ਕਚਤ੍ਕੁਸੁਮਗੁਚ੍ਛਾਚ੍ਛਫਣਾਮਣਿਗਣਾਵृਤਮ੍ । ਪਾਤਾਲਾਦ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਂ ਸ਼ੇषਮ੍ ਇਵ ਵ੍ਯੋਮਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਚਮਕਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਾਂਪਾਂ ਦੀਆਂ ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫਣੀਆਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ ਵਰਗਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।
ਰਜਸੋਦ੍ਧੂਲਿਤਾਕਾਰਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਮ੍ ਇਵ ਸ਼ਙ੍ਕਰਮ੍ । ਛਾਯਯਾ ਫਲਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯਾ ਸਮਸ੍ਤਮੁਨਿਸ਼ਙ੍ਕਰਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਟ ਕੇ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਸ਼ਿਵ ਆਪ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਛਾਂ ਹਰੇਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਕਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਬਿਡਦਲਨਿਬਦ੍ਧਭਿਤ੍ਤਿਭਾਗੈਃ ਕੁਸੁਮਲਤਾਨਵਮਣ੍ਡਪੈਰ੍ ਉਪੇਤਮ੍ । ਪੁਰਮ੍ ਇਵ ਗਗਨੇ ਕਦਮ੍ਬਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਖਗਕੁਲਨਾਗਰਸਙ੍ਕਟਂ ਦਦਰ੍ਸ਼
ਘਣੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨੇ ਕੰਧਾਂ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਨੇ ਛਪਰੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਕਦੰਬ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਤਮ੍ ਅਥਾਸੌ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਃ ਫਲਪਲ੍ਲਵਸ਼ਾਲਿਨਮ੍ । ਆਨਨ੍ਦਮਨ੍ਥਰਮਨਾਃ ਪੁष੍ਪਰੂਪਾਚਲੋਪਮਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਕਦਮ੍ਬਂ ਰੋਦਸੀਸ੍ਤਮ੍ਭਮ੍ ਆਰੁਰੋਹ ਵਨਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਏਕਾਰ੍ਣਵਗਤਂ ਸ਼ੌਰਿਃ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਇਵੋਨ੍ਨਤਮ੍
ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਕਦੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਇਕੱਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਗੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਵ੍ਯੋਮਲਗ੍ਨਾਯਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਖਾਯਾਃ ਪ੍ਰਾਨ੍ਤਪਲ੍ਲਵੇ । ਵਿਵੇਸ਼ਾਧਿਗਤਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਐਡੂਕਪ੍ਰਾਨ੍ਤਬੁਦ੍ਧਵਤ੍
ਉਥੇ, ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਟਾਹਣੀ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਨਰਮ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਰਵેશ ਕਰ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਸੋਚ ਟਾਹਣੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਥੋਪਵਿਸ਼੍ਯ ਮृਦੁਨਿ ਨਵਪਲ੍ਲਵਵਿष੍ਟਰੇ । ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਲੋਕਿਤਾਸ੍ ਤੇਨ ਦਿਸ਼ਃ ਕੌਤੁਕਮਨ੍ਥਰਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਨਵੇਂ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਛੋਣੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਈ ਤੇ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਲਈ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਸਰਿਦੇਕਾਵਲੀਰਮ੍ਯਾਸ਼੍ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤਨਕੁਟ੍ਮਲਾਃ । ਨਿਰ੍ਮਲਾਕਾਸ਼ਕਵਰਾ ਲੋਲਨੀਲਾਮ੍ਬੁਦਾਲਕਾਃ
ਉਸਨੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸੋਹਣੇ ਸਨ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਿਨੇ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਸੁੱਥਰਾ ਅਸਮਾਨ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਨੀਲੇ ਕੰਵਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਨੀਲਸ਼ਾਦ੍ਵਲਵਸਨਾਃ ਪੁष੍ਪਗੌਰਵਨਾਙ੍ਗਿਕਾਃ । ਗृਹੀਤਸਾਗਰਾਪੂਰ੍ਣਕਲਸ਼ਾਃ ਪੁਰਭੂषਣਾਃ
ਹਰੀ-ਨੀਲੀ ਘਾਹ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਾਈ ਹੋਈ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ ਸਰੀਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਘੜੇ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਧृਤਪ੍ਰਫੁਲ੍ਲਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯਸ੍ ਸੁਗਨ੍ਧਿਮੁਖਮਾਰੁਤਾਃ । ਗ੍ਰਾਮਘੁਙ੍ਘੁਮਕਾਕਲ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਝਰਾਰਵਨੂਪੁਰਾਃ
ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਕੰਵਲ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਚਿਹਰਾ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪਾਜੇਬ ਵਾਂਗ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ।
ਦ੍ਯੁਮੂਰ੍ਧਾਨੋ ਮਹੀਪਾਦਾ ਵਨਾਲੀਰੋਮਰਾਜਯਃ । ਜਙ੍ਗਲੋਰੁਨਿਤਮ੍ਬਿਨ੍ਯਸ਼੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਕृਤਕੁਣ੍ਡਲਾਃ
ਅਸਮਾਨ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤਾਜ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰੋਏ ਵਾਂਗ ਲਕੀਰਾਂ, ਵਣ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਚੌੜੇ ਨਿਤੰਬ, ਤੇ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਕੰਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁੰਡਲ ਵਾਂਗ ਸਨ।
ਸ਼ਾਲਿਸਞ੍ਚਾਰਕੇਦਾਰਚਨ੍ਦਨਸ੍ਥਾਸਕਾਙ੍ਕਿਤਾਃ । ਸ਼ਿਖਰੋਰਸਿਜਾਲਗ੍ਨਹਿਮਸ਼ੁਭ੍ਰਾਮ੍ਬੁਦਾਂਸ਼ੁਕਾਃ
ਚੌੜੇ ਧਾਨ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਰਫ਼ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਚਾਦਰ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਮਹਾਰ੍ਣਵਪਯਃਪੂਰਨਵਮਣ੍ਡਨਦਰ੍ਪਣਾਃ । ਵृਕ੍ਸ਼ੌਘਘਰ੍ਮਪੁਲਕਾ ਭੁਵਨਾਨ੍ਤਃਪੁਰਾਨ੍ਤਰਾਃ
ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ।
ਆਰ੍ਤਵਸ੍ਨਾਨਧਾਰਿਣ੍ਯੋ ਲਗ੍ਨਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ੁਕੁਙ੍ਕੁਮਾਃ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਕੁਸੁਮੋਪੇਤਾਸ਼੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼ੁਸਿਤਚਨ੍ਦਨਾਃ
ਉਹ ਬਸੰਤ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਏ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਕੇਸਰੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਰੰਗੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਤੇ ਚੰਨਣ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਗਗਨਤਲਲਤਾਦਲੋਪਵਿष੍ਟਃ ਪ੍ਰਸृਤਵਨਾਵਲਿਵਾਰਿਵਾਹਵੇषਾਃ । ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਵਨਿਤਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹृष੍ਟਃ ਕੁਸੁਮਨਿਰਨ੍ਤਰਮਣ੍ਡਿਤਾ ਦਸ਼ਾਸ਼ਾਃ
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੇਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਸ੍ ਤਾਪਸਾਸ਼੍ਰਮੇ । ਕਦਮ੍ਬਦਾਸ਼ੂਰ ਇਤਿ ਸ਼ੂਰਸ੍ ਤਪਸਿ ਦਾਰੁਣੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਉਹ ਉਥੇ ਤਪੱਸੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਕਦੰਬ ਦਾਸ਼ੂਰਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਡਿੱਠਾ ਹੋਇਆ ਬਹਾਦਰ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਿਂਲ੍ ਲਤਾਦਲੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਕਕੁਭਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਦृਢਂ ਪਦ੍ਮਾਸਨਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਦਿਗ੍ਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹृਤਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਹ ਓਥੇ ਬੇਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਪਦਮ ਆਸਨ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲਿਆ।
ਅਜ੍ਞਾਤਪਰਮਾਰ੍ਥੇਨ ਕ੍ਰਿਯਾਮਾਤ੍ਰੇ ਚ ਤਿष੍ਠਤਾ । ਫਲਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਯੁਕ੍ਤੇਨ ਮਨਸਾ ਸੋ ऽਕਰੋਨ੍ ਮਖਮ੍
ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੇ ਯਜਨਾ ਕਰੀ।
ਨਭੋਗਤਲਤਾਪਤ੍ਤ੍ਰਸਂਸ੍ਥਿਤੇਨ ਵਨਾਨ੍ਤਰੇ । ਸਰ੍ਵਾਸ੍ ਸ੍ਵਮਨਸਾ ਤੇਨ ਕृਤਾ ਯਜ੍ਞਕ੍ਰਿਯਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਬੇਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਯਜਨਾ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਦਸ਼ ਵਰ੍षਾਣਿ ਮਨਸੈਵਾਯਜਤ੍ ਸੁਰਾਨ੍ । ਗਵਾਸ਼੍ਵਨਰਮੇਧਾਦ੍ਯੈਰ੍ ਯਜ੍ਞੈਰ੍ ਵਿਪੁਲਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ
ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਗਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ।
ਕਾਲੇਨਾਮਲਤਾਂ ਯਾਤੇ ਵਿਤਤੇ ਤਸ੍ਯ ਚੇਤਸਿ । ਬਲਾਦ੍ ਅਵਤਤਾਰਾਨ੍ਤਰ੍ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਸਾਦਜਮ੍
ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਗਿਆਨ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਵੱਸਿਆ।
ਤਤੋ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਾਵਰਣੋ ਵਿਗਲਦ੍ਵਾਸਨਾਮਲਃ । ਅਵਸਤ੍ ਪਲ੍ਲਵੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮੁਨਿਰ੍ ਵਿਗਤਕਲ੍ਮषਃ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹਦੇ ਮਨ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪਰਦੇ ਹਟ ਗਏ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਦਾਗ ਵੀ ਲਹਿ ਗਏ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ੈਕਦਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਲਤਾਯਾਮ੍ ਅਗ੍ਰਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਵਨਦੇਵੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀਮ੍ ਆਲੋਲਕੁਸੁਮਾਮ੍ਬਰਾਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਸੇ ਬੇਲ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਜੰਗਲ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਨ ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਕਪੜੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਕਾਮਿਨੀਕਾਨ੍ਤਵਦਨਾਂ ਮਦਘੂਰ੍ਣਿਤਲੋਚਨਾਮ੍ । ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਾਮੋਦਵਤੀਮ੍ ਅਤੀਵ ਸੁਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇੰਨਾ ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਨੀਲੇ ਕੰਵਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਮਨਮੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਾਮ੍ ਉਵਾਚਾਨਵਦ੍ਯਾਙ੍ਗੀਂ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ ਵਿਨਤਾਨਨਾਮ੍ । ਕੋਕਿਲਃ ਕੁਸੁਮਾਪੂਰਨਤਾਂ ਵਨਲਤਾਮ੍ ਇਵ
ਮੁਨਿ ਨੇ ਉਸ ਨਿਰਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਇਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਬੇਲ ਨੂੰ ਬੋਲਦੀ ਹੋਵੇ।
ਕਾ ਤ੍ਵਮ੍ ਉਤ੍ਪਲਪਤ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿ ਪਰਿਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤਸ੍ਮਰਾ । ਵਯਸ੍ਯਾਮ੍ ਇਵ ਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯਾਂ ਲਤਾਂ ਕਿਮ੍ ਅਧਿਤਿष੍ਠਸਿ
ਹੇ ਕੰਵਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਇਸ ਬੇਲ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈਂ?
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਾ ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼ੀ ਗੌਰੀ ਪੀਨਪਯੋਧਰਾ । ਮੁਨਿਮ੍ ਆਹ ਮਨੋਹਾਰਿ ਮੁਗ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ਇਦਂ ਵਚਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਹਿਰਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਗੋਰੀ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਛਾਤੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਮੁਨਿ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮੋਹਣੀ ਤੇ ਭੋਲੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਦੁਰਾਪਾਨਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਾਨਿ ਮਹੀਤਲੇ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਮਹਤਾਮ੍ ਏਵ ਯਾਚ੍ਞਯਾ
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਔਖੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚਾਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਹਮ੍ ਅਸ੍ਮਿਂਲ੍ ਲਤਾਕੀਰ੍ਣੇ ਤ੍ਵਤ੍ਕਦਮ੍ਬਾਭ੍ਯਲਙ੍ਕृਤੇ । ਲਤਾਲੀਲਾਲਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵਿਪਿਨੇ ਵਨਦੇਵਤਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਮੈਂ ਇਸ ਬੇਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬੇਲਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਣ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹਾਂ।
ਹ੍ਯਸ਼੍ ਚੈਤ੍ਰਸਿਤਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸ੍ਮਰੋਤ੍ਸਵੇ । ਬਭੂਵ ਵਨਦੇਵੀਨਾਂ ਸਮਾਜੋ ਨਨ੍ਦਨੇ ਵਨੇ
ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂਸ ਦੇ ਚੌਦਵੇਂ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸੀ, ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਵਣ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਹੋਇਆ ਸੀ।