ਦ੍ਯੁਮੂਰ੍ਧਾਨੋ ਮਹੀਪਾਦਾ ਵਨਾਲੀਰੋਮਰਾਜਯਃ । ਜਙ੍ਗਲੋਰੁਨਿਤਮ੍ਬਿਨ੍ਯਸ਼੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਕृਤਕੁਣ੍ਡਲਾਃ
ਅਸਮਾਨ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤਾਜ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰੋਏ ਵਾਂਗ ਲਕੀਰਾਂ, ਵਣ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਚੌੜੇ ਨਿਤੰਬ, ਤੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਕੰਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁੰਡਲ ਵਾਂਗ ਸਨ।
ਸ਼ਾਲਿਸਞ੍ਚਾਰਕੇਦਾਰਚਨ੍ਦਨਸ੍ਥਾਸਕਾਙ੍ਕਿਤਾਃ । ਸ਼ਿਖਰੋਰਸਿਜਾਲਗ੍ਨਹਿਮਸ਼ੁਭ੍ਰਾਮ੍ਬੁਦਾਂਸ਼ੁਕਾਃ
ਚੌੜੇ ਧਾਨ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਰਫ਼ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਚਾਦਰ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਮਹਾਰ੍ਣਵਪਯਃਪੂਰਨਵਮਣ੍ਡਨਦਰ੍ਪਣਾਃ । ਵृਕ੍ਸ਼ੌਘਘਰ੍ਮਪੁਲਕਾ ਭੁਵਨਾਨ੍ਤਃਪੁਰਾਨ੍ਤਰਾਃ
ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ।
ਆਰ੍ਤਵਸ੍ਨਾਨਧਾਰਿਣ੍ਯੋ ਲਗ੍ਨਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ੁਕੁਙ੍ਕੁਮਾਃ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਕੁਸੁਮੋਪੇਤਾਸ਼੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼ੁਸਿਤਚਨ੍ਦਨਾਃ
ਉਹ ਬਸੰਤ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਏ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕੇਸਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਰੰਗੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਤੇ ਚੰਨਣ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਗਗਨਤਲਲਤਾਦਲੋਪਵਿष੍ਟਃ ਪ੍ਰਸृਤਵਨਾਵਲਿਵਾਰਿਵਾਹਵੇषਾਃ । ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਵਨਿਤਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹृष੍ਟਃ ਕੁਸੁਮਨਿਰਨ੍ਤਰਮਣ੍ਡਿਤਾ ਦਸ਼ਾਸ਼ਾਃ
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੇਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਸ੍ ਤਾਪਸਾਸ਼੍ਰਮੇ । ਕਦਮ੍ਬਦਾਸ਼ੂਰ ਇਤਿ ਸ਼ੂਰਸ੍ ਤਪਸਿ ਦਾਰੁਣੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਉਹ ਉਥੇ ਤਪੱਸੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਕਦੰਬ ਦਾਸ਼ੂਰਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਡਿੱਠਾ ਹੋਇਆ ਬਹਾਦਰ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਿਂਲ੍ ਲਤਾਦਲੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਕਕੁਭਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਦृਢਂ ਪਦ੍ਮਾਸਨਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਦਿਗ੍ਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹृਤਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਹ ਓਥੇ ਬੇਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਪਦਮ ਆਸਨ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲਿਆ।
ਅਜ੍ਞਾਤਪਰਮਾਰ੍ਥੇਨ ਕ੍ਰਿਯਾਮਾਤ੍ਰੇ ਚ ਤਿष੍ਠਤਾ । ਫਲਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਯੁਕ੍ਤੇਨ ਮਨਸਾ ਸੋ ऽਕਰੋਨ੍ ਮਖਮ੍
ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੇ ਯਜਨਾ ਕਰੀ।
ਨਭੋਗਤਲਤਾਪਤ੍ਤ੍ਰਸਂਸ੍ਥਿਤੇਨ ਵਨਾਨ੍ਤਰੇ । ਸਰ੍ਵਾਸ੍ ਸ੍ਵਮਨਸਾ ਤੇਨ ਕृਤਾ ਯਜ੍ਞਕ੍ਰਿਯਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਬੇਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਯਜਨਾ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਦਸ਼ ਵਰ੍षਾਣਿ ਮਨਸੈਵਾਯਜਤ੍ ਸੁਰਾਨ੍ । ਗਵਾਸ਼੍ਵਨਰਮੇਧਾਦ੍ਯੈਰ੍ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ ਵਿਪੁਲਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ
ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਗਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ।
ਕਾਲੇਨਾਮਲਤਾਂ ਯਾਤੇ ਵਿਤਤੇ ਤਸ੍ਯ ਚੇਤਸਿ । ਬਲਾਦ੍ ਅਵਤਤਾਰਾਨ੍ਤਰ੍ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਸਾਦਜਮ੍
ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਗਿਆਨ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਵੱਸਿਆ।
ਤਤੋ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਾਵਰਣੋ ਵਿਗਲਦ੍ਵਾਸਨਾਮਲਃ । ਅਵਸਤ੍ ਪਲ੍ਲਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮੁਨਿਰ੍ ਵਿਗਤਕਲ੍ਮषਃ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹਦੇ ਮਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਰਦੇ ਹਟ ਗਏ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਦਾਗ ਵੀ ਲਹਿ ਗਏ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ੈਕਦਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਲਤਾਯਾਮ੍ ਅਗ੍ਰਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਵਨਦੇਵੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀਮ੍ ਆਲੋਲਕੁਸੁਮਾਮ੍ਬਰਾਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਸੇ ਬੇਲ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਜੰਗਲ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਨ ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕਾਮਿਨੀਕਾਨ੍ਤਵਦਨਾਂ ਮਦਘੂਰ੍ਣਿਤਲੋਚਨਾਮ੍ । ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਮੋਦਵਤੀਮ੍ ਅਤੀਵ ਸੁਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇੰਨਾ ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਨੀਲੇ ਕੰਵਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਮਨਮੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਾਮ੍ ਉਵਾਚਾਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗੀਂ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ ਵਿਨਤਾਨਨਾਮ੍ । ਕੋਕਿਲਃ ਕੁਸੁਮਾਪੂਰਨਤਾਂ ਵਨਲਤਾਮ੍ ਇਵ
ਮੁਨਿ ਨੇ ਉਸ ਨਿਰਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਇਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਬੇਲ ਨੂੰ ਬੋਲਦੀ ਹੋਵੇ।
ਕਾ ਤ੍ਵਮ੍ ਉਤ੍ਪਲਪਤ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿ ਪਰਿਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤਸ੍ਮਰਾ । ਵਯਸ੍ਯਾਮ੍ ਇਵ ਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯਾਂ ਲਤਾਂ ਕਿਮ੍ ਅਧਿਤਿष੍ਠਸਿ
ਹੇ ਕੰਵਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਇਸ ਬੇਲ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈਂ?
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਾ ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼ੀ ਗੌਰੀ ਪੀਨਪਯੋਧਰਾ । ਮੁਨਿਮ੍ ਆਹ ਮਨੋਹਾਰਿ ਮੁਗ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ਇਦਂ ਵਚਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਹਿਰਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਗੋਰੀ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਮੁਨਿ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮੋਹਣੀ ਤੇ ਭੋਲੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਦੁਰਾਪਾਨਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਾਨਿ ਮਹੀਤਲੇ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਮਹਤਾਮ੍ ਏਵ ਯਾਚ੍ਞਯਾ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਔਖੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚਾਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਹਮ੍ ਅਸ੍ਮਿਂਲ੍ ਲਤਾਕੀਰ੍ਣੇ ਤ੍ਵਤ੍ਕਦਮ੍ਬਾਭ੍ਯਲਙ੍ਕृਤੇ । ਲਤਾਲੀਲਾਲਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵਿਪਿਨੇ ਵਨਦੇਵਤਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਮੈਂ ਇਸ ਬੇਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬੇਲਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਣ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹਾਂ।
ਹ੍ਯਸ਼੍ ਚੈਤ੍ਰਸਿਤਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸ੍ਮਰੋਤ੍ਸਵੇ । ਬਭੂਵ ਵਨਦੇਵੀਨਾਂ ਸਮਾਜੋ ਨਨ੍ਦਨੇ ਵਨੇ
ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂਸ ਦੇ ਚੌਦਵੇਂ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸੀ, ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਵਣ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਾਮੋਦਪੁष੍ਪਭ੍ਰਮਰੇ ਕੋਕਿਲਾਲਿਪਰਿਚ੍ਛਦਾ । ਤਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਅਗਮਂ ਨਾਥ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਲਲਨਾਸਦਃ
ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ, ਗੂੰਜਦੇ ਭੌਂਰਿਆਂ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹੇ ਨਾਥ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗਤ ਮਿਲਣ ਗਈ ਸੀ।
ਤਤੋ ਦृष੍ਟਾ ਮਯਾ ਸਰ੍ਵਾ ਵਯਸ੍ਯਾ ਮਦਨੋਤ੍ਸਵੇ । ਅਪੁਤ੍ਰਯਾ ਪੁਤ੍ਰਯੁਤਾਸ੍ ਤੇਨਾਹਂ ਦੁਃਖਿਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਫਿਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ 'ਚ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਕੁਝ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਦੇ ਨਹੀਂ—ਤੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਕੋਈ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤ੍ਵਯਿ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਿਸਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਬृਹਤ੍ਕਲ੍ਪਤਰੌ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਅਨਾਥੇਵ ਕਥਂ ਨਾਥ ਕਿਲ ਸ਼ੋਚ੍ਯਾਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਪੁਤ੍ਰਿਕਾ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਚਾਹਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਇੱਥੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਬਿਨਾ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?
ਦੇਹਿ ਮੇ ਭਗਵਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਂ ਨੋ ਚੇਦ੍ ਦੇਹਮ੍ ਇਹਾਗ੍ਨਯੇ । ਪ੍ਰਕਰੋਮ੍ਯ੍ ਆਹੁਤਿਂ ਪੁਤ੍ਰਦੁਃਖਦਾਹੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਬੱਚਾ ਦੇ ਦੇ; ਜੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਤਾਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਤੀਂ ਤਨ੍ਵੀਂ ਵਿਹਸ੍ਯ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ । ਪ੍ਰਾਹ ਹਸ੍ਤਗਤਂ ਪੁष੍ਪਂ ਤਸ੍ਯੈ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਪਤਲੀ ਜਣੀ ਦੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੱਸ ਪਏ ਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਆਖਿਆ:
ਗਚ੍ਛ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗਿ ਮਾਸੇਨ ਪੂਜਾਰ੍ਹਮ੍ ਅਲਿਲੋਚਨਮ੍ । ਪ੍ਰਸੋष੍ਯਸੇ ਸੁਤਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸੂਨਮ੍ ਇਵ ਸਲ੍ਲਤਾ
ਜਾ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਇਕ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ ਜੋ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਬੇਲ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਸੌ ਮਰਣਾਵੇਸ਼ਪਾਪਿਨ੍ਯੇਤਸ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਯਤਃ । ਯਾਚਿਤਃ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਜ੍ਞਾਨਸ੍ ਤੇਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਪਰ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਰਹੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮੰਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਗਿਆਨ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਮੁਨਿਸ੍ ਤਨ੍ਵੀਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮੁਖਮਣ੍ਡਲਾਮ੍ । ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨੋਤ੍ਕਾਂ ਵ੍ਯਸਰ੍ਜਯਤ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖੜੇ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾ ਜਗਾਮਾਤ੍ਮਸਦਨਂ ਸੋ ऽਤਿष੍ਠਤ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਸਹ । ਅਵਹਤ੍ ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਕਾਲ ऋਤੁਸਂਵਤ੍ਸਰਾਙ੍ਕਿਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਤੇ ਮੁਨੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਸਮਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰੁੱਤਾਂ ਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੈ ਕੇ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ।
ਅਥ ਦੀਰ੍ਘੇਣ ਕਾਲੇਨ ਸੈਵੋਤ੍ਪਲਵਿਲੋਚਨਾ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਮ੍ ਉਪਾਦਾਯ ਸੁਤਂ ਮੁਨਿਮ੍ ਉਪਾਯਯੌ
ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਲੈ ਗਈ।