ਕੋ ऽਸੌ ਸ੍ਵੋਤ੍ਥ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਭੂਪਸ੍ ਤਾਤੋਤ੍ਤਮਾਕृਤਿਃ । ਕਥਿਤਂ ਚ ਕਿਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮੇ ਤ੍ਵਯੈਤਦ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ? ਤੇ ਇਹ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।
ਕ੍ਵ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨਿਰ੍ਮਾਣਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਕ੍ਵ ਗਮ੍ਯਤਾਮ੍ । ਉਭਯਾਰ੍ਥਵਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਵਾਨ੍ ਮੋਹਾਰ੍ਥਾਯ ਵਚਸ੍ ਤਵ
ਸਿਰਜਣ ਕਿੱਥੇ ਹੋਵੇਗੀ? ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਭਟਕਣ ਲਈ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸ਼ृਣੁ ਪੁਤ੍ਰ ਯਥਾਭੂਤਮ੍ ਏਤਤ੍ ਤੇ ਕਥਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਯੇਨ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਸ੍ਯਾਵਬੁਧ੍ਯਸੇ
ਪੁੱਤਰ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਸਮਝ ਸਕੇਂ।
ਅਸਦਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਾਰਮ੍ਭਮ੍ ਅਵਸ੍ਤੁਮਯਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਸਂਸਾਰਸਂਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਇਦਮ੍ ਏਵਮ੍ ਆਕਥਿਤਂ ਮਯਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਜੋ ਝੂਠ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਮੂਲ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਾਈ ਹੈ।
ਪਰਮਾਨ੍ ਨਭਸੋ ਜਾਤਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ ਸ੍ਵੋਤ੍ਥ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਜਾਯਤੇ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵਾਸੌ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਵਿਲੀਯਤੇ
ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ ਇਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਦ੍ ਆਭੋਗਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਜਾਯਤੇ ਤੇਨ ਜਾਤੇਨ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨष੍ਟੇ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵਿਨ੍ਦ੍ਰਰੁਦ੍ਰਾਦੀਂਸ੍ ਤਸ੍ਯੈਵਾਵਯਵਾਨ੍ ਵਿਦੁਃ । ਵਿਟਪਾਨ੍ ਇਵ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਣੀਵ ਮਹੀਭृਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਇੰਦਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਹੀ ਅੰਗ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦੇ ਡਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਹੋਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਵ੍ਯੋਮਨਿ ਤੇਨੇਦਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ਪੁਰਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਾਨੁਸਨ੍ਧਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣੈਤ੍ਯ ਵਿਰਿਞ੍ਚਤਾਮ੍
ਖਾਲੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਈਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਚਨਹਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰੇਮੇ ਵਿਤਤਾਲੋਕਾ ਲੋਕਕੋਸ਼ਾਸ਼੍ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ । ਵਨੋਪਵਨਪਾਲ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਯਤ੍ਰੋਦ੍ਯਾਨਪਰਮ੍ਪਰਾਃ
ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਚੌਦਾਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ, ਬਾਗ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰੀਡਾਸ਼ਿਖਰਿਣੋ ਯਤ੍ਰ ਸਹ੍ਯਮਨ੍ਦਰਮੇਰਵਃ । ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਦੀਪ੍ਤੀ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕੌ ਦੀਪੌ ਯਤ੍ਰਾਨਿਲਾਕ੍ਸ਼ਤੌ
ਇੱਥੇ ਖੇਡਦੇ ਪਹਾੜਾਂ — ਸਹਿਆ, ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਮੇਰੂ — ਹਨ; ਇੱਥੇ ਠੰਡੀ ਤੇ ਗਰਮ ਚਮਕ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ, ਅਤੇ ਦੋ ਚਾਨਣ, ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਵੀ ਹਨ।
ਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ੁਕਚਦਾਲੋਲਤਰਙ੍ਗੋਤ੍ਤੁਙ੍ਗਮੌਕ੍ਤਿਕਾਃ । ਵਹਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ ਸਰਿਤੋ ਯਤ੍ਰ ਸਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਵਲਯਸ਼੍ ਚਲਾਃ
ਇੱਥੇ ਦਰਿਆ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸੱਚੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹਿਲਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਇਕ੍ਸ਼ੁਕ੍ਸ਼ੀਰਾਦਿਸਲਿਲਾ ਮਣਿਰਤ੍ਨਬਿਸਾਙ੍ਕੁਰਾਃ । ਔਰ੍ਵਾਨਲਾਮ੍ਬੁਜਾ ਯਤ੍ਰ ਵਾਪ੍ਯਸ੍ ਸਪ੍ਤ ਮਹਾਰ੍ਣਵਾਃ
ਇੱਥੇ ਪੰਡੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਨੇ ਦਾ ਰਸ, ਦੂਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹੀ ਕੀਮਤੀ ਪੱਥਰ, ਰਤਨ, ਕਮਲ ਦੇ ਅੰਕੁਰ, ਅੱਗ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਹਨ।
ਅਧ ਉਰ੍ਵ੍ਯਾਂ ਤਥੋਰ੍ਧ੍ਵੇ ਖੇ ਪੁਣ੍ਯਾਪੁਣ੍ਯਧਨਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਨਰਾਮਰਕਿਰਾਟਾਨਾਂ ਯਤ੍ਰਾਤਿਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯੌ
ਹੇਠਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਤੇ ਉਪਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਪਾਪ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਚਮਕ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੁਰੇ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਭੂਭੁਜਾ । ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਾ ਦੇਹਾਵਵਰਕਾਃ ਕृਤਾਃ
ਇਸੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਲਈ ਅਜੋਕੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਪਰਦੇ ਬਣਾਏ ਹਨ।
ਕੇਚਿਦ੍ ਗੀਰ੍ਵਾਣਨਾਮਾਨ ਊਰ੍ਧ੍ਵ ਏਵ ਨਿਯੋਜਿਤਾਃ । ਨਰੋਰਗਾਦਯਃ ਕੇਚਿਦ੍ ਅਧ ਏਵ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹਨ, ਉਪਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੋਰ, ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਸੱਪ ਆਦਿ, ਹੇਠਾਂ ਵਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਵਾਤਯਨ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਵਾਹੇਣ ਚਲਨ੍ਤੋ ਮਾਂਸਮृਣ੍ਮਯਾਃ । ਸਿਤਾਸ੍ਥਿਦਾਰਵਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਾਸ੍ ਤ੍ਵਗ੍ਲੇਪਮਸृਣਾਮਲਾਃ
ਹਵਾ ਦੇ ਜੰਤਰ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਇਹ ਮਾਸ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਇधर-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਸਫੈਦ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਕਦੇ ਚਿੱਟੇ ਤੇ ਹਲਕੇ, ਕਦੇ ਗੰਦੇ ਤੇ ਅਸੁਧ ਹਨ।
ਕੇਚਿਚ੍ ਚਿਰੇਣ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਚ੍ ਛੀਘ੍ਰਵਿਨਾਸ਼ਿਨਃ । ਕਚਕृष੍ਣੋਲਪੋਲ੍ਲਾਸਰਚਿਤਾਚ੍ਛਾਦਨਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਕੁਝ ਸਰੀਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮੜੀ ਚਮਕਦਾਰ, ਕਾਲੀ ਜਾਂ ਫਿੱਕੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਣਾਕ੍ਸ਼ਿਨਾਸਾਪ੍ਰਮੁਖੈਰ੍ ਦ੍ਵਾਰੈਰ੍ ਨਵਭਿਰ੍ ਅਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਅਨਾਰਤਵਹਤ੍ਪ੍ਰਾਣਪਵਨੇਨੋष੍ਣਸ਼ੀਤਲਾਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਕੰਨ, ਅੱਖਾਂ, ਨੱਕ ਸਮੇਤ ਨੌ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ; ਜੀਵਨ ਦੀ ਹਵਾ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਣ ਨਾਲ ਕਦੇ ਗਰਮ, ਕਦੇ ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਣਨਾਸਾਸ੍ਯਤਾਲ੍ਵਾਦਿਵਾਤਾਯਨਗਣਾਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਭੁਜਾਦ੍ਯਙ੍ਗਪ੍ਰਤੋਲੀਕਾਃ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕੁਦੀਪਕਾਃ
ਕੰਨ, ਨੱਕ, ਮੂੰਹ, ਤਾਲੂ ਆਦਿ ਹਵਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਬਣੇ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਨ।
ਮਾਯਯਾ ਰਚਿਤਾਸ੍ ਤੇषੁ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇਨ ਮਹਾਮਤੇ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਮਹਾਯਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪਰਮਾਲੋਕਭੀਰਵਃ
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਵਹਿਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭੂਤ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨ।
ਦੇਹਾਵਵਰਕੇष੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਮਹਾਹਙ੍ਕਾਰਯਕ੍ਸ਼ਕੈਃ । ਸ ਹਿ ਸਙ੍ਕ੍ਰੀਡਤੇ ऽਤ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਅਸਦ੍ ਏਵਾਸਦੁਤ੍ਥਿਤੈਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਭੂਤਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਝੂਠ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ।
ਯਥਾ ਕੁਸੂਲੇ ਮਾਰ੍ਜਾਰੋ ਭਸ੍ਤ੍ਰਾਯਾਂ ਭੁਜਗੋ ਯਥਾ । ਮੁਕ੍ਤਾਫਲਂ ਯਥਾ ਵੇਣਾਵ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ ਤਨੌ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਅਨਾਜ ਦੇ ਕੋਠੇ ਵਿੱਚ ਬਿੱਲੀ, ਪੰਖੇ ਵਿੱਚ ਸੱਪ, ਜਾਂ ਬਾਂਸ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਭ੍ਯੁਦਯਂ ਯਾਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਦੀਪਵਤ੍ । ਦੇਹਗੇਹੇषੁ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ ਤਰਙ੍ਗਸ੍ ਸਾਗਰੇष੍ਵ੍ ਇਵ
ਚਿਰਾਗ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ ਪਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਠੰਢਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਉਠਦੇ ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ।
ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਨਵਨਿਰ੍ਮਾਣਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਤਦਾ ਪੁਰਮ੍ । ਯਦਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਵਸ੍ਤੁ ਪੁਰ ਏਵ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਹੋਇਆ ਵਸਤੂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜੋ ਹਾਲੇ ਬਣਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸ੍ਵੇਨੈਵਾਸ਼ੁ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਪਰਮਾਯਾਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਸ੍ ਸ੍ਵੋ ਨ ਤੁ ਸਮ੍ਭਵਃ
ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚਣਾ ਛੱਡ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਸਤੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਸਦਾ ਨਾਸ ਹੋਣਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਯਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਾਮਾਤ੍ਰਾਜ੍ ਜਾਯਤੇ ਬਾਲਯਕ੍ਸ਼ਵਤ੍ । ਅਨਨ੍ਤਾਯਾਤ੍ਮਦੁਃਖਾਯ ਨਾਨਨ੍ਦਾਯ ਕਦਾਚਨ
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਭੂਤ ਵਾਂਗ; ਇਹ ਅੰਤਹੀਣ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ।
ਇਦਂ ਸ੍ਫਾਰਂ ਜਗਦ੍ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਤਨੋਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਸਤ੍ਤਯਾ । ਅਸਤ੍ਤਯਾ ਨਾਸ਼ਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਨ੍ਧ੍ਯਂ ਯਥਾ ਤਮਃ
ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰਿਆ ਸੰਸਾਰ, ਆਤਮ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ।
ਸ੍ਵਯੈਵ ਦੁਃਖਦਾਯਿਨ੍ਯਾ ਚੇष੍ਟਯਾ ਪਰਿਰੋਦਿਤਿ । ਕਾष੍ਠਾਵष੍ਟਬ੍ਧਵृषਣਃ ਕੀਲੋਤ੍ਪਾਟੀ ਕਪਿਰ੍ ਯਥਾ
ਆਪਣੀ ਹੀ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ, ਇਹ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਬਾਂਦਰ ਜਿਸਦੇ ਲਿੰਗ ਇੱਕ ਲੱਕੜੀ 'ਤੇ ਫਸ ਗਏ ਹੋਣ, ਤੇ ਉਹ ਛੁਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤਾਨਨ੍ਦਲਵਸ੍ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਉਦ੍ਧੁਰਕਨ੍ਧਰਮ੍ । ਅਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਖਚ੍ਯੁਤਮਧੁਬਿਨ੍ਦੁਭੁਕ੍ ਕਰਭੋ ਯਥਾ
ਕਲਪਨਾ ਕੀਤਾ ਸੁਖ ਦਾ ਇਕ ਬੂੰਦ, ਉੱਚੀ ਗਰਦਨ ਕਰਕੇ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਅਚਾਨਕ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ ਮਿੱਠੀ ਬੂੰਦ ਨੂੰ ਚਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਰਤਿਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਏਤਿ ਰਤਿਂ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਿਕਾਰਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ऽਭਵ੍ਯਬਾਲਵਤ੍
ਮਨ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕਲਪਨਾ ਮੂਰਖ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਉਠਦੀ ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।