ਦਾਸ਼ੂਰਾਖ੍ਯਾਯਿਕੇਵੇਯਂ ਨਾਮ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਿਕਾ । ਕਲ੍ਪਨਾਰਚਿਤਾਕਾਰਾ ਵਸ੍ਤੁਸ਼ੂਨ੍ਯੇਤਿ ਕਿਂ ਪ੍ਰਭੋ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਦਾਸੂਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ ਹੈ—ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਨਹੀਂ; ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ?
ਜਗਨ੍ਮਾਯਾਸ੍ਵਰੂਪਸ੍ਯ ਵਰ੍ਣਨਾਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਤਃ । ਦਾਸ਼ੂਰਾਖ੍ਯਾਯਿਕਾਂ ਰਾਮ ਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਨਾਂ ਮਯਾ ਸ਼ृਣੁ
ਹਣੀ, ਰਾਮਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਅਤੇ ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਦਾਸੂਰਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਸੁਧਾਪੀਠੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਕੁਸੁਮਦ੍ਰੁਮਃ । ਮਗਧਾ ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ ਜਨਪਦੋ ਮਹਾਨ੍
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਗਧਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਦਮ੍ਬਵਨਵਿਸ੍ਤਾਰੀ ਤਾਲਾਵਲਿਤਜਙ੍ਗਲਃ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਿਹਗਵ੍ਯੂਹਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮਨੋਹਰਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਕਦੰਬ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਜੰਗਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਸਚਰਜ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਦਿੱਖ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਸਸ੍ਯਸਙ੍ਕਟਸੀਮਾਨ੍ਤਃ ਪੁਰੋਪਵਨਮਣ੍ਡਿਤਃ । ਕਮਲੋਤ੍ਪਲਕਲ੍ਹਾਰਪੂਰ੍ਣਸਰ੍ਵਸਰਿਤ੍ਤਟਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਖੇਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਹਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਕਮਲ, ਨੀਲੋਫਰ ਤੇ ਕਲਹਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਉਦ੍ਯਾਨਦੋਲਾਵਿਲਸਲ੍ਲਲਨਾਗੇਯਘੁਙ੍ਘੁਮੀ । ਨਿਸ਼ੋਪਭੁਕ੍ਤਕੁਸੁਮਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਵਿਸ਼ਿਖਾਵਨਿਃ
ਉਦਿਆਨ ਵਿੱਚ ਝੂਲਿਆਂ 'ਤੇ ਖੇਡਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਚੰਦਨੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਖਿਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਿਰਿਤਟੇ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਸਮਾਕੁਲੇ । ਕਦਲੀषਣ੍ਡਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰੇ ਨੀਪਗੁਲ੍ਮਵਿਰਾਜਿਤੇ
ਉਥੇ, ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਦੇ ਢਲਾਨ 'ਤੇ, ਕਰਣਿਕਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਣੀ ਛਾਂ ਸੀ, ਕੇਲੇ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਦੀ ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਤੇ ਨੀਪਾ ਦੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਕੂਜਚ੍ਚਕੋਰਚਮਰੇ ਧ੍ਵਨਨ੍ਨਿਰ੍ਝਰਵਾਰਿਣਿ । ਫੁਲ੍ਲਚੂਤਲਤਾਜਾਲੇ ਪ੍ਰਗੀਤਕਲਕੋਕਿਲੇ
ਜਿੱਥੇ ਚਕੋਰ ਪੰਛੀ ਬੂਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਹਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਝਰਨਿਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਮ ਦੀਆਂ ਲਤਾਂ ਫੁੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਕੋਕਿਲ ਮਿੱਠੇ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪੁਲਿਨ੍ਦਲੀਲਾਲੁਲਿਤੇ ਤਾਲਾਵृਤਨਭਸ੍ਤਲੇ । ਉਤ੍ਫੁਲ੍ਲਪਦ੍ਮਿਨੀਸ਼ਾਰੇ ਜੀਵਜੀਵਕਜੀਵਿਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲੀ ਔਰਤਾਂ ਖੇਡ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਸਮਾਨ ਤਾਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਪੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੜੀਆਂ ਕਮਲਣੀਆਂ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
ਪੁष੍ਪੌਘਸ੍ਫੂਰ੍ਜਦਨਿਲੇ ਕੇਸਰਾਰੁਣਧੂਲਿਨਿ । ਕਾਰਣ੍ਡਵਕृਤਾਰਾਵੇ ਸਰਤ੍ਸਰਸਸਾਰਸੇ
ਉਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਉਡਦੀ ਹਵਾ ਕੇਸਰ ਵਾਲੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਝੀਲਾਂ 'ਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਗਵਰੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਿਹਗਦ੍ਰੁਮੇ । ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਪਰਮਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮੁਨਿਰ੍ ਆਸੀਨ੍ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਚ ਪਹਾੜ 'ਚ, ਜਿੱਥੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਸਨ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਦਾਸ਼ੂਰਨਾਮਾ ਮਹਤਾ ਤਪੋਯੋਗੇਨ ਸਂਯੁਤਃ । ਕਦਮ੍ਬਪृष੍ਠਵਾਸ੍ਤਵ੍ਯੋ ਵੀਤਰਾਗੋ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਾਸੂਰ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਕਦੰਬ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸੀ।
ऋषਿਸ੍ ਤਪਸ੍ਵੀ ਭਗਵਨ੍ ਵਿਪਿਨੇ ਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾ । ਕਥਂ ਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਵਸਤ੍ ਪृष੍ਠੇ ਕਦਮ੍ਬਸ੍ਯ ਮਹਾਤਰੋਃ
ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਕਦੰਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ?
ਸ਼ਰਲੋਮੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਪਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਬਭੂਵ ਹ । ਨਾਮ੍ਨਾਪਰ ਇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵਾਵਸਦ੍ ਗਿਰੌ
ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸ਼ਰਲੋਮਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗਾ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹੀ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਸਾਵ੍ ਏਕਪੁਤ੍ਰੋ ऽਭੂਤ੍ ਕਚੋ ਦੇਵਗੁਰੋਰ੍ ਇਵ । ਤੇਨ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਨੀਤਵਾਞ੍ ਜੀਵਿਤਂ ਵਨੇ
ਉਸ ਦੇ ਇਕੋ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਸੀ।
ਅਥਾਸੌ ਸ਼ਰਲੋਮਾਤ੍ਰ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯੁਗਗਣਂ ਯਯੌ । ਤ੍ਯਕ੍ਤਦੇਹਸ੍ ਸੁਰਾਗਾਰਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਨੀਡਃ ਖਗੋ ਯਥਾ
ਸ਼ਰਲੋਮਾ ਨੇ ਕਈ ਯੁੱਗਾਂ ਬੀਤਾਏ, ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਆਪਣਾ ਘੋਂਸਲਾ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕ ਏਵ ਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦਾਸ਼ੂਰਃ ਪ੍ਰਰੁਰੋਦ ਹ । ਦਸ਼ਾਪਨੀਤਪਿਤृਕਃ ਕਰੁਣਂ ਕੁਰਰੋ ਯਥਾ
ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਾਸ਼ੂਰਾ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਵਿਚ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਰੂਨਾਵਾਂ ਕਰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤਾਪਿਤृਵਿਯੋਗੇਨ ਸ਼ੋਕਸਨ੍ਤਾਪਿਤਾਸ਼ਯਃ । ਮ੍ਲਾਨਿਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਯਯੌ ਨੂਨਂ ਹੇਮਨ੍ਤ ਇਵ ਪਙ੍ਕਜਮ੍
ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਗਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਹ ਠੰਢੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਮੁਰਝਾ ਗਿਆ।
ਬਾਲੋ ऽਸਾਵ੍ ਅਥ ਦੀਨਾਤ੍ਮਾ ਵਨਦੇਵਤਯਾ ਵਨੇ । ਇਤ੍ਥਮ੍ ਆਸ਼੍ਵਾਸਿਤੋ ਰਾਮ ਤਦਾਦृਸ਼੍ਯਸ਼ਰੀਰਯਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਉਦਾਸ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਜੰਗਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਢਾਢਸ ਦਿੱਤੀ।
ऋषਿਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਕਿਮ੍ ਅਜ੍ਞ ਇਵ ਰੋਦਿषਿ । ਸਂਸਾਰਸ੍ਯ ਨ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਵੇਤ੍ਸਿ ਚਞ੍ਚਲਮ੍
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਬੁਧੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਅਣਜਾਣਾ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਚਲ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਦੈਵੇਦृਸ਼ੀ ਸਾਧੋ ਸਂਸਾਰੀ ਸਂਸृਤਿਸ਼੍ ਚਲਾ । ਜਾਯਤੇ ਜੀਵਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਚ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਸੰਸਾਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੰਝ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜੀਵਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਅਸਥਿਰ ਹੈ: ਕੋਈ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਜੀਉਂਦਾ, ਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਦृਸ਼ੋਰ੍ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਕਮ੍ ਇਦਂ ਮੁਨੇ । ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ ਤੇਨ ਸਰ੍ਵੇਣ ਵਿਨਾਸ਼ੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਹੇ ਮুনি, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇਕ ਦਿਨ ਮਿਟ ਜਾਣਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਤਦਰ੍ਥਂ ਮਾ ਕृਥਾ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਿषਾਦਂ ਮਰਣੇ ਪਿਤੁਃ । ਅਵਸ਼੍ਯਭਾਵ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਮਯੋ ਜਾਤਸ੍ਯਾਹਰ੍ਪਤੇਰ੍ ਇਵ
ਇਸ ਲਈ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਵਿਅਰਥ ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ; ਜੋ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਿਟ ਜਾਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ਰੀਰਾਮ੍ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਿਰਮ੍ ਆਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ । ਧੈਰ੍ਯਮ੍ ਆਸਾਦਯਾਮ੍ ਆਸ ਸ਼ਿਖਣ੍ਡੀ ਸ੍ਤਨਿਤਾਦ੍ ਇਵ
‘ਉਹ ਦੇਹ ਰਹਿਤ ਹੈ’ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਖੰਡੀ, ਗਰਜ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਂਗ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਠੰਢਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਉਤ੍ਥਾਯਾਵਸ਼੍ਯਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਯਂ ਪਿਤੁਰ੍ ਆਦृਤਃ । ਚਕਾਰ ਤਪਸੇ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਦृਢਾਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਉਠ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਕਰਮ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੇਣ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਪਿਨੇ ਚਰਤਸ੍ ਤਪਃ । ਅਨਨ੍ਤਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਯਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਤ੍ਵਂ ਬਭੂਵ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਅਨੰਤ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਗਿਆ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਅਜ੍ਞਾਤਜ੍ਞੇਯਬੁਦ੍ਧੇਸ੍ ਤੁ ਸੁਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਤਯਾ ਤਯਾ । ਨ ਵਿਸ਼ਸ਼੍ਰਾਮ ਚੇਤੋ ऽਸ੍ਯ ਪਵਿਤ੍ਰੇ ऽਪਿ ਧਰਾਤਲੇ
ਜਾਣੇ-ਅਣਜਾਣੇ ਦੀ ਸਮਝ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੀ ਕਦੇ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ।
ਕੇਵਲਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵੇਦਮ੍ ਅਪਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਧਰਾਤਲਮ੍ । ਅਸ਼ੁਦ੍ਧਮ੍ ਇਵ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਸ ਨ ਰੇਮੇ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਏਵ ਹਿ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ।
ਅਥ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯਾਮ੍ ਆਸ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਯੈਵ ਸਃ । ਵृਕ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰਮ੍ ਏਵ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਅਤ੍ਰੋਚਿਤਾ ਮਮ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਸਚਯ ਕੀਤਾ: 'ਮੇਰੀ ਵਸਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਫ਼ ਹੋਏ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਹੋਵੇ।'
ਤਦ੍ ਇਦਾਨੀਂ ਤਪਸ੍ ਤਪ੍ਸ੍ਯੇ ਤਪਸਾ ਯੇਨ ਸ਼ਾਖਿषੁ । ਖਗਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਆਪ੍ਨੋਮਿ ਸ਼ਾਖਾਸੁ ਚ ਦਲੇषੁ ਚ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਮੈਂ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਖਾਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵਾਂ।