ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰਸ੍ਯਾਰ੍ਧੇ ਭੂषਿਤੇ ਦੂषਿਤੇ ऽਥ ਵਾ । ਅਵਿਦ੍ਯਾਂਸ਼ੇ ਸੁਤਾਦੌ ਵਾ ਕਃ ਕ੍ਰਮਸ੍ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ
ਚਾਹੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿਸਾ ਸੋਹਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਦੀ ਲੜੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ?
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਧਨੇ ऽਥ ਦਾਰਾਦੌ ਹਰ੍षਸ੍ਯਾਵਸਰੋ ਹਿ ਕਃ । ਵृਦ੍ਧਾਯਾਂ ਮृਗਤृष੍ਣਾਯਾਂ ਕਿਮ੍ ਆਨਨ੍ਦੋ ਜਲਾਰ੍ਥਿਨਃ
ਜਦੋਂ ਧਨ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਮੌਕਾ ਹੈ? ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਪਿਆਸੇ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਧਨਦਾਰੇषੁ ਵृਦ੍ਧੇषੁ ਦੁਃਖਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਨ ਤੁष੍ਟਤਾ । ਵृਦ੍ਧਾਯਾਂ ਮੋਹਮਾਯਾਯਾਂ ਕਸ੍ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸਵਾਨ੍ ਇਹ
ਜਦੋਂ ਧਨ ਤੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋਣਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਮੋਹ ਤੇ ਮਾਇਆ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਆਸਰਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਯੈਰ੍ ਏਵ ਜਾਯਤੇ ਰਾਗੋ ਮੂਰ੍ਖਸ੍ਯਾਧਿਕਤਾਂ ਗਤੈਃ । ਤੈਰ੍ ਏਵ ਭੋਗੈਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵਿਰਾਗ ਉਪਜਾਯਤੇ
ਜਿਹੜੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਲਗਾਵਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਸਮਝਦਾਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਭੋਗਣ ਨਾਲ ਵਿਅਰਾਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਪਾਰਦਰ੍ਸ਼ਿਨੋ ਮੂਢਾ ਭੋਗੈਰ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਤੁष੍ਟਤਾਮ੍ । ਪਾਰਾਵਲੋਕਿਨਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਏਤੈਰ੍ ਵਿਰਾਗਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਾਧਵਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਭੋਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਭਲੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੋਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਅਰਾਗ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਤੋ ਰਾਘਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇषੁ ਸਂਸृਤੇਃ । ਨष੍ਟਂ ਨष੍ਟਮ੍ ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍ ਉਪਾਹਰ
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਘਵ, ਜਦ ਤੂੰ ਅਸਲ ਸੱਚ ਜਾਣ ਲੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਆਚਾ ਹੀ ਸਮਝ, ਤੇ ਜੋ ਮਿਲ ਗਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੀ ਮੰਨ ਲੈ।
ਅਨਾਗਤਾਨਾਂ ਭੋਗਾਨਾਮ੍ ਅਵਾਞ੍ਛਨਮ੍ ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ । ਆਗਤਾਨਾਂ ਚ ਸਮ੍ਭੋਗ ਇਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਸਿਆਣੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੁਖਾਂ ਲਈ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤੇ ਜੋ ਸੁਖ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਸਮ੍ਭ੍ਰਮੇ ਹ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਛਨ੍ਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਆਤਤਾਯਿਨਿ । ਤਥਾ ਵਿਹਰ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਯਥਾ ਨਾਯਾਸਿ ਮੂਢਤਾਮ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਲਚਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੈਰੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਸਮਝ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵੇਂ।
ਸਂਸਾਰਾਡਮ੍ਬਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਰਚਿਤੇ ਕ੍ਰਮੇ । ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਮਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਹਤਾਸ੍ ਤੇ ਕੁਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਰਚਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਹੀ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਉਹ ਗਲਤ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਯਯਾ ਕਯਾਚਿਦ੍ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯੇਹ ਯਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਗਤਾਰਤਿਃ । ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ ਤਸ੍ਯਾਚ੍ਛਾ ਨ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਮਤਿਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਯਸ੍ਯਾਸਦ੍ ਇਦਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਸ੍ਥਾ ਨਿਵृਤ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਵਸ੍ਤੁषੁ । ਕ੍ਰੋਡੀਕਰੋਤਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਨਾਵਿਦ੍ਯਾ ਤਮ੍ ਅਵਾਸ੍ਤਵੀ
ਜਿਸ ਨੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ 'ਇਹ ਝੂਠ ਹੈ' ਮੰਨਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਜਗਚ੍ ਚੈਕਮ੍ ਇਦਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵੇਤਿ ਯਸ੍ਯ ਧੀਃ । ਆਸ੍ਥਾਨਾਸ੍ਥੇ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਸ ਨ ਮਜ੍ਜਤਿ
ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਇਕੋ ਹੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ,' ਜੋ ਮੋਹ ਤੇ ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਡੁੱਬਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸਦਸਤੋਰ੍ ਮਧ੍ਯਂ ਪਦਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਚ । ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਮਾ ਗृਹਾਣ ਵਿਮੁਞ੍ਚ ਮਾ
ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਅਸਤੀਤਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਮੱਧ-ਪੱਧ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਫੜੋ। ਬਾਹਰਲੇ ਜਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਫੜੋ, ਨਾ ਛੱਡੋ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਤਤਸ੍ ਸ੍ਵਚ੍ਛਸ੍ ਸਰ੍ਵਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਵ੍ਯੋਮਵਤ੍ ਤਿष੍ਠ ਨੀਰਾਗਂ ਰਾਮ ਕਾਰ੍ਯਕਰੋ ऽਪਿ ਸਨ੍
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਨਿਰਲੇਪ ਰਹੋ—even ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਯਸ੍ਯ ਨੇਚ੍ਛਾ ਨ ਚਾਨਿਚ੍ਛਾ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਿ ਤਿष੍ਠਤਃ । ਨ ਤਸ੍ਯ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਭਿਃ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾ ਇੱਛਾ ਹੈ ਨਾ ਅਨਿਛਾ, ਜੋ ਕਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਪਾਣੀ 'ਚ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਦੀਨਿ ਮਾ ਕਰੋਤੁ ਕਰੋਤੁ ਵਾ । ਤਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਣੋ ਗੌਣਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਨਿਚ੍ਛੋ ਭਵਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਤੇਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ, ਛੂਹਣਾ ਆਦਿ ਕਰਣ ਦੇ, ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਣ ਦੇ — ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਹਨ। ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿ।
ਮਮੇਦਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸਦ੍ਭੂਤੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇ ਭਵਨ੍ਮਨਃ । ਮਾ ਨਿਮਜ੍ਜਤ੍ਵ੍ ਅਮਗ੍ਨਂ ਸਨ੍ ਮਾ ਕਰੋਤੁ ਕਰੋਤੁ ਵਾ
ਤੇਰਾ ਮਨ ਜਦੋਂ ਝੂਠੇ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਮਨ ਡੁੱਬਿਆ ਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ — ਇਹ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ।
ਯਦਿ ਤੇ ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਸ੍ਵਦਤੇ ਹृਦਿ ਰਾਘਵ । ਤਦ੍ ਅਸਿ ਜ੍ਞਾਤਵਿਜ੍ਞਾਨਸ੍ ਸਮੁਤ੍ਤੀਰ੍ਣੋ ਭਵਾਰ੍ਣਵਾਤ੍
ਰਾਘਵ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈਂ।
ਅਸ੍ਵਾਦਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਤਨੋਰ੍ ਅਤਨੋਰ੍ ਅਪਿ । ਅਨਿਚ੍ਛਤੋ ऽਪਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਅਰ੍ਥਵਸ਼ਾਤ੍ ਤਵ
ਜੇਕਰ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਂ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਚ੍ਚੈਃਪਦਾਯ ਪਰਯਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਵਾਸਨਾਗਣਾਤ੍ । ਪੁष੍ਪਾਦ੍ ਗਨ੍ਧਮ੍ ਇਵੋਦਾਰਂ ਚੇਤੋ ਰਾਮ ਪृਥਕ੍ ਕੁਰੁ
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਉੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਢੇਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਲੈ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਾਮ੍ਬੁਨਿਧਾਵ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾਸਨਾਮ੍ਬੁਪਰਿਪ੍ਲੁਤੇ । ਯੇ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨਾਵਮ੍ ਆਰੂਢਾਸ੍ ਤੇ ਤੀਰ੍ਣਾ ਬ੍ਰੁਡਿਤਾਃ ਪਰੇ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਨੌਕਾ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੁਰਧਾਰਾਗ੍ਰਸ਼ਿਤਯਾ ਧਿਯਾ ਪਰਮਧੀਰਯਾ । ਪ੍ਰਵਿਚਾਰ੍ਯਾਤ੍ਮਨਸ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਪਦਮ੍ ਆਵਿਸ਼
ਰੇਜ਼ਰ ਦੀ ਧਾਰ ਵਰਗੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਢੀਠ ਮਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸਮਝ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਸ।
ਯਥਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਜ੍ਞਾਨਬृਂਹਿਤਚੇਤਸਃ । ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਰਾਮ ਵਿਹਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਮੂਢਵਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂ; ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨਿਤ੍ਯਤृਪ੍ਤਾ ਮਹਾਸ਼ਯਾਃ । ਆਚਾਰੈਰ੍ ਅਨੁਗਨ੍ਤਵ੍ਯਾ ਨ ਭੋਗਕृਪਣਾਸ਼੍ ਸ਼ਠਾਃ
ਜੋ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਲਣ-ਚਲਣ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ, ਜੋ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਛੋਟੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹਨ।
ਨ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਨ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵ੍ਯਵਹਾਰਂ ਜਗਦ੍ਗਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਨੁਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪਰਾਵਰਵਿਦੋ ਜਨਾਃ
ਜੋ ਉੱਚ ਤੇ ਨੀਵਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡਦੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਚ ਰਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭਾਵਸ੍ਯਾਭਿਮਾਨਸ੍ਯ ਗੁਣਾਨਾਂ ਯਸ਼ਸਸ਼੍ ਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਨ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕृਪਣਾ ਲੋਕੇ ਮਹਾਨ੍ਤਸ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ
ਸੱਚ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਤਾਕਤ, ਅਹੰਕਾਰ, ਗੁਣ, ਇਜ਼ਤ ਜਾਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਸੁਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ऽਪਿ ਨ ਖਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਦੇਵੋਦ੍ਯਾਨੇ ਨਸਙ੍ਗਿਨਃ । ਨਿਯਤਿਂ ਚ ਨ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਮਹਾਨ੍ਤੋ ਭਾਸ੍ਕਰਾ ਇਵ
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਨ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹ ਲੱਗੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ; ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਸਭਾਵਿਕਤਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ।
ਵਿਗਤੇਚ੍ਛਾ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵ੍ਯਵਹਾਰਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨਃ । ਵਿਚਰਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸਮੁਨ੍ਨਦ੍ਧਾਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾ ਦੇਹਰਥਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਸ ਸਰੀਰ ਰਥ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਮ੍ ਅਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਰਾਮ ਵਿਵੇਕਮ੍ ਇਮਮ੍ ਆਗਤਮ੍ । ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਬਲੇਨ ਚਾਨੇਨ ਜਾਨੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ऽਸਿ ਸੁਨ੍ਦਰ
ਤੂੰ ਵੀ, ਰਾਮਾ, ਇਹ ਵਿਆਕਤਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਬੁਧੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਸੋਹਣੇ।
ਸ੍ਪष੍ਟਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਨਿਰ੍ਮਾਨੋ ਗਤਮਤ੍ਸਰਃ । ਵਿਹਰਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਭੁਵਃ ਪੀਠੇ ਪਰਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ
ਸਾਫ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਆਤਮ-ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਟਿਕ ਕੇ ਰਹੋ, ਤੂੰ ਉੱਚੀ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।