿਵਪੁਰ੍ ਦੇਵਸ੍ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਸਭ 'ਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਲਤ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਹृਦਯਙ੍ਗਮਤਾਂ ਯਾਤਮ੍ ਇਦਾਨੀਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ । ਤ੍ਵਦੁਕ੍ਤਿਭਿਰ੍ ਯਥਾ ਸ਼ੀਤਂ ਧਾਰਾਭਿਰ੍ ਭੂਭृਤਃ ਪਯਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਣ ਬ੍ਰਹਮ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਵਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਔਦਾਸੀਨ੍ਯਾਦ੍ ਅਨਿਚ੍ਛਤ੍ਵਾਨ੍ ਨ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਨ ਕਰੋਤਿ ਚ । ਸਮਗ੍ਰਾਲੋਕਕਾਰਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਦੇਵਃ ਕਰੋਤਿ ਚ
ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਦੀ ਕਮੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਾ ਕੁਝ ਭੋਗਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦਿਵਤਾ ਭੋਗਦਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਕਰਦਾ ਵੀ ਹੈ।
ਕਿਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਯਂ ਭਗਵਨ੍ ਸ੍ਫਾਰਸ੍ ਸਂਸ਼ਯੋ ਮੇ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਛਿਨ੍ਦ੍ਧਿ ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਗਿਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਦੀਧਿਤ੍ਯੇਨ੍ਦੁਰ੍ ਯਥਾ ਤਮਃ
ਪਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ, ਆਪਣੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਧੁੱਪ ਜਾਂ ਚੰਦਨੀ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਦਂ ਸਤ੍ ਤਦ੍ ਇਦਂ ਚਾਸਦ੍ ਅਯਂ ਸੋ ऽਹਮ੍ ਅਯਂ ਭਵਾਨ੍ । ਅਯਮ੍ ਏਕੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ऽਯਮ੍ ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਲਨਾਮਲਮ੍
ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਇਹ ਝੂਠ ਹੈ; ਇਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਇਹ ਤੂੰ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਹੈ, ਇਹ ਦੂਜਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਤਹੀਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਤਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਨੀਹਾਰ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰੇ । ਇਦਮ੍ਪ੍ਰਥਮਮ੍ ਏਵਾਚ੍ਛੇ ਕਥਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸਚਾਈ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਧੁੰਦ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ 'ਇਹ' ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਵਨਾ ਕਿਵੇਂ ਆਤਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਕਾਲ ਏਵਾਸ੍ਯ ਸਤ੍ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਰਾਮ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਸ੍ਯ੍ ਏਨਾਂ ਤਦੈਵ ਚ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਗਹਿਰੀ ਗੱਲ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਆਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਰਾਮਾ, ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤੇ ਤੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ੋਪਾਯਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਸਮਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਾਘਵ । ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋਤ੍ਤਰਾਣ੍ਯ੍ ਏਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਲਂ ਯੋਗ੍ਯੋ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਰਾਘਵ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਝ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ, ਤਦ ਤੂੰ ਇਹ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਸੁਣਨ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਕਾਨ੍ਤਾਗੇਯਗਿਰਾਂ ਰਾਮ ਭਾਜਨਂ ਤਰੁਣੋ ਯਥਾ । ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਨਾਮ੍ ਉਤ੍ਤਮੋਕ੍ਤੀਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਦृਗ੍ ਭਾਜਨਂ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਸੁਣਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਿਹੜਾ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਵਾਬ ਸੁਣਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰਾਮਾ।
ਵ੍ਯਰ੍ਥਾ ਭਵਤਿ ਬਾਲੇषੁ ਯਥਾ ਰਾਗਮਯੀ ਕਥਾ । ਨਿਰਰ੍ਥਕਾਲ੍ਪਬੋਧੇषੁ ਤਥੋਦਾਰੋਦਯਾ ਕਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਬੇਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਅਧੂਰੀ ਹੈ।
ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਏਵ ਸਮਯੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪੁਂਸੋ ਵਿਰਾਜਤੇ । ਫਲਮ੍ ਆਭਾਤਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਰਦ੍ਯ੍ ਏਵ ਨ ਮਾਧਵੇ
ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਵੇਲੇ, ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਫਲ ਰੁਖ 'ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਉਪਦੇਸ਼ਗਿਰੋ ਵृਦ੍ਧੇ ਰਞ੍ਜਨਾ ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਪਟੇ । ਲਗਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਉਦਾਰਵਿਜ੍ਞਾਨਕਥਾਸ਼੍ ਚਾਧਿਗਤਾਤ੍ਮਨਿ
ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਫ਼ ਕਪੜੇ 'ਤੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਂਗ; ਤੇ ਉੱਚੀ ਸਮਝ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ 'ਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਲੇਸ਼ਤਃ ਕਥਿਤਂ ਮਯਾ । ਨ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਤੇਨੈਤਨ੍ ਨ ਜ੍ਞਾਤਂ ਭਵਤਾ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਇਸ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਸਮਝੇ।
ਯਦਿ ਤ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਛਸਿ ਤਤ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਏਤਤ੍ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋਤ੍ਤਰਂ ਸਾਧੋ ਜਾਨਾਸ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾ ਇਹ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਤੂੰ ਖੁਦ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ, ਇਹ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਮਯਾ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਕਾਲੇ ਤੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਬੋਧੇ ਤ੍ਵਯਿ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੈष ਸਾਧੋ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੋਤ੍ਤਰਕ੍ਰਮਃ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਤੇਰੀ ਬੁਝ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਦੀ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਵਿਆਖਿਆ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਜਾਨਾਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਕृਤ ਆਤ੍ਮਾਤ੍ਮਨੈਵ ਹਿ । ਆਤ੍ਮੈਵ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸ੍ ਸਨ੍ਨ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ
ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਮਯੈਤਤ੍ ਕਥਿਤਂ ਰਾਮ ਕਰ੍ਤ੍ਰਕਰ੍ਤृਵਿਚਾਰਣਮ੍ । ਵਾਸਨਾਮਯਨਾਸ਼ਾਯ ਤਜ੍ਜ੍ਞੋ ਨਿਰ੍ਵਾਸਨੋ ਭਵੇਤ੍
ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਰਤਾ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਸੋਚ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਸੰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
ਬਨ੍ਧੋ ਹਿ ਵਾਸਨਾਬਨ੍ਧੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਵਾਸਨਾਕ੍ਸ਼ਯਃ । ਵਾਸਨਾਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਿਤ੍ਵਮ੍ ਅਪਿ ਤ੍ਯਜ
ਬੰਧਨ ਤਾਂ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਹੀ ਬੰਧਨ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦੇ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇ।
ਤਾਮਸੀਰ੍ ਵਾਸਨਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿषਯਵਾਸਿਤਾਃ । ਮੈਤ੍ਰ੍ਯਾਦਿਭਾਵਨਾਨਾਮ੍ਨੀਰ੍ ਗृਹਾਣਾਮਲਵਾਸਨਾਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਹਨੇਰੀ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਛੱਡ ਦੇ ਜੋ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਅਪਣਾਂ।
ਤਾ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤਾਭਿਰ੍ ਵ੍ਯਵਹਰਨ੍ ਬਹਿਃ । ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸਮਸ੍ਤੇਹੋ ਭਵ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵਾਸਨਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਛੱਡ ਦੇ, ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਉਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਵਰਤ। ਅੰਦਰੋਂ, ਸਾਰੇ ਉਤਲਾਪਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੁ।
ਤਾਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਥ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਨੋਬੁਦ੍ਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ । ਸ਼ੇषੇ ਸ੍ਥਿਰਸਮਾਧਾਨੋ ਯੇਨ ਤ੍ਯਜਸਿ ਤਂ ਤ੍ਯਜ
ਫਿਰ, ਉਹ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇ ਜੋ ਮਨ ਤੇ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੋ ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੁ, ਤੇ ਜੋ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇ।
ਚਿਨ੍ਮਨਃਕਲਨਾਕਾਲਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਿਮਿਰਾਦਿਕਮ੍ । ਵਾਸਨਾਂ ਵਾਸਿਤਾਰਂ ਚ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਪਨ੍ਦਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਚਿੱਤ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹਨੇਰਾ, ਹਰ ਇਕ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂਲ, ਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਲਹਿਰ—all ਕੁਝ ਜੜ ਤੋਂ ਛੱਡ ਦੇ।
ਸਮੂਲਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯੋਮਸੋਮ੍ਯਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਧੀਃ । ਯਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਭਵਸਿ ਸਦ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਸ ਭਵਾਸ਼੍ਵ੍ ਅਵਿਲਮ੍ਬਿਤਃ
ਸਭ ਕੁਝ ਜੜ ਤੋਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਨਿਰੋਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਹੋ ਜਾ।
ਹृਦਯਾਤ੍ ਸਮ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਯਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਗਤਵ੍ਯਗ੍ਰਂ ਸ ਮੁਕ੍ਤਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਜੋ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦਿਲ ਤੋਂ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।
ਸਮਾਧਿਮ੍ ਅਥ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਮਾ ਕਰੋਤੁ ਕਰੋਤੁ ਵਾ । ਹृਦਯੇਨਾਸ੍ਤਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥੋ ਮੁਕ੍ਤ ਏਵੋਤ੍ਤਮਾਸ਼ਯਃ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨੈष੍ਕਰ੍ਮ੍ਯੇਣ ਨ ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਥੋ ਨ ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਥੋ ऽਸ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਨ ਸਮਾਧਾਨਜਪ੍ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਯਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਂ ਮਨਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਾਭ ਹੈ, ਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ; ਨ ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਜਪ ਕਰਨ ਵਿੱਚ।
ਵਿਚਾਰਿਤਮ੍ ਅਲਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚਿਰਮ੍ ਉਦ੍ਗ੍ਰਾਹਿਤਂ ਮਿਥਃ । ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਵਾਸਨਾਨ੍ ਮੌਨਾਦ੍ ऋਤੇ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਤਮਂ ਪਦਮ੍
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਿਆ ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਵਾਸਨਾ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮੌਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਦृष੍ਟਂ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਵਾਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ । ਜਨਾਃ ਕਤਿਪਯਾ ਏਵ ਯਥਾਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਵਲੋਕਿਨਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਵੇਖਣਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ, ਦਸੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਕੇ ਵੀ, ਕੁਝ ਹੀ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਵੇਖਦੇ ਹਨ।