ਨ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਇਦਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਜਗਦ੍ ਰਾਮ ਨ ਚ ਕ੍ਸ਼ਯਿ । ਅਜਸ੍ਰਂ ਦृਸ਼੍ਯਮਾਨਤ੍ਵਾਦ੍ ਭਾਵਿਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਰਾਮਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਇਦਂ ਚਾਸ੍ਤਿ ਜਗਦ੍ ਰਾਮ ਨ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਿ । ਅਜਸ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣਤ੍ਵਾਨ੍ ਨਾਸ਼ਿਤ੍ਵਾਚ੍ ਚਾਨੁਮਾਨਤਃ
ਰਾਮਾ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਟਦਾ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਦਾਤੀਤੋ ਯਦਾ ਕਰ੍ਤੇਹ ਵਿਜ੍ਵਰਃ । ਕੁਰ੍ਵਾਣਸ੍ ਸ ਤਦਾ ਖੇਦਂ ਨ ਕਦਾਚਨ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਦੋਂ ਕਰਤਾ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਦੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਤੇਨੇਯਂ ਨਿਯਤਿਃ ਪ੍ਰੌਢਾ ਭਾਵਾਭਾਵਦਸ਼ਾਮਯੀ । ਈਦृਸ਼੍ਯ੍ ਏਵ ਸ੍ਥਿਰਾ ਦੀਰ੍ਘਾ ਚਿਤ੍ਤੋਤ੍ਥਾਪਿ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਨਿਯਮ ਪੱਕਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਹਾਲਤ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਤੇ ਲੰਮੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ ਮਿਟਦੀ ਨਹੀਂ।
ਅਪਰ੍ਯਨ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਲਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਅਂਸ਼ਸ਼੍ ਸ਼ਰਚ੍ਛਤਮ੍ । ਤਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮਹਾਯੁਰ੍ ਯਃ ਕਿਮ੍ ਆਸ੍ਥਾਂ ਸੋ ऽਨੁਧਾਵਤਿ
ਅੰਤਹੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੌ ਪਤਝੜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਇੰਨੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਸ੍ਥਿਰਾਸ਼੍ ਚੇਜ੍ ਜਾਗਤਾ ਭਾਵਾਸ੍ ਤਤ੍ ਤਦਾਸ੍ਥਾ ਨ ਸ਼ੋਭਤੇ । ਕਥਮ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਸਂਸ਼੍ਲੇषੋ ਜਡਚੇਤਨਯੋਃ ਕਿਲ
ਜੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈਆਂ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵਾ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਅਸਲ ਵਿਚ, ਜੜ ਤੇ ਚੇਤਨ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਸ੍ਥਿਰਾਸ਼੍ ਚੇਜ੍ ਜਗਦ੍ਭਾਵਾਸ੍ ਤਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਸ੍ਥਾ ਨ ਸ਼ੋਭਤੇ । ਪਯਃਫੇਨਾਸ੍ਥਿਰਾਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਦੁਃਖਮ੍ ਏषਾ ਦਦਾਤਿ ਤੇ
ਜੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਅਟੱਲ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਆਖ਼ਰ ਵਿਚ, ਝਾਗ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਸ੍ਥਾਬਨ੍ਧੋ ਮਹਾਬਾਹੋ ਜਗਦ੍ਭਾਵਤ੍ਵਦਾਤ੍ਮਨੋਃ । ਨ ਸ੍ਥਿਰਾਸ੍ਥਿਰਯੋਃ ਫੇਨਸ਼ੈਲਯੋਰ੍ ਇਵ ਰਾਜਤੇ
ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਲਗਾਵਾਂ ਦਾ ਬੰਧਨ ਹੈ, ਉਹ ਠੋਸ ਜਾਂ ਅਠੋਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਫੇਨ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਵਿਚ ਕੋਈ ਜੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋਦਾ।
ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਤਾਪ੍ਯ੍ ਅਕਰ੍ਤੇਵ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ । ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ ਉਦਾਸੀਨ ਆਲੋਕਂ ਪ੍ਰਤਿ ਦੀਪਵਤ੍
ਆਤਮਾ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚਾਨਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਦਿਨਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਇਵਾਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ । ਗਚ੍ਛਨ੍ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ ਸ੍ਵਾਸ੍ਪਦਸ੍ਥੋ ਰਵਿਰ੍ ਯਥਾ
ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦਿਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ, ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ।
ਯਤਃ ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਏਵੇਦਂ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ ਇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਅਰ੍ਜੁਨਾਨਿਲਵਦ੍ ਵਾਰਿਪੂਰਾਵਰ੍ਤਵਦ੍ ਆਤਤਮ੍
ਇਹ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧੂੜੀ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘੁੰਮਣੀ, ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਹਵਾ ਜਿਹੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ।
ਇਤਿ ਚੇਦ੍ ਭਵਤਾ ਰਾਮ ਨੈਪੁਣ੍ਯੇਨਾਵਧਾਰਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਮਾਣਪਰਿਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਚੇਤਸਾ ਚ ਵਿਚਾਰਿਤਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ, ਰਾਮਾ, ਇਹ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ, ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਸੋਚੀ ਹੈ,
ਤਦਾਤਿ ਭਾਵਨਾ ਸਾਧੋ ਪਦਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਿ ਨਾਰ੍ਹਤਿ । ਅਲਾਤਚਕ੍ਰੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਚ ਭ੍ਰਮੇ ਵਾ ਕੇਵ ਭਾਵਨਾ
ਤਾਂ, ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੇ ਗੋਲ, ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਅਕਸ੍ਮਾਦ੍ ਆਗਤੋ ਜਨ੍ਤੁਸ੍ ਸੌਹਾਰ੍ਦਸ੍ਯ ਨ ਭਾਜਨਮ੍ । ਭ੍ਰਮਭੂਤਂ ਜਗਜ੍ਜਾਲਮ੍ ਆਸ੍ਥਾਯਾਸ਼੍ ਚ ਨ ਭਾਜਨਮ੍
ਜੋ ਜੀਵ ਅਚਾਨਕ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਿਤਰਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮਿਤਰਤਾ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਉष੍ਣੇਨ੍ਦੌ ਸ਼ੀਤਲੇ ਭਾਨੌ ਮृਗਤृष੍ਣਾਜਲੇ ਤਥਾ । ਯਥਾ ਨ ਭਾਵਯਸ੍ਯ੍ ਆਸ੍ਥਾਮ੍ ਏਵਂ ਮਾ ਭਾਵਯ ਸ੍ਥਿਤੌ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਠੰਡਕ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰੁषਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਜਨਂ ਦ੍ਵੀਨ੍ਦੁਤ੍ਵਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ । ਯਥਾ ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਭਾਵਜਾਤਮ੍ ਇਦਂ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖ, ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਲੋਕ ਜਾਂ ਦੋ ਚੰਦਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਵੇਖ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ ਆਸ੍ਥਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਭਾਵਸ਼੍ਰੀਭਾਵਨਾਮਯੀਮ੍ । ਯੋ ऽਸਿ ਸੋ ऽਸਿ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਂਲ੍ ਲੀਲਯਾ ਵਿਹਰਾਨਘ
ਅੰਦਰਲੀ ਲਗਨ, ਜੋ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਛੱਡ ਦੇ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜਾ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਬਣ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਖੇਡ।
ਅਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਪਦਸ੍ਥਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਮ੍ ਅਪਿ ਕੁਰ੍ਵਤਃ । ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਤੀਤਸ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਨਃ
ਜੋ ਆਤਮਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਣ ਦੀ ਲਗਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇਯਂ ਸਨ੍ਨਿਧਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨਿਯਤਿਃ ਪ੍ਰਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ । ਦੀਪਸਨ੍ਨਿਧਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨਿਰਿਚ੍ਛੇਵ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾ
ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਸਿਰਫ਼ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਭ੍ਰਸਨ੍ਨਿਧਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕੁਟਜਾਨਿ ਯਥਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਆਤ੍ਮਸਨ੍ਨਿਧਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤ੍ਰਿਜਗਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਨਾਲ ਕੁਟਜ ਦੇ ਫੁੱਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖਿੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਜਗਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵੇਚ੍ਛਾਰਹਿਤੇ ਭਾਨੌ ਯਥਾ ਵ੍ਯੋਮਨਿ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਜਾਯਤੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਸਤਿ ਦੇਵੇ ਤਥਾ ਕ੍ਰਿਯਾ
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਸਾਰੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰਿਚ੍ਛੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤੇ ਰਤ੍ਨੇ ਯਥਾਲੋਕਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਸਤ੍ਤਾਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦੇਵੇਨ ਤਥੈਵਾਯਂ ਜਗਦ੍ਗਣਃ
ਜਿਵੇਂ ਰਤਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਿਰਫ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਤ ਆਤ੍ਮਨਿ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਮ੍ ਅਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਚ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਨਿਰਿਚ੍ਛਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਕਰ੍ਤਾਸੌ ਕਰ੍ਤਾ ਸਨ੍ਨਿਧਿਮਾਤ੍ਰਤਃ
ਇਸ ਲਈ ਆਤਮ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨਾ ਕਰਤਾ ਹੋਣ ਦੋਵੇਂ ਗੁਣ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਕਰਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਭ੍ਯਤੀਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਰ੍ਤਾ ਭੋਕ੍ਤਾ ਨ ਭੂਤਪਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਤ੍ਵਾਤ੍ ਤੁ ਕਰ੍ਤਾ ਭੋਕ੍ਤਾ ਸ ਏਵ ਹਿ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵੇ ਏਵਾਤ੍ਮਨਿ ਵਿਦ੍ਯੇਤੇ ਕਰ੍ਤृਤਾਕਰ੍ਤृਤੇ ऽਨਘ । ਯਯੈਵ ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ ਤਾਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਦੋ ਹਾਲਤਾਂ ਹਨ: ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ। ਜਿਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੋ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਅਕਰ੍ਤੇਤਿ ਦृਢਭਾਵਨਯਾਨਯਾ । ਪ੍ਰਵਾਹਾਪਤਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨ ਲਿਪ੍ਯਸੇ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਪੱਕੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ 'ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਨਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ' ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਵਹਾਵੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਅਕਰ੍ਤੇਤਿ ਸਂਵਿਦਾ ਭੋਗਕਾਮਨਾ । ਯਾਤਿ ਨੀਰਸਤਾਂ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ ਅਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇਸ੍ ਸ੍ਵਚੇਤਸਃ
ਜਦੋਂ 'ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਨਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ' ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਸ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੀ, ਉਸ ਲਈ ਭੋਗ ਨਿਰਸਵਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰਾਹਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਏਵੇਹ ਨ ਕਰੋਮੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਭੋਗੌਘਕਾਮਨਾਂ ਤਤ੍ਰ ਕਃ ਕਰੋਤੁ ਜਹਾਤੁ ਵਾ
ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਵੇ ਕਿ 'ਇਥੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ', ਉੱਥੇ ਫਿਰ ਕੌਣ ਰਸਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਲੱਭੇ ਜਾਂ ਛੱਡੇ?
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਕਰ੍ਤਾਹਮ੍ ਇਤਿ ਭਾਵਨਯੇਦ੍ਧਯਾ । ਪਰਮਾਮृਤਨਾਮ੍ਨੀ ਸਾ ਸਮਤੈਵਾਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਸੋਚੋ ਕਿ 'ਮੈਂ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ', ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਤਾ, ਜੋ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਥ ਸਰ੍ਵਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਮਹਾਕਰ੍ਤृਤਯਾਨਯਾ । ਯਦੀਚ੍ਛਸਿ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਰਾਮ ਤਤ੍ ਤਾਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਤਮਾਂ ਵਿਦੁਃ
ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਰਾਮਾ, ਕਿ 'ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹਾਂ' ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਕਰਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਜਾਣ।