ਕਾਲੇਨਾਮਲਤਾਂ ਯਾਤੇ ਵਿਤਤੇ ਤਸ੍ਯ ਚੇਤਸਿ । ਬਲਾਦ੍ ਅਵਤਤਾਰਾਨ੍ਤਰ੍ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਸਾਦਜਮ੍
ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਗਿਆਨ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਵੱਸਿਆ।
ਤਤੋ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਾਵਰਣੋ ਵਿਗਲਦ੍ਵਾਸਨਾਮਲਃ । ਅਵਸਤ੍ ਪਲ੍ਲਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮੁਨਿਰ੍ ਵਿਗਤਕਲ੍ਮषਃ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹਦੇ ਮਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਰਦੇ ਹਟ ਗਏ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਦਾਗ ਵੀ ਲਹਿ ਗਏ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ੈਕਦਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਲਤਾਯਾਮ੍ ਅਗ੍ਰਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਵਨਦੇਵੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀਮ੍ ਆਲੋਲਕੁਸੁਮਾਮ੍ਬਰਾਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਸੇ ਬੇਲ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਜੰਗਲ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਨ ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕਾਮਿਨੀਕਾਨ੍ਤਵਦਨਾਂ ਮਦਘੂਰ੍ਣਿਤਲੋਚਨਾਮ੍ । ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਮੋਦਵਤੀਮ੍ ਅਤੀਵ ਸੁਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇੰਨਾ ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਨੀਲੇ ਕੰਵਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਮਨਮੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਾਮ੍ ਉਵਾਚਾਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗੀਂ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ ਵਿਨਤਾਨਨਾਮ੍ । ਕੋਕਿਲਃ ਕੁਸੁਮਾਪੂਰਨਤਾਂ ਵਨਲਤਾਮ੍ ਇਵ
ਮੁਨਿ ਨੇ ਉਸ ਨਿਰਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਇਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਬੇਲ ਨੂੰ ਬੋਲਦੀ ਹੋਵੇ।
ਕਾ ਤ੍ਵਮ੍ ਉਤ੍ਪਲਪਤ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿ ਪਰਿਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤਸ੍ਮਰਾ । ਵਯਸ੍ਯਾਮ੍ ਇਵ ਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯਾਂ ਲਤਾਂ ਕਿਮ੍ ਅਧਿਤਿष੍ਠਸਿ
ਹੇ ਕੰਵਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਇਸ ਬੇਲ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈਂ?
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਾ ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼ੀ ਗੌਰੀ ਪੀਨਪਯੋਧਰਾ । ਮੁਨਿਮ੍ ਆਹ ਮਨੋਹਾਰਿ ਮੁਗ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ਇਦਂ ਵਚਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਹਿਰਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਗੋਰੀ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਮੁਨਿ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮੋਹਣੀ ਤੇ ਭੋਲੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਦੁਰਾਪਾਨਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਾਨਿ ਮਹੀਤਲੇ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਮਹਤਾਮ੍ ਏਵ ਯਾਚ੍ਞਯਾ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਔਖੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚਾਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਹਮ੍ ਅਸ੍ਮਿਂਲ੍ ਲਤਾਕੀਰ੍ਣੇ ਤ੍ਵਤ੍ਕਦਮ੍ਬਾਭ੍ਯਲਙ੍ਕृਤੇ । ਲਤਾਲੀਲਾਲਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵਿਪਿਨੇ ਵਨਦੇਵਤਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਮੈਂ ਇਸ ਬੇਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬੇਲਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਣ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹਾਂ।
ਹ੍ਯਸ਼੍ ਚੈਤ੍ਰਸਿਤਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸ੍ਮਰੋਤ੍ਸਵੇ । ਬਭੂਵ ਵਨਦੇਵੀਨਾਂ ਸਮਾਜੋ ਨਨ੍ਦਨੇ ਵਨੇ
ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂਸ ਦੇ ਚੌਦਵੇਂ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸੀ, ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਵਣ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਾਮੋਦਪੁष੍ਪਭ੍ਰਮਰੇ ਕੋਕਿਲਾਲਿਪਰਿਚ੍ਛਦਾ । ਤਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਅਗਮਂ ਨਾਥ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਲਲਨਾਸਦਃ
ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ, ਗੂੰਜਦੇ ਭੌਂਰਿਆਂ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹੇ ਨਾਥ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗਤ ਮਿਲਣ ਗਈ ਸੀ।
ਤਤੋ ਦृष੍ਟਾ ਮਯਾ ਸਰ੍ਵਾ ਵਯਸ੍ਯਾ ਮਦਨੋਤ੍ਸਵੇ । ਅਪੁਤ੍ਰਯਾ ਪੁਤ੍ਰਯੁਤਾਸ੍ ਤੇਨਾਹਂ ਦੁਃਖਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਫਿਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਚ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਕੁਝ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਦੇ ਨਹੀਂ—ਤੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਕੋਈ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤ੍ਵਯਿ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਿਸਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਬृਹਤ੍ਕਲ੍ਪਤਰੌ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਅਨਾਥੇਵ ਕਥਂ ਨਾਥ ਕਿਲ ਸ਼ੋਚ੍ਯਾਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਪੁਤ੍ਰਿਕਾ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਬਿਨਾ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?
ਦੇਹਿ ਮੇ ਭਗਵਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਂ ਨੋ ਚੇਦ੍ ਦੇਹਮ੍ ਇਹਾਗ੍ਨਯੇ । ਪ੍ਰਕਰੋਮ੍ਯ੍ ਆਹੁਤਿਂ ਪੁਤ੍ਰਦੁਃਖਦਾਹੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਬੱਚਾ ਦੇ ਦੇ; ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਤਾਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਤੀਂ ਤਨ੍ਵੀਂ ਵਿਹਸ੍ਯ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ । ਪ੍ਰਾਹ ਹਸ੍ਤਗਤਂ ਪੁष੍ਪਂ ਤਸ੍ਯੈ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਪਤਲੀ ਜਣੀ ਦੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੱਸ ਪਏ ਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਆਖਿਆ:
ਗਚ੍ਛ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗਿ ਮਾਸੇਨ ਪੂਜਾਰ੍ਹਮ੍ ਅਲਿਲੋਚਨਮ੍ । ਪ੍ਰਸੋष੍ਯਸੇ ਸੁਤਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸੂਨਮ੍ ਇਵ ਸਲ੍ਲਤਾ
ਜਾ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਇਕ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ ਜੋ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਲ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਸੌ ਮਰਣਾਵੇਸ਼ਪਾਪਿਨ੍ਯੇਤਸ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਯਤਃ । ਯਾਚਿਤਃ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਜ੍ਞਾਨਸ੍ ਤੇਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਪਰ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਰਹੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮੰਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਮੁਨਿਸ੍ ਤਨ੍ਵੀਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮੁਖਮਣ੍ਡਲਾਮ੍ । ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨੋਤ੍ਕਾਂ ਵ੍ਯਸਰ੍ਜਯਤ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖੜੇ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾ ਜਗਾਮਾਤ੍ਮਸਦਨਂ ਸੋ ऽਤਿष੍ਠਤ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਸਹ । ਅਵਹਤ੍ ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਕਾਲ ऋਤੁਸਂਵਤ੍ਸਰਾਙ੍ਕਿਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਤੇ ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਸਮਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰੁੱਤਾਂ ਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੈ ਕੇ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ।
ਅਥ ਦੀਰ੍ਘੇਣ ਕਾਲੇਨ ਸੈਵੋਤ੍ਪਲਵਿਲੋਚਨਾ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਮ੍ ਉਪਾਦਾਯ ਸੁਤਂ ਮੁਨਿਮ੍ ਉਪਾਯਯੌ
ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਲੈ ਗਈ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯੋਪਵਿਸ਼੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਮੁਨਿਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਸਮਾਨਨਾ । ਉਵਾਚ ਕਲਯਾ ਵਾਚਾ ਚੂਤਦ੍ਰੁਮਮ੍ ਇਵਾਲਿਨੀ
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਬੈਠ ਗਈ। ਫਿਰ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁਮੱਖੀ ਆਮ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਗੁੰਜਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਅਯਂ ਸ ਭਗਵਨ੍ ਭਵ੍ਯਃ ਕੁਮਾਰਃ ਪੁਤ੍ਰ ਆਵਯੋਃ । ਕृਤੋ ਮਯਾ ਸਮਗ੍ਰਾਣਾਂ ਕਲਾਨਾਂ ਕਿਲ ਕੋਵਿਦਃ
ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਇਹ ਸਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਭਲਿਆਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੁਜਾਣ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭੋ ਕੇਵਲਮ੍ ਏਤੇਨ ਜ੍ਞਾਨਂ ਨਾਧਿਗਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਯੇਨ ਸਂਸਾਰਯਨ੍ਤ੍ਰੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਪੁਨਃ ਪਰਿਪੀਡ੍ਯਤੇ
ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਚੰਗਾ ਗਿਆਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜ੍ਞਾਨਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਸ੍ਯ ਵਿਭੋ ਕृਪਯੋਪਦਿਸ਼ਾਧੁਨਾ । ਕੋ ਹਿ ਨਾਮ ਕੁਲੇ ਜਾਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯੇ ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਸਿਖਾ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੌਣ ਚੰਗੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇਵੇਗਾ?
ਏਵਂਵਦਨ੍ਤੀਂ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ ਮਚ੍ਛਿष੍ਯਮ੍ ਅਬਲੇ ਸੁਤਮ੍ । ਇਹੈਵ ਸ੍ਥਾਪਯੈਨਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਵ੍ਯਸਰ੍ਜਯਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੁਨਿ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਭਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ, ਇਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਜਾ,' ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਗਤਾਯਾਂ ਸ ਪਿਤੁਰ੍ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਤਯਾ ਤਦਾ । ਅਤਿष੍ਠਤ੍ ਸਂਯਤੋ ਧੀਮਾਨ੍ ਅਰ੍ਕਸ੍ਯੇਵਾਰੁਣਃ ਪੁਰਃ
ਉਸ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਸਿਆਣਪ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਅਰੁਣ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਦਰ੍ਥਪ੍ਰਾਪ੍ਯਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਤਤਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਾਭਿਰ੍ ਉਕ੍ਤਿਭਿਃ । ਚਿਰਂ ਕਾਲਮ੍ ਅਸੌ ਤਤ੍ਰ ਮੁਨਿਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਵ੍ਯਬੋਧਯਤ੍
ਫਿਰ, ਮੁਨਿ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਹ ਗਿਆਨ ਸਮਝਾਇਆ ਜੋ ਬਹੁਤ ਥੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਆਖ੍ਯਾਯਿਕਾਖ੍ਯਾਨਸ਼ਤੈਰ੍ ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤੈਰ੍ ਦृष੍ਟਕਲ੍ਪਿਤੈਃ । ਤਥੇਤਿਹਾਸਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤੈਰ੍ ਵੇਦਵੇਦਾਨ੍ਤਨਿਸ਼੍ਚਯੈਃ
ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਵਾਰਤਾਵਾਂ, ਵੇਖੀਆਂ ਤੇ ਸੋਚੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਅਨੁਦ੍ਵੇਗਿਤਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਕਥਾਕ੍ਰਮੈਃ । ਅਨੁਭੂਤਿਮ੍ ਉਪਾਰੂਢੈ ਰੂਢੈਰ੍ ਅਤਿਧਿਯਾਂ ਧਿਯਿ
ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਲੰਬੀ-ਚੌੜੀ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ, ਸਮਝਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਅਨੁਭਵਵਸ਼ਤੋ ਰਸਾਤਿਰਿਕ੍ਤੈਰ੍ ਅਲਮ੍ ਉਚਿਤਾਰ੍ਥਵਚੋਗਣੈਰ੍ ਮਹਾਤ੍ਮਾ । ਜਲਦ ਇਵ ਸ਼ਿਖਣ੍ਡਿਨਂ ਪੁਰਸ੍ਸ੍ਥਂ ਤਨਯਮ੍ ਅਬੋਧਯਦ੍ ਅਮ੍ਬਰੇ ਮਹਰ੍षਿਃ
ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਗਹਿਰੀ ਮਾਯਾ ਵਾਲੇ, ਢੁਕਵੇਂ ਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬੋਲਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਬੱਦਲ ਮੋਰ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।