ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਤ੍ਯਭੂਤੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਮਯੇ ऽਪਿ ਚ । ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇ ਹੇਯਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਃ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੁ ਯਤ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚਾ ਹੈ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸੀ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਟਾਲਣ?
ਅਸਤ੍ ਸਦ੍ ਵਾ ਜਗਜ੍ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਤੇਨਾਸੌ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ । ਅਗਮ੍ਯ ਏਵ ਮੂਰ੍ਖਸ੍ ਤੁ ਤृਤੀਯਾਂਸ਼ੇਨ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਚਾਹੇ ਝੂਠਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੱਚਾ, ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਹੈ, ਉਹ ਅਧੂਰੀ ਸਮਝ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਆਦਾਵ੍ ਅਨ੍ਤੇ ऽਪਿ ਯਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ऽਪਿ ਸਨ੍ ਨ ਤਤ੍ । ਯੋ ऽਭਿਵਾਞ੍ਛਤ੍ਯ੍ ਅਸਦ੍ ਰਾਮ ਤਸ੍ਯਾਸਤ੍ਤੈਵ ਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੇ ਕੋਈ ਝੂਠੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਸ ਦੀ ਨਾ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਆਦਾਵ੍ ਅਨ੍ਤੇ ਚ ਯਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਸਦ੍ ਏਵ ਤਤ੍ । ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਸਦ੍ ਏਵ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤੈਵ ਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਚੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਲ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ਯਭੂਤਂ ਤੋਯਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੋਮਲਤਾਦਿਕਮ੍ । ਬਾਲਾ ਏਵਾਭਿਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਨੋਮੋਹਾਯ ਨੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਜਾਂ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਬੱਚੇ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਮਨ ਦੇ ਭਟਕਾਵੇ ਵਾਲੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਬਾਲੋ ਹਿ ਵਿਤਤਾਕਾਰੈਰ੍ ਵਸ੍ਤੁਰਿਕ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਯੋਜਨੈਃ । ਸਨ੍ਤੋषਮ੍ ਏਤ੍ਯ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਯ ਦੁਃਖਾਯ ਨ ਸੁਖਾਯ ਤੁ
ਬੱਚਾ ਜਦੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਤਹੀਨ ਦੁੱਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਮਾ ਭਵ ਬਾਲਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਰਾਮ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨ । ਅਨਿਤ੍ਯਤਾਮ੍ ਇਹਾਲੋਕ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਯ ਸੁਸ੍ਥਿਰਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮਾ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਾ ਹੋ। ਇਥੇ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਢਿੱਲੀ ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾ।
ਅਸਦ੍ ਇਦਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਮਯਾ ਸਮੇਤਂ ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ ਵਿਗਣਯ੍ਯ ਵਿषਾਦਿਤਾਸ੍ਤੁ ਮਾ ਤੇ । ਸਦ੍ ਇਹ ਹਿ ਸਕਲਂ ਮਯਾ ਸਮੇਤਂ ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ ਚ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਵਿषਾਦਿਤਾਸ੍ਤੁ ਮਾ ਤੇ
‘ਇਹ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹਾਂ’ ਸੋਚ ਕੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਆਵੇ। ‘ਇਹ ਸਭ ਸੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹਾਂ’ ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਆਵੇ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਮੁਨੌ ਦਿਵਸੋ ਜਗਾਮ ਸਾਯਨ੍ਤਨਾਯ ਵਿਧਯੇ ऽਸ੍ਤਮ੍ ਇਨੋ ਜਗਾਮ । ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਸਭਾ ਕृਤਨਮਸ੍ਕਰਣਾ ਜਗਾਮ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕ੍ਸ਼ਯੇ ਰਵਿਕਰੈਸ਼੍ ਚ ਸਹਾਜਗਾਮ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਤੇ ਰਾਤ ਆਉਣ ਲਈ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਣ ਗਈ, ਸਭਾ ਵਿਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲੀ ਗਈ।
ਨष੍ਟੇ ਧਨੇ ऽਥ ਦਾਰਾਦੌ ਸ਼ੋਕਸ੍ਯਾਵਸਰੋ ऽਤ੍ਰ ਕਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਦृष੍ਟੇ ਨष੍ਟੇ ਕਾ ਪਰਿਦੇਵਨਾ
ਜਦੋਂ ਧਨ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਖੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ? ਜੇ ਇੰਦ੍ਰਜਾਲ ਵਾਂਗ ਇਕ ਛਣਕ ਲਈ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਰੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰਸ੍ਯਾਰ੍ਧੇ ਭੂषਿਤੇ ਦੂषਿਤੇ ऽਥ ਵਾ । ਅਵਿਦ੍ਯਾਂਸ਼ੇ ਸੁਤਾਦੌ ਵਾ ਕਃ ਕ੍ਰਮਸ੍ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ
ਚਾਹੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿਸਾ ਸੋਹਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਹੋਵੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਦੀ ਲੜੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ?
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਧਨੇ ऽਥ ਦਾਰਾਦੌ ਹਰ੍षਸ੍ਯਾਵਸਰੋ ਹਿ ਕਃ । ਵृਦ੍ਧਾਯਾਂ ਮृਗਤृष੍ਣਾਯਾਂ ਕਿਮ੍ ਆਨਨ੍ਦੋ ਜਲਾਰ੍ਥਿਨਃ
ਜਦੋਂ ਧਨ ਜਾਂ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਮੌਕਾ ਹੈ? ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਪਿਆਸੇ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਧਨਦਾਰੇषੁ ਵृਦ੍ਧੇषੁ ਦੁਃਖਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਨ ਤੁष੍ਟਤਾ । ਵृਦ੍ਧਾਯਾਂ ਮੋਹਮਾਯਾਯਾਂ ਕਸ੍ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸਵਾਨ੍ ਇਹ
ਜਦੋਂ ਧਨ ਤੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋਣਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਮੋਹ ਤੇ ਮਾਇਆ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਆਸਰਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਯੈਰ੍ ਏਵ ਜਾਯਤੇ ਰਾਗੋ ਮੂਰ੍ਖਸ੍ਯਾਧਿਕਤਾਂ ਗਤੈਃ । ਤੈਰ੍ ਏਵ ਭੋਗੈਃ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵਿਰਾਗ ਉਪਜਾਯਤੇ
ਜਿਹੜੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਮੂਰਖ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਲਗਾਵਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਸਮਝਦਾਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਭੋਗਣ ਨਾਲ ਵਿਅਰਾਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਪਾਰਦਰ੍ਸ਼ਿਨੋ ਮੂਢਾ ਭੋਗੈਰ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਤੁष੍ਟਤਾਮ੍ । ਪਾਰਾਵਲੋਕਿਨਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਏਤੈਰ੍ ਵਿਰਾਗਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਾਧਵਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਅਸਲ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਹ ਭੋਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਭਲੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੋਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਅਰਾਗ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਤੋ ਰਾਘਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇषੁ ਸਂਸृਤੇਃ । ਨष੍ਟਂ ਨष੍ਟਮ੍ ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍ ਉਪਾਹਰ
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਘਵ, ਜਦ ਤੂੰ ਅਸਲ ਸੱਚ ਜਾਣ ਲੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਆਚਾ ਹੀ ਸਮਝ, ਤੇ ਜੋ ਮਿਲ ਗਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੀ ਮੰਨ ਲੈ।
ਅਨਾਗਤਾਨਾਂ ਭੋਗਾਨਾਮ੍ ਅਵਾਞ੍ਛਨਮ੍ ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ । ਆਗਤਾਨਾਂ ਚ ਸਮ੍ਭੋਗ ਇਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਸਿਆਣੇ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੁਖਾਂ ਲਈ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤੇ ਜੋ ਸੁਖ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਸਮ੍ਭ੍ਰਮੇ ਹ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਛਨ੍ਨਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਆਤਤਾਯਿਨਿ । ਤਥਾ ਵਿਹਰ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਯਥਾ ਨਾਯਾਸਿ ਮੂਢਤਾਮ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਲਚਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਅਸਲ ਆਤਮਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵੈਰੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਸਮਝ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵੇਂ।
ਸਂਸਾਰਾਡਮ੍ਬਰਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਰਚਿਤੇ ਕ੍ਰਮੇ । ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਮਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਹਤਾਸ੍ ਤੇ ਕੁਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਰਚਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਹੀ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਉਹ ਗਲਤ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਯਯਾ ਕਯਾਚਿਦ੍ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯੇਹ ਯਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਗਤਾਰਤਿਃ । ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ ਤਸ੍ਯਾਚ੍ਛਾ ਨ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਮਤਿਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਯਸ੍ਯਾਸਦ੍ ਇਦਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਸ੍ਥਾ ਨਿਵृਤ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਵਸ੍ਤੁषੁ । ਕ੍ਰੋਡੀਕਰੋਤਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਂ ਨਾਵਿਦ੍ਯਾ ਤਮ੍ ਅਵਾਸ੍ਤਵੀ
ਜਿਸ ਨੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ 'ਇਹ ਝੂਠ ਹੈ' ਮੰਨਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਗਿਆਨ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ; ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਜਗਚ੍ ਚੈਕਮ੍ ਇਦਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵੇਤਿ ਯਸ੍ਯ ਧੀਃ । ਆਸ੍ਥਾਨਾਸ੍ਥੇ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਸ ਨ ਮਜ੍ਜਤਿ
ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਇਕੋ ਹੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ,' ਜੋ ਮੋਹ ਤੇ ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਡੁੱਬਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸਦਸਤੋਰ੍ ਮਧ੍ਯਂ ਪਦਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਚ । ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਮਾ ਗृਹਾਣ ਵਿਮੁਞ੍ਚ ਮਾ
ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਅਸਤੀਤਵ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਮੱਧ-ਪੱਧ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਫੜੋ। ਬਾਹਰਲੇ ਜਾਂ ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਫੜੋ, ਨਾ ਛੱਡੋ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਤਤਸ੍ ਸ੍ਵਚ੍ਛਸ੍ ਸਰ੍ਵਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਵ੍ਯੋਮਵਤ੍ ਤਿष੍ਠ ਨੀਰਾਗਂ ਰਾਮ ਕਾਰ੍ਯਕਰੋ ऽਪਿ ਸਨ੍
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਨਿਰਲੇਪ ਰਹੋ—even ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਯਸ੍ਯ ਨੇਚ੍ਛਾ ਨ ਚਾਨਿਚ੍ਛਾ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਿ ਤਿष੍ਠਤਃ । ਨ ਤਸ੍ਯ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਭਿਃ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾ ਇੱਛਾ ਹੈ ਨਾ ਅਨਿਛਾ, ਜੋ ਕਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਪਾਣੀ 'ਚ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਦੀਨਿ ਮਾ ਕਰੋਤੁ ਕਰੋਤੁ ਵਾ । ਤਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਣੋ ਗੌਣਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਨਿਚ੍ਛੋ ਭਵਾਤ੍ਮਵਾਨ੍
ਤੇਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ, ਛੂਹਣਾ ਆਦਿ ਕਰਣ ਦੇ, ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਣ ਦੇ — ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਹਨ। ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿ।
ਮਮੇਦਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸਦ੍ਭੂਤੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੇ ਭਵਨ੍ਮਨਃ । ਮਾ ਨਿਮਜ੍ਜਤ੍ਵ੍ ਅਮਗ੍ਨਂ ਸਨ੍ ਮਾ ਕਰੋਤੁ ਕਰੋਤੁ ਵਾ
ਤੇਰਾ ਮਨ ਜਦੋਂ ਝੂਠੇ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਮਨ ਡੁੱਬਿਆ ਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ — ਇਹ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ।
ਯਦਿ ਤੇ ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਸ੍ਵਦਤੇ ਹृਦਿ ਰਾਘਵ । ਤਦ੍ ਅਸਿ ਜ੍ਞਾਤਵਿਜ੍ਞਾਨਸ੍ ਸਮੁਤ੍ਤੀਰ੍ਣੋ ਭਵਾਰ੍ਣਵਾਤ੍
ਰਾਘਵ, ਜੇ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵਿਵੇਕ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈਂ।
ਅਸ੍ਵਾਦਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਤਨੋਰ੍ ਅਤਨੋਰ੍ ਅਪਿ । ਅਨਿਚ੍ਛਤੋ ऽਪਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਅਰ੍ਥਵਸ਼ਾਤ੍ ਤਵ
ਜੇਕਰ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਂ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਚ੍ਚੈਃਪਦਾਯ ਪਰਯਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਵਾਸਨਾਗਣਾਤ੍ । ਪੁष੍ਪਾਦ੍ ਗਨ੍ਧਮ੍ ਇਵੋਦਾਰਂ ਚੇਤੋ ਰਾਮ ਪृਥਕ੍ ਕੁਰੁ
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਉੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਢੇਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਲੈ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।