ਦੇਹਾਵਵਰਕੇष੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਮਹਾਹਙ੍ਕਾਰਯਕ੍ਸ਼ਕੈਃ । ਸ ਹਿ ਸਙ੍ਕ੍ਰੀਡਤੇ ऽਤ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਅਸਦ੍ ਏਵਾਸਦੁਤ੍ਥਿਤੈਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਝੂਠ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ।
ਯਥਾ ਕੁਸੂਲੇ ਮਾਰ੍ਜਾਰੋ ਭਸ੍ਤ੍ਰਾਯਾਂ ਭੁਜਗੋ ਯਥਾ । ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਂ ਯਥਾ ਵੇਣਾਵ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ ਤਨੌ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਕੋਠੇ ਵਿੱਚ ਬਿੱਲੀ, ਪੰਖੇ ਵਿੱਚ ਸੱਪ, ਜਾਂ ਬਾਂਸ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਭ੍ਯੁਦਯਂ ਯਾਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਦੀਪਵਤ੍ । ਦੇਹਗੇਹੇषੁ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਸ੍ ਸਾਗਰੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਚਿਰਾਗ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ ਪਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਠੰਢਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਉਠਦੇ ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ।
ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਨਵਨਿਰ੍ਮਾਣਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਤਦਾ ਪੁਰਮ੍ । ਯਦਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਵਸ੍ਤੁ ਪੁਰ ਏਵ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਹੋਇਆ ਵਸਤੂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋ ਹਾਲੇ ਬਣਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸ੍ਵੇਨੈਵਾਸ਼ੁ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਪਰਮਾਯਾਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਸ੍ ਸ੍ਵੋ ਨ ਤੁ ਸਮ੍ਭਵਃ
ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚਣਾ ਛੱਡ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਸਤੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਸਦਾ ਨਾਸ ਹੋਣਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਯਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਾਮਾਤ੍ਰਾਜ੍ ਜਾਯਤੇ ਬਾਲਯਕ੍ਸ਼ਵਤ੍ । ਅਨਨ੍ਤਾਯਾਤ੍ਮਦੁਃਖਾਯ ਨਾਨਨ੍ਦਾਯ ਕਦਾਚਨ
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਭੂਤ ਵਾਂਗ; ਇਹ ਅੰਤਹੀਣ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ।
ਇਦਂ ਸ੍ਫਾਰਂ ਜਗਦ੍ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਤਨੋਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਸਤ੍ਤਯਾ । ਅਸਤ੍ਤਯਾ ਨਾਸ਼ਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਨ੍ਧ੍ਯਂ ਯਥਾ ਤਮਃ
ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰਿਆ ਸੰਸਾਰ, ਆਤਮ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ।
ਸ੍ਵਯੈਵ ਦੁਃਖਦਾਯਿਨ੍ਯਾ ਚੇष੍ਟਯਾ ਪਰਿਰੋਦਿਤਿ । ਕਾष੍ਠਾਵष੍ਟਬ੍ਧਵृषਣਃ ਕੀਲੋਤ੍ਪਾਟੀ ਕਪਿਰ੍ ਯਥਾ
ਆਪਣੀ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ, ਇਹ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬਾਂਦਰ ਜਿਸਦੇ ਲਿੰਗ ਇੱਕ ਲੱਕੜੀ 'ਤੇ ਫਸ ਗਏ ਹੋਣ, ਤੇ ਉਹ ਛੁਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤਾਨਨ੍ਦਲਵਸ੍ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਉਦ੍ਧੁਰਕਨ੍ਧਰਮ੍ । ਅਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਖਚ੍ਯੁਤਮਧੁਬਿਨ੍ਦੁਭੁਕ੍ ਕਰਭੋ ਯਥਾ
ਕਲਪਨਾ ਕੀਤਾ ਸੁਖ ਦਾ ਇਕ ਬੂੰਦ, ਉੱਚੀ ਗਰਦਨ ਕਰਕੇ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਅਚਾਨਕ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ ਮਿੱਠੀ ਬੂੰਦ ਨੂੰ ਚਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਰਤਿਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਏਤਿ ਰਤਿਂ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਿਕਾਰਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ऽਭਵ੍ਯਬਾਲਵਤ੍
ਮਨ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕਲਪਨਾ ਮੂਰਖ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਉਠਦੀ ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਨਂ ਸਕਲਭਾਵੇਭ੍ਯਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਮਲਮ੍ ਆਦਰਾਤ੍ । ਮਤਿਮਨ੍ਤਃ ਪਦਂ ਯਾਤਾ ਯਥਾ ਪੁਤ੍ਰ ਤਥਾ ਕੁਰੁ
ਸਿਆਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਪੂਰੀ ਸੰਭਾਲ ਨਾਲ ਨਿਰਮਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾਇਆ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਵੀ ਇੰਝ ਕਰ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਯਾ ਮਤੇਰ੍ ਦੇਹਾ ਉਤ੍ਤਮਾਧਮਮਧ੍ਯਮਾਃ । ਤਮਸ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਰਜਸ੍ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਃ ਕਾਰਣਂ ਜਗਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤੇਃ
ਇਸ ਮਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਰੀਰ ਹਨ: ਵਧੀਆ, ਘੱਟ ਅਤੇ ਮੱਧਮ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰਾ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਤਮੋਰੂਪੋ ਹਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਚੇष੍ਟਯਾ । ਪਰਾਂ ਕृਪਣਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਕ੍ਰਿਮਿਕੀਟਤਾਮ੍
ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁਦਰਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਕੀੜੇ-ਕ੍ਰਿਮੀਆਂ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਰੂਪੋ ਹਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਨਪਰਾਯਣਃ । ਅਦੂਰਕੇਵਲੀਭਾਵਸ੍ ਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਅਧਿਤਿष੍ਠਤਿ
ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਰਜੋਰੂਪੋ ਹਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਲੋਕਸਂਵ੍ਯਵਹਾਰਵਾਨ੍ । ਪਰਿਤਿष੍ਠਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਾਨੁਰਞ੍ਜਿਤਃ
ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੱਤ-ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਤੁ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਰੂਪਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਹਾਮਤੇ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਃ ਪਰਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਪਦਮ੍ ਆਤ੍ਮਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾ ਦृष੍ਟੀਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਨਿਯਮ੍ਯ ਮਨਸਾ ਮਨਃ । ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਕੁਰੁ
ਸਾਰੀਆਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ।
ਯਦਿ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਤਪਸ਼੍ ਚਰਸਿ ਦਾਰੁਣਮ੍ । ਯਦਿ ਵਾ ਲੀਲਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ਿਲਯਾ ਚੂਰ੍ਣਯਸ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਪਥਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ,
ਯਦ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁਧਿਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਸਿ ਵਡਵਾਗ੍ਨਿਮ੍ ਅਥਾਪਿ ਵਾ । ਯਦਿ ਵਾ ਪਤਸਿ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰੇ ਖਡ੍ਗਧਾਰਾਜਲੇ ऽਥ ਵਾ
ਜੇ ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਗਹਿਰੀ ਖਾਈ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ,
ਹਰੋ ਯਦ੍ਯ੍ ਉਪਦੇष੍ਟਾ ਤੇ ਹਰਿਃ ਕਮਲਜੋ ऽਪਿ ਵਾ । ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਕਰੁਣਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਲੋਕਨਾਥੋ ऽਥ ਵਾਕ੍ਪਤਿਃ
ਜੇ ਤੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ ਸ਼ਿਵ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਜੋ ਪੂਰੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ,
ਪਾਤਾਲਸ੍ਥਸ੍ਯ ਭੂਸ੍ਥਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਥਸ੍ਯਾਪਿ ਤਤ੍ ਤਵ । ਨਾਨ੍ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਉਪਾਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋਪਸ਼ਮਾਦ੍ ऋਤੇ
ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਂ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੋਵੇਂ ਜਾਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਮਨ ਦੇ ਵਹਿਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ।
ਅਨਾਦਾਵ੍ ਅਵਿਕਾਰੇ ਚ ਸੁਖੇ ਪਰਮਪਾਵਨੇ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋਪਸ਼ਮੇ ਯਤ੍ਨਂ ਪੌਰੁषੇਣ ਪਰਂ ਕੁਰੁ
ਜੋ ਅਦੀਕਾਲ ਤੋਂ ਹੈ, ਬਦਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਖ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਨ ਦੇ ਵਹਿਮ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਯਤਨ ਕਰ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਤਨ੍ਤਾਵ੍ ਅਖਿਲਾ ਭਾਵਾਃ ਪ੍ਰੋਤਾਃ ਕਿਲਾਨਘ । ਭਿਨ੍ਨੇ ਤਨ੍ਤੌ ਨ ਜਾਨੇ ਤੇ ਕ੍ਵ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਿਸ਼ਰਾਰਵਃ
ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਮਨ ਦੇ ਵਹਿਮ ਦੀ ਡੋਰ 'ਤੇ ਲਟਕਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਡੋਰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਉਹ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਸਤ੍ ਸਤ੍ ਸਦਸਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਦ੍ ਏਵ ਨਾਨ੍ਯਤਃ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਤ੍ ਸਦ੍ ਅਸਚ੍ ਚੈਵਮ੍ ਇਹ ਸਤ੍ਯਂ ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤਾਮ੍
ਝੂਠ, ਸਚ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਸਚ ਅਤੇ ਝੂਠ ਦੋਵੇਂ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੱਚ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ ਯਥਾ ਯਦ੍ ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਤਥਾ ਭਵਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਮਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯ ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਓਹੀ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਬ ਕੁਝ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਸੋਚ ਨਾ।
ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵ੍ਯਵਹਾਰਪਰੋ ਭਵ । ਚਿਦ੍ ਅਚੇਤ੍ਯੋਨ੍ਮੁਖਤ੍ਵਂ ਹਿ ਯਾਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੇ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਚਿੱਤ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਲਤ ਵੱਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਉਤ੍ਥਾਯਾਸਤ੍ਯਰੂਪੇਣ ਯੇਨਾਸਤ੍ਯਮਯਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਤਤਂ ਜਗਦ੍ਦੁਃਖਮ੍ ਇਦਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਦृਸ਼ਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਝੂਠੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਭਰ ਕੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਝੂਠੀ ਮਾਇਆ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਫੈਲ ਕੇ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੁੱਖੀ, ਵਿਅਰਥ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਦੁਃਖਾਯ ਮਹਤੇ ਕਿਂ ਸ਼੍ਰਿਤੇਨ ਕਿਲਾਨਘ । ਯਦ੍ ਅਦੁਃਖਾਯ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਸ੍ ਸਂਸ਼੍ਰਯਨ੍ਤੀਹ ਨੇਤਰਤ੍
ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕੌਣ ਲੱਭਦਾ ਹੈ? ਇਥੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਸਦਾ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਚੁਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ।
ਅਧਿਗਤਪਰਮਾਰ੍ਥਤਾਮ੍ ਉਪੇਤ੍ਯ ਪ੍ਰਸਭਮ੍ ਅਪਾਸ੍ਯ ਵਿਕਲ੍ਪਜਾਲਮ੍ ਉਚ੍ਚੈਃ । ਅਧਿਗਮਯ ਪਦਂ ਤਦ੍ ਅਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਵਿਤਤਸੁਖਾਯ ਸੁषੁਪ੍ਤਚਿਤ੍ਤਵृਤ੍ਤਿਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਸੋਚਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਅਦਵੈਤ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ।
ਕੀਦृਸ਼ਸ੍ ਤਾਤ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਃ ਕਥਮ੍ ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਭੋ । ਕਥਂ ਵਾ ਵृਦ੍ਧਿਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਕਥਂ ਚੈਵ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?