ਤਤਸ੍ ਤਾਦृਗ੍ਗੁਣਗਣਂ ਮਨੋ ਭਾਵਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਗਨ੍ਧਵਤ੍ ਸ੍ਥੂਲਂ ਯੇਨੋਦੇष੍ਯਤਿ ਮੇਦਿਨੀ
ਫਿਰ, ਉਹੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਠੋਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸੋਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਥੇਦਂ ਭੂਤਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵੇष੍ਟਿਤਂ ਤਨੁਤਾਂ ਜਹਤ੍ । ਵਪੁਰ੍ ਵਹ੍ਨਿਕਣਾਕਾਰਂ ਸ੍ਫੁਰਿਤਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਫਿਰ, ਇਹ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਸੁਖਮਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਸੁਖਮਤਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੇ ਚਿੰਗਾਰੀ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਕਲਾਯੁਕ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਿਜੀਵਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ ਪੁਰ੍ਯष੍ਟਕਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਭੂਤਹृਤ੍ਪਦ੍ਮषਟ੍ਪਦਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਕਲਾ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ 'ਅਠ-ਅੰਗੀ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਦਾ ਭੌਰਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤਤ੍ ਤੀਵ੍ਰਸਂਵੇਗਾਦ੍ ਭਾਵਯਦ੍ ਭਾਸੁਰਂ ਵਪੁਃ । ਸ੍ਥੂਲਤਾਂ ਏਤਿ ਪਾਕੇਨ ਮਨੋ ਭਵ੍ਯਫਲਂ ਯਥਾ
ਉਸ ਵਿਚ, ਮਨ ਦੀ ਤੀਬਰ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਸਰੀਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪੱਕਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਫਲ ਦਾ ਪੱਕਣਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੂषਾਸ੍ਥਦ੍ਰੁਤਹੇਮਾਭਂ ਸ੍ਫੁਰਿਤਂ ਵਿਮਲਾਮ੍ਬਰੇ । ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਮ੍ ਅਥਾਦਤ੍ਤੇ ਤਤ੍ ਤੇਜਸ੍ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਸਾਫ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਲਹਿਰ, ਮੂਸੇ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇ ऽਥ ਤੇਜਃਪੁਞ੍ਜਮਯੇ ਮਨਃ । ਭਜਤੇ ਭਾਵਨਾਂ ਸ੍ਫਾਰੇ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਮ੍ ਆਤਤਾਂ ਸ੍ਵਤਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਥਾਂ ਵਿਚ, ਚਮਕ ਦੇ ਗੁੱਝ ਵਿਚੋਂ ਬਣਿਆ ਮਨ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਭਾਵਨਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼ਿਰਃਪੀਠਮਯੀਮ੍ ਅਧਃ ਪਾਦਮਯੀਂ ਤਥਾ । ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰ੍ ਹਸ੍ਤਸਂਸ੍ਥਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਚੋਦਰਧਰ੍ਮਿਣੀਂ
ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਆਧਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੇਟ ਦੀ ਸੁਭਾਵਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਟਾਵਯਵੋ ਬਾਲੋ ਜ੍ਵਾਲਾਜਾਲਾਮਲਾਕृਤਿਃ । ਮਨੋਰਥਵਸ਼ੋਪਾਤ੍ਤਵਪੁਸ੍ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਅਸਾਵ੍ ਅਥ
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸਪਸ਼ਟ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਫ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਰਗਾ, ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸ੍ਵਵਾਸਨਾਵੇਸ਼ਾਤ੍ ਕਲ੍ਪਿਤਾਙ੍ਗਂ ਮਨੋ ਮੁਨੇਃ । ਨਯਤ੍ਯ੍ ਉਪਚਯਂ ਦੇਹਂ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਭਾਵਮ੍ ऋਤੁਰ੍ ਯਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮੁਨੀ ਦਾ ਮਨ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਕੇ ਅੰਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਤ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਲੇਨ ਸ੍ਫੁਟਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਮਲਵਿਗ੍ਰਹਃ । ਬੁਦ੍ਧਿਸਤ੍ਤ੍ਵਬਲੋਤ੍ਸਾਹਵਿਜ੍ਞਾਨੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਤਾਕਤ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਸਮਝ ਤੇ ਸਰਵੋਚਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ ਏष ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਧਿਨਾਯਕਃ । ਦ੍ਰਵਤ੍ਕਨਕਸਙ੍ਕਾਸ਼ਃ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਸਮ੍ਭਵਃ
ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੀ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਥਾਸੌ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਪਰਮਰੂਪਵਾਨ੍ । ਕਲ੍ਪਯਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨੋ ਗੇਹਮ੍ ਆਤ੍ਮਸ੍ਥਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਲੀਲਯਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕੇਵਲਂ ਵ੍ਯੋਮ ਪਰਮਂ ਪਾਰਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਅਮਲਂ ਪਯਃ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾ ਅੰਤ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਲ੍ਪਕਾਲਾਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲਾਭਾਸੁਰਮਣ੍ਡਿਤਮ੍ । ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਾਨਨਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਨਾਭੀਕਮਲਕੁਟ੍ਮਲਮ੍
ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਦੀ ਬੰਦ ਕਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਾਨ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ਯ੍ ਅਨੇਕਾਨਿ ਪ੍ਰਤਿਜਨ੍ਮਾਵਧਿ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਕਲ੍ਪਯਤ੍ਯ੍ ਆਸਨਾਨ੍ਯ੍ ਏष ਨਾਨਾਰੂਪਾਣਿ ਹੇਲਯਾ
ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਜਨਮ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ, ਅਨੇਕਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੇਦਮ੍ਪ੍ਰਥਮਤ੍ਵੇਨ ਯਦੈष ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਦਾਤ੍ । ਅਵਤੀਰ੍ਣਸ੍ ਤਦਾ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਤਸ੍ਯੈਵ ਸੁਸਮਸ੍ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਚੰਗਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਨਿਦ੍ਰਾਵ੍ਯਪਗਮੇ ਵਪੁਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਭਾਸੁਰਮ੍ । ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਪ੍ਰਵਾਹਾਢ੍ਯਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ ਏਵ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਸਰੀਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਦੇ ਵਹਾਵ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰੋਮਕੋਟਿਭਿਰ੍ ਆਕੀਰ੍ਣਂ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਸ਼ਨਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਤ੍ਰਿਸ੍ਥੂਣਂ ਪਞ੍ਚਦੈਵਤ੍ਯਮ੍ ਅਧਸ਼੍ਚਰਣਲਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਕੋਣਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਤੀਸ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤਿੰਨ ਥੰਮਾਂ ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਪੰਦਰਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਭਾਗਂ ਨਵਦ੍ਵਾਰਂ ਤ੍ਵਗ੍ਲੇਪਮਸृਣਾਙ੍ਗਕਮ੍ । ਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਅਙ੍ਗੁਲਿਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਨਖਵਿਂਸ਼ਤਿਲਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
ਉਹ ਪੰਜ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੌਂ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਅੰਗ ਸਲੋਣੇ ਤੇ ਲੇਪ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਵੀਹ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਵੀਹ ਨਖਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਬਾਹੁਂ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤਨਂ ਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਬਹ੍ਵਕ੍ਸ਼ਭੁਜਮ੍ ਏਵ ਵਾ । ਨੀਡਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਹਙ੍ਗਸ੍ਯ ਬਿਲਂ ਮਨ੍ਮਥਭੋਗਿਨਃ
ਇਹ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ, ਦੋ ਛਾਤੀਆਂ, ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਮੋਢੇ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਨ-ਪੰਛੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਛਾ-ਸੱਪ ਲਈ ਗੁਫਾ ਹੈ।
ਤृष੍ਣਾਪਿਸ਼ਾਚ੍ਯਾ ਨਿਲਯਂ ਜੀਵਕੇਸਰਿਕਨ੍ਦਰਮ੍ । ਅਭਿਮਾਨਗਜਾਲਾਨਮ੍ ਆਨਨਾਮ੍ਭੋਜਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਇਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਚੁੜੈਲ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ, ਜੀਵ-ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਗੁਫਾ ਹੈ, ਅਭਿਮਾਨ-ਹਾਥੀ ਦੀ ਢੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕੰਵਲ-ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਸੋਹਣਾ ਹੈ।
ਅਵਲੋਕ੍ਯ ਵਪੁਰ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਭਗਵਾਂਸ੍ ਤ੍ਰਿਕਾਲਾਮਲਦਰ੍ਸ਼ਨਃ
ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ—ਜੋ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸਾਫ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਆਕਾਸ਼ਕੁਹਰੇ ਤਤੇ ਮਦੁਪਲਾਞ੍ਛਿਤੇ । ਅਦृष੍ਟਾਪਾਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਕਿਮ੍ ਅਭੂਦ੍ ਇਤਿ
ਇਸ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ, ਇਸ ਮਿੱਠੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਸੀ—ਇਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਿਤਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਦ੍ਯੋਜਾਤੋ ऽਮਲਾਤ੍ਮਦृਕ੍ । ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਸਰ੍ਗਵृਨ੍ਦਾਨਿ ਸਮਤੀਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਨੇਕਸ਼ਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਬੇਅੰਤ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ।
ਅਥ ਸਸ੍ਮਾਰ ਸਕਲਾਨ੍ ਸ ਸਧਰ੍ਮਗੁਣਕ੍ਰਮਾਨ੍ । ਵਸਨ੍ਤਃ ਕੁਸੁਮਾਨੀਵ ਵੇਦਾਨ੍ ਵਾਙ੍ਮਯਸਂਯੁਤਾਨ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਤੱਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਬੋਲ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਲੀਲਯਾ ਕਲ੍ਪਯਾਮ੍ ਆਸ ਚਿਤ੍ਰਾਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਨਾਨਾਚਾਰਸਮਾਰਮ੍ਭਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋ ਨਗਰਂ ਯਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗੰਧਰਵ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਸਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਾਰ੍ਥਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ । ਅਨਨ੍ਤਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਮਕਲ੍ਪਯਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਖ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬੇਅੰਤ ਤੇ ਅਜੋਕੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਰਚੇ।
ਸृष੍ਟਿਰ੍ ਏਵਮ੍ ਇਯਂ ਰਾਮ ਸਰ੍ਗੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਆਗਤਾ । ਵਿਰਿਞ੍ਚਰੂਪਾਨ੍ ਮਨਸਃ ਪੁष੍ਪਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ ਮਧੋਰ੍ ਇਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮਾ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇਸ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਰੂਪ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਵਿਧਵਿਰਚਨੈਃ ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਲਾਸੈਃ ਕਮਲਜਰੂਪਧਰੇਣ ਚੇਤਸੈਵ । ਰਘੁਸੁਤ ਪਰਿਕਲ੍ਪਨੇਨ ਨੀਤਾ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਅਤੁਲਾਂ ਜਗਤੀਹ ਸਰ੍ਗਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ
ਰਘੁਸੁਤਾ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟਾਂ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇਥੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਢੰਗ ਨਾਲ ਟਿਕ ਗਈ ਹੈ।
ਏਵਂਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ ਏਵੈਤਨ੍ ਨਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸ਼ੂਨ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਨਭੋਮਾਤ੍ਰਂ ਮਨੋਵਿਲਸਿਤਂ ਪਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਟਿਕਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਸਿਰਫ਼ ਖਾਲੀ ਅਸਮਾਨ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਖੇਡ ਹੈ।