ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਏਤਿ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ । ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਿਗਤਰੋਗਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਗਤਰੋਗਤਾ
ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਸਰਮਾਇਆ ਆਉਂਦਾ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਗਰੀਬੀ; ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਬਿਮਾਰੀ।
ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਿਪਰ੍ਯਾਸਦਾਯਿਨਾ ਮਹਤਾਮੁਨਾ । ਜਗਦ੍ਭ੍ਰਮੇਣ ਕੇ ਨਾਮ ਧੀਮਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਨ ਮੋਹਿਤਾਃ
ਹਰ ਪਲ ਇਹ ਵੱਡੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆ ਉਲਟ-ਪਲਟ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿਚ ਕੌਣ, ਚੰਗੇ-ਚੰਗੇ ਵੀਰ, ਨਹੀਂ ਭਟਕਦੇ?
ਤਮਃਪਙ੍ਕਸਮਾਲਬ੍ਧਂ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕਨਕਨਿष੍ष੍ਯਨ੍ਦਕੋਮਲਾਲੋਕਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਵਸਤਰਤ ਅੰਧੇਰੇ ਦੀ ਗੰਦ ਨਾਲ ਮੈਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਪਲ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਰਮ ਚਮਕ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਜਲਦਨੀਲਾਬ੍ਜਮਾਲਾਵਲਿਤਕੋਟਰਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਉਡ੍ਡਾਮਰਰਵਂ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਮੂਕਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਉਹ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਖੋਹ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਪਲ ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਾਰਾਵਿਲਸਿਤਂ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਰ੍ਕੇਣ ਭੂषਿਤਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਕृਤਾਹ੍ਲਾਦਂ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਰ੍ਵਬਹਿष੍ਕृਤਮ੍
ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਉਹ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਪਲ ਉਹ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਫਿਰ ਚੰਦ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਗਮਾਪਾਯਪਰਯਾ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਨਾਸ਼ਯਾ । ਨ ਬਿਭੇਤੀਹ ਸਂਸਾਰੇ ਧੀਰੋ ऽਪਿ ਕ ਇਵਾਨਯਾ
ਜਦੋਂ ਆਉਣ ਤੇ ਜਾਣ, ਬਣਨ ਤੇ ਮਿਟਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲਹਿਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੌਣ, ਚਾਹੇ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ?
ਆਪਦਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਦਃ । ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਜਨ੍ਮਾਥ ਮਰਣਂ ਮੁਨੇ ਕਿਮ੍ ਇਵ ਨ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਵੀ ਇਕ ਪਲ ਦੀਆਂ ਹਨ—ਮੁਨਿ, ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਪਲਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ?
ਪ੍ਰਾਗ੍ ਆਸੀਦ੍ ਅਨ੍ਯ ਏਵੇਹ ਜਾਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯੇਤਰੋ ਦਿਨੈਃ । ਅਪ੍ਯ੍ ਏਕਰੂਪਂ ਭਗਵਨ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਸੁਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੀ; ਹੁਣ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਟਿਕਿਆ।
ਘਟਸ੍ਯ ਪਟਤਾ ਦृष੍ਟਾ ਪਟਸ੍ਯਾਪਿ ਘਟਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਯਦ੍ ਦृष੍ਟਂ ਵਿਪਰ੍ਯਸ੍ਯਤਿ ਸਂਸृਤਿਃ
ਕਪੜਾ ਮਟਕਾ ਬਣ ਕੇ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਟਕੇ ਦੀ ਹਸਤੀ ਕਪੜੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਦਿੱਸਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਤ ਦਾ ਚੱਕਰ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ੂਰੇਣ ਹਤਸ਼੍ ਸ਼ੂਰ ਏਕੇਨਾਪਿ ਸ਼ਤਂ ਹਤਮ੍ । ਪ੍ਰਾਕृਤਾਃ ਪ੍ਰਭੁਤਾਂ ਯਾਤਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਵਰ੍ਤਤੇ ਜਗਤ੍
ਕੋਵਾਂ ਨੇ ਵੀਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਕ ਨੇ ਸੌ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਆਮ ਲੋਕ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਨਤੇਯਂ ਵਿਪਰ੍ਯਾਸਮ੍ ਅਜਸ੍ਰਮ੍ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ । ਜਡਸ੍ਪਨ੍ਦਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਤਰਙ੍ਗਾਨਾਮ੍ ਇਵਾਵਲੀ
ਇਹ ਜਗਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਟਕਾਵੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਦਾ ਹੈ, ਮੰਦੇ ਹਿਲਦੇ-ਡੋਲਦੇ ਤੇ ਫੜਨ ਦੀ ਆਦਤ ਕਰਕੇ, ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਂਗ।
ਬਾਲ੍ਯਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਦਿਨੈਰ੍ ਏਵ ਯੌਵਨਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਤਤੋ ਜਰਾ । ਦੇਹੇ ऽਪਿ ਨੈਕਰੂਪਤ੍ਵਂ ਕਾਸ੍ਥਾ ਬਾਹ੍ਯੇषੁ ਵਸ੍ਤੁषੁ
ਬਚਪਨ ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਜਵਾਨੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਢਾਪਾ; ਸਰੀਰ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਾਹਰਲੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਆਨਨ੍ਦਿਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਏਤਿ ਵਿषਾਦਿਤਾਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸੌਮ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਟਵਨ੍ ਮਨਃ
ਇੱਕ ਪਲ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਲ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮਨ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਟ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਇਤਸ਼੍ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ ਇਤਸ਼੍ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ ਇਤਸ਼੍ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ ਅਯਂ ਵਿਧਿਃ । ਰਚਯਨ੍ ਵਸ੍ਤੁ ਨਾਯਾਤਿ ਖੇਦਂ ਲੀਲਾਸ੍ਵ੍ ਇਵਾਰ੍ਭਕਃ
ਇੱਥੋਂ ਉੱਥੇ, ਇੱਥੋਂ ਉੱਥੇ, ਇੱਥੋਂ ਉੱਥੇ—ਇਹ ਕਿਸਮਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਥਕਾਵੇ, ਬੱਚੇ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਂਗ।
ਚਿਨੋਤ੍ਯ੍ ਉਨ੍ਮਾਦਯਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਤਿ ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਹਨ੍ਤਿ ਚਾਤ੍ਮਸਾਤ੍ । ਜਗਜ੍ਜਾਤਮ੍ ਇਦਂ ਧਾਤਾ ਪਾਤੋਤ੍ਪਾਤਸ਼ਤੈਰ੍ ਇਹ
ਇਹ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ, ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦਾ, ਖਾਂਦਾ, ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਵੱਜਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਇੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਤੇ ਉਤਾਰਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣੇਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਦਿਨੇਨਾਨ੍ਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਇਤਸ੍ ਤਤਃ । ਰਚਯਨ੍ ਵਞ੍ਚਨਾਦਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿਧਿਰ੍ ਦृष੍ਟੋ ਨ ਕੇਨਚਿਤ੍
ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ, ਇਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ, ਸਵੇਰੇ ਕੁਝ ਹੋਰ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ; ਕਿਸਮਤ, ਜੋ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
ਯਦ੍ ਅਦ੍ਯ ਤਤ੍ ਤੁ ਨ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ ਤਤ੍ ਤੁ ਨਾਦ੍ਯ ਚ । ਯਦ੍ ਅਨ੍ਯਦਾ ਤੁ ਤਨ੍ ਨਾਦ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਵਰ੍ਤਤੇਤਰਾਮ੍
ਜੋ ਅੱਜ ਹੈ, ਉਹ ਕੱਲ੍ਹ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਕੱਲ੍ਹ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਜ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਜ ਨਹੀਂ; ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਨ੍ਤਤਾਨੀਹ ਦੁਃਖਾਨਿ ਸੁਖਾਨਿ ਵਿਰਲਾਨਿ ਚ । ਸਤਤਂ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਹਾਨੀਵ ਵਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਨਰਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਇੱਥੇ ਦੁੱਖ ਲਗਾਤਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਖ ਵਿਰਲੇ; ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਵਿਰ੍ਭਾਵਤਿਰੋਭਾਵਭਾਗਿਨੋ ਭਵਭਾਵਿਨਃ । ਜਨਸ੍ਯ ਸ੍ਥਿਰਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਾਪਦੋ ਨ ਚ ਸਮ੍ਪਦਃ
ਜੋ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦੁੱਖ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਸੁਖ।
ਪਦਾਤ੍ ਪਦਮ੍ ਅਯਂ ਪਾਪਸ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਪਦਿ ਪਾਤਯਨ੍ । ਹੇਲਾਵਿਵਲਿਤਾਸ਼ੇषਃ ਖਲਕਾਲਲਵਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਹ ਪਾਪ ਇਕ ਕਦਮ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਕਦਮ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮੰਦਤਾ ਦਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਾਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ।
ਸਮਵਿषਮਦਸ਼ਾਵਿਪਾਕਭਿਨ੍ਨਾਸ੍ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਭੂਤਪਰਮ੍ਪਰਾਫਲੌਘਾਃ । ਸਮਯਪਵਨਪਾਤਿਤਾਃ ਪਤਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਮ੍ ਆਤਤਸਂਸृਤਿਦ੍ਰੁਮੇਭ੍ਯਃ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲੇ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਦੇ ਫਲ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੱਕਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਝੜਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਮੇਧੋਪਦਾਵਾਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧੇ ਮਹਤਿ ਚੇਤਸਿ । ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਨ ਭੋਗਾਸ਼ਾ ਮृਗਤृष੍ਣਾਸ੍ ਸਰਸ੍ਸ੍ਵ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਮਨ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਚੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਚਾਤਿਕਟੁਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸਂਸਾਰਸਂਸृਤਿਃ । ਕਾਲਪਾਕਵਸ਼ੋਲ੍ਲਾਸਿਰਸਾ ਨਿਮ੍ਬਲਤਾ ਯਥਾ
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕੜਵਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਿੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਕੜਵਾਹਟ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੱਕਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵृਦ੍ਧਿਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਦੌਰ੍ਜਨ੍ਯਂ ਸੌਜਨ੍ਯਂ ਯਾਤਿ ਤਾਨਵਮ੍ । ਕਰਞ੍ਜਕਰ੍ਕਸ਼ੇ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਜਨਚੇਤਸਿ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼-ਰੋਜ਼ ਰੁੱਖੇਪਣ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਘੱਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਰੰਜ ਦੇ ਕਠੋਰ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ।
ਭਜ੍ਯਤੇ ਭੁਵਿ ਮਰ੍ਯਾਦਾ ਝਗਿਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਦਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਸ਼ੁष੍ਕੇਵ ਮਾषਸ਼ਿਮਿਕਾ ਟਾਙ੍ਕਾਰਕਠਿਨਾਰਵਮ੍
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੱਦਾਂ ਅਚਾਨਕ ਹਰ ਪਾਸੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਮਾਸ ਦੀ ਫਲੀ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਚਿਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਭੋਗਪੂਗੇਭ੍ਯਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਾਵਨ੍ਤੋ ਮਹੀਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਨਿਰਸ੍ਤਚਿਨ੍ਤਾਕਲਿਕਾ ਵਰਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਸ਼ੀਲਤਾ
ਰਾਜਿਆਂ ਕੋਲ ਰਾਜ ਤੇ ਭੋਗਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇਕੱਲਾ ਜੀਵਨ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਨਾਨਨ੍ਦਾਯ ਮਮੋਦ੍ਯਾਨਂ ਨ ਸੁਖਾਯ ਮਮ ਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਨ ਹਰ੍षਾਯ ਮਮਾਰ੍ਥਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਮ੍ਯਾਮਿ ਮਨਸਾ ਸਹ
ਮੇਰਾ ਬਾਗ਼ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਮੇਰੀ ਦੌਲਤ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ; ਮੇਰੇ ਲਾਭ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ—ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹਾਂ।
ਅਨਿਤ੍ਯਸ਼੍ ਚਾਸੁਖੋ ਲੋਕਸ੍ ਤृष੍ਣਾ ਤਾਤ ਦੁਰੁਦ੍ਵਹਾ । ਚਾਪਲੋਪਹਤਂ ਚੇਤਃ ਕਥਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਸਥਿਰ ਹੈ ਤੇ ਸੁਖ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ, ਲਾਲਚ ਬੜੀ ਔਖੀ ਹੈ; ਜਦ ਮਨ ਚੰਚਲਤਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਅਸਲੀ ਆਰਾਮ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਮਰਣਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਾਮਿ ਜੀਵਿਤਮ੍ । ਯਥਾ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਤਥੈਵ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਮ੍
ਮੈਂ ਨਾ ਮੌਤ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਜੀਵਨ ਨੂੰ; ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਲਾਲਚ ਤੋਂ।
ਕਿਂ ਮੇ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਕਿਂ ਭੋਗੈਃ ਕਿਮ੍ ਅਰ੍ਥੇਨ ਕਿਮ੍ ਈਹਿਤੈਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਸ਼ਾਦ੍ ਏਤਤ੍ ਸ ਏਵ ਗਲਿਤੋ ਮਮ
ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਦੌਲਤ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਇਹ ਸਭ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ।