ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤਾਸਾਮਾਨ੍ਯਰੂਪਿਣਃ । ਚਿਤਸ਼੍ ਚੇਤ੍ਯੋਨ੍ਮੁਖਤ੍ਵਂ ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਙ੍ਕੁਰਂ ਵਿਦੁਃ
ਅਨੰਤ ਆਤਮਕ ਸੱਚਾਈ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਦਾ ਵਸਤੂਆਂ ਵੱਲ ਝੁਕਣਾ, ਇਹੀ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਦਾ ਅੰਕੁਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੇਸ਼ਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸਤ੍ਤਾਕਸ੍ ਸ ਏਵ ਘਨਤਾਂ ਗਤਃ । ਯਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਖਮ੍ ਆਪੂਰ੍ਯ ਦृਢਜਾਡ੍ਯਾਯ ਮੇਘਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹਸਤੀ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ, ਪੱਕਾ ਤੇ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ.
ਭਾਵਯਨ੍ਤੀ ਚਿਤਿਸ਼੍ ਚੇਤ੍ਯਂ ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਮ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਨਃ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਤਾਮ੍ ਇਹਾਯਾਤਿ ਬੀਜਮ੍ ਅਙ੍ਕੁਰਤਾਮ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝ ਕੇ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਥੇ ਮਨ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਅੰਕੁਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਂ ਹਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏष ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਵਰ੍ਧਤੇ ਸ੍ਵਤ ਏਵਾਸ਼ੁ ਦੁਃਖਾਯ ਨ ਸੁਖਾਯ ਤੁ
ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕਰਮ ਹੈ; ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਦੁੱਖ ਲਈ ਹੈ, ਸੁਖ ਲਈ ਨਹੀਂ.
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਭਵਾਞ੍ ਜਲਮਾਤ੍ਰਂ ਯਥਾਰ੍ਣਵਃ । ऋਤੇ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਤੋ ऽਨ੍ਯਾ ਤੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਿਤਾ ऋਤਾ
ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਹੀ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਲਈ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜਨਮ ਮਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ.
ਕਾਕਤਾਲੀਯਯੋਗੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤੋ ऽਸਿ ਮੁਧੈਵ ਹਿ । ਮृਗਤृष੍ਣਾਦ੍ਵਿਚਨ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਵਦ੍ ਅਸਤ੍ਯਂ ਚ ਵਰ੍ਧਸੇ
ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਮੌਕੇ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ, ਤੂੰ ਝੂਠੇ ਪਾਸੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਨਿਗੀਰ੍ਣਮਾਤੁਲਾਂਸ਼ਸ੍ਯ ਕਨਕਪ੍ਰਤ੍ਯਯੋ ਯਥਾ । ਸ੍ਵਯਮ੍ ਅਭ੍ਯੇਤ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ਯੋ ऽਨ੍ਤਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ ਤੇ ਤਥਾ ਭਵੇਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੀਲਾ ਫਲ ਖਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਝੂਠਾ ਵਿਚਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਜਾਤਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਸਤ੍ਯਮ੍ ਅਭਿਵਰ੍ਧਸੇ । ਅਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਾਤੇ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਨੇ ਅਸਤ੍ਯਸ੍ ਸਨ੍ ਵਿਲੀਯਸੇ
ਤੂੰ ਝੂਠ ਤੋਂ ਹੀ ਜੰਮਿਆ ਹੈ ਤੇ ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਝੂਠਾ ਹੋ ਕੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਯਂ ਸੋ ऽਹਮ੍ ਇਮੇ ਭਾਵਾਸ੍ ਸੁਖਦੁਃਖਮਯਾ ਮਮ । ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਏਵੇਤਿ ਸਾਸ੍ਥਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਤੇਨਾਨ੍ਤਃ ਪਰਿਤਪ੍ਯਸੇ
ਇਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਹਾਲਾਤ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਤੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਤੜਪਦਾ ਹੈ।
ਅਸਨ੍ਨ੍ ਏਵਾਸ੍ਯ੍ ਅਜਾਤੋ ऽਸਿ ਕੁਤੋ ਜਨ੍ਮ ਕਿਲਾਸਤਃ । ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਏਵਾਵਮੂਢੋ ऽਸਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵਸ਼ਤਸ੍ ਸ੍ਵਤਃ
ਸੱਚਮੁਚ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਜਨਮਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ—ਜੋ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਵਿਅਰਥ ਹੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।
ਮਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਂ ਭਾਵਂ ਭਾਵਯ ਮਾ ਸ੍ਥਿਤੌ । ਏਤਾਵਤੈਵ ਭਾਵੇਨ ਭਵ੍ਯੋ ਭਵਸਿ ਭੂਤਯੇ
ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਨਾ ਰੁਕ; ਇਹੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਾਸ਼ਨੇ ਯਤ੍ਨੋ ਨ ਭੂਯਾਂਸ੍ ਤਵ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਭਾਵਨਾਭਾਵਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਃ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਹृਦਿ
ਕਲਪਨਾ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਤੇਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ; ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਕਲਪਨਾ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆਪ ਹੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਮਨਃਕੁਸੁਮਾਮਰ੍ਦੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਵ੍ਯਤਿਕਰੋ ਭਵੇਤ੍ । ਸੁਸਾਧੇ ऽਭਾਵਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨ ਤੁ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਾਸ਼ਨੇ
ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮਲਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੁਝ ਰੁਕਾਵਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਕਲਪਨਾ ਮਿਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਨਹੀਂ।
ਪੁष੍ਪਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੌ ਕਰਸ੍ਪਨ੍ਦਯਤ੍ਨਃ ਪੁਤ੍ਰੋਪਯੁਜ੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਪਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਫੁੱਲ ਤੋੜਣ ਲਈ ਹੱਥ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਵੀ ਕੁਝ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਮੁਕਾਵੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਯੇਨ ਹਨ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ ਤੇਨ ਭਾਵਵਿਪਰ੍ਯਯਾਤ੍ । ਅਪ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਧੇਨ ਨਿਮੇषੇਣ ਲੀਲਯੈਵ ਵਿਹਨ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਰੋਧੀ ਸੋਚ ਰਾਹੀਂ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ, ਅੱਧੀ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਭਾਵਮਾਤ੍ਰੋਪਸ਼ਮਨੇ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤੇ । ਸਾਧ੍ਯਤੇ ਯਦ੍ ਅਸਾਧ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਕਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਿਮ੍ ਇਵਾਮਤੇਃ
ਸਿਰਫ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਰੁਕਣ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ? ਕਿਸ ਲਈ ਕੁਝ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇਨੈਵ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਂ ਮਨਸਾ ਸ੍ਵਮਨੋ ਮੁਨੇ । ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠ ਤ੍ਵਂ ਕਿਮ੍ ਏਤਾਵਤਿ ਦੁष੍ਕਰਮ੍
ਮੁਨਿ, ਆਪਣੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਹੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਪਾਰ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ?
ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਹਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇ ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਇਦਂ ਭਵੇਤ੍ । ਸਂਸਾਰਦੁਃਖਮ੍ ਅਤੁਲਂ ਮੂਲਾਦ੍ ਅਪਿ ਮਹਾਮਤੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਖਿਆਲ ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਧੀਆ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦੁੱਖ ਆਪਣੀ ਜੜ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਹਿ ਮਨੋ ਜੀਵਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਂ ਧੀਰ੍ ਅਥ ਵਾਸਨਾ । ਨਾਮ੍ਨੈਵਾਨ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏषਾਂ ਨਾਰ੍ਥੇਨਾਰ੍ਥਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਮਨ ਦੇ ਖਿਆਲ, ਮਨ, ਜੀਵ, ਚਿੱਤ, ਬੁਧੀ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਲੁਕਵੇਂ ਰੁਝਾਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ!
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਂਸ਼ਾਦ੍ ऋਤੇ ਨੇਹ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ । ਤਮ੍ ਏਵ ਹृਦਯਾਚ੍ ਛਿਨ੍ਦ੍ਧਿ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ ਪਰਿਸ਼ੋਚਸਿ
ਮਨ ਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸੀ ਜੜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚੋਂ ਕੱਟ ਦੇ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਦੁਖੀ ਕਿਉਂ ਹੋਂਦਾ?
ਯਥੈਵੇਦਂ ਨਭਸ਼੍ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਜਗਚ੍ ਛੂਨ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ਹਿ । ਅਸਨ੍ਮਯਵਿਕਲ੍ਪੋਤ੍ਥੇ ਉਭੇ ਏਤੇ ਤਤੇ ਯਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਅਕਾਸ਼ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਗਲਤ ਖਿਆਲਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
ਅਸਿਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵੈਤਦ੍ ਯਦ੍ ਅਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਾਧਿਤਮ੍ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇਨ ਜਗਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਾਵਨਾ ਕ੍ਵਾਵਤਿष੍ਠਤਾਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਜੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜੋ ਖੁਦ ਅਧੂਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਰਹੇ, ਰਹਿਣ ਦਿਓ।
ਸਤ੍ਯਾਸ੍ਥਾਯਾਮ੍ ਅਸਤ੍ਯਾਂ ਤੁ ਕਿਂਨਿष੍ਠਾ ਵਾਸਨਾ ਭਵੇਤ੍ । ਵਾਸਨਾਕ੍ਸ਼ਯਤਸ੍ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਨ ਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੀਆਂ ਲਗਨੀਆਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਲਗਨੀਆਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੂਰਨਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਸਦ੍ ਇਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਂ ਹੇਲਯੇਦ੍ਧਯਾ । ਨ ਤੁ ਭਾਵਨਯਾ ਤੇਨ ਸੁਖਦੁਃਖੈਰ੍ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਵੇਖੋ। ਮਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਅਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਇਤੀਦਂ ਨਿਰ੍ਣੀਯ ਨੇਹਾਸ੍ਥਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਆਸ੍ਥਾਕ੍ਸ਼ਯੇ ਨ ਜਾਯੇਤੇ ਹਰ੍षਾਮਰ੍षੌ ਭਵਾਭਵੌ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਲਗਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਜਦੋਂ ਲਗਨ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ, ਗੁੱਸਾ, ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਮਨੋ ਮਿਥ੍ਯਾ ਕਰੋਤੀਦਂ ਸੁਖਦੁਃਖਾਭ੍ਰਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ । ਮਨੋ ਜੀਵਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ ਮਾਨਸਂ ਨਗਰਂ ਜਗਤ੍
ਮਨ ਝੂਠੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗਲਤ ਘੁੰਮਣੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਹੀ ਜੀਵ ਵਜੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮਨ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ।
ਭਵਿष੍ਯਦ੍ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਚ ਭੂਤਂ ਚ ਪਰਿਵਰ੍ਤਯਤ੍ । ਵਾਸਨਾਵਸ਼ਤੋ ਲੋਕੇ ਸ੍ਫੁਰਚ੍ਛਕ੍ਤਿ ਮਨਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਮਨ ਦੀ ਜਾਗਦੀ ਤਾਕਤ ਭਵਿੱਖ, ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਵਾਸ਼ਯੇਨੇਮਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਂ ਮਲਿਨਸ਼੍ ਚਲਃ । ਆਤ੍ਮਨਸ੍ ਸਦृਸ਼ੀਂ ਲੋਲਾਂ ਜੀਵੋ ਹृਦ੍ਵਨਮਰ੍ਕਟਃ
ਆਪਣੀ ਹੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੈਲਾ ਤੇ ਚੰਚਲ ਜੀਵ ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਦਿਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬੇਚੈਨ ਬਾਂਦਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਦੀਰ੍ਘਮ੍ ਆਕਾਰਮ੍ ਆਦਾਯ ਨਿਮੇषਾਦ੍ ਯਾਨ੍ਤਿ ਹ੍ਰਸ੍ਵਤਾਮ੍ । ਗ੍ਰਹੀਤੁਂ ਚ ਨ ਯੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾ ਜਡਵੀਚਯਃ
ਲੰਬਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸੋਚ ਦੀਆਂ ਮੰਦ ਤੇ ਸੁਸਤ ਲਹਿਰਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ।
ਮਨਾਗ੍ਦृष੍ਟਾ ਵਿਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਦਹਨ੍ਤਿ ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਮ੍ । ਤृਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦੀਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾ ਵਹ੍ਨਿਸ਼ੇषਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਘਾਸ ਦੀ ਪੱਤੀ ਤੋਂ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਇਕ ਚਿੰਗਾਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਭੜਕ ਉਠਦੇ ਹਨ।