ਤਤ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਤਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਉਪਾਗਤਾ । ਇਯਂ ਸृष੍ਟਿਰ੍ ਅਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾ ਮਾਯੇਵ ਘਨਮਾਯਯਾ
ਉਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਅੰਤਹੀਣ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਝੂਠੀ ਮਾਇਆ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵੋ ਮਨਃਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵੈਰਿਞ੍ਚਪਦਮ੍ ਆਗਤਃ । ਯਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਵਦਾਸ਼ੁ ਮੇ
ਜੀਵ ਜਦ ਮਨ ਦੇ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਚਨਹਾਰ ਦੇ ਅਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੇ ਜਲਦੀ ਸਮਝਾ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਸ਼ृਣੁ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸ਼ਰੀਰਗ੍ਰਹਣੇ ਕ੍ਰਮਮ੍ । ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਤੇਨੈਵ ਜਾਗਤੀਂ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਸਿ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸੁਣ। ਇਸੇ ਉਦਾਹਰਨ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਵੇਂਗਾ।
ਦਿਕ੍ਕਾਲਾਦ੍ਯਨਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । ਲੀਲਯੈਵ ਯਦ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਦਿਕ੍ਕਾਲਕਲਿਤਂ ਵਪੁਃ
ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚਾਈ, ਜੋ ਦਿਸਾ, ਸਮਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਖੇਡ ਕਰਦਿਆਂ, ਦਿਸਾ ਤੇ ਸਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਏਤਜ੍ ਜੀਵਪਰ੍ਯਾਯਂ ਵਾਸਨਾਵੇਸ਼ਤਤ੍ਪਰਂ । ਮਨਸ੍ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਲੋਲਂ ਕਲਨਾਕਲਨੋਨ੍ਮੁਖਮ੍
ਇਹੀ ਜੀਵ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਸਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਚੰਚਲ ਮਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਚਣ ਤੇ ਨਾ ਸੋਚਣ ਵੱਲ ਝੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਲਯਨ੍ਤੀ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਆਦੌ ਭਾਵਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਆਕਾਸ਼ਭਾਵਨਾਮ੍ ਅਚ੍ਛਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦਬੀਜਰਸੋਨ੍ਮੁਖੀਮ੍
ਸੁਰਤ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸੋਚਣ ਨਾਲ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਚਾ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਖਿਆਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਧੁਨੀ ਦੇ ਮੂਲ ਵੱਲ ਰੁਝੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ ਤਦ੍ਘਨਤਾਂ ਯਾਤਂ ਘਨਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਕ੍ਰਮਾਨ੍ ਮਨਃ । ਭਾਵਯਤ੍ਯ੍ ਅਨਿਲਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਬੀਜਰਸੋਨ੍ਮੁਖਮ੍
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਖਿਆਲ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਠੋਸਤਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹਵਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਛੂਹ ਦੇ ਮੂਲ ਵੱਲ ਰੁਝੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਵਾਤਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਆਮृष੍ਟਾਭ੍ਯਾਂ ਮਨੋਦृਸ਼ਾ । ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ੍ਵਰੂਪਾਭ੍ਯਾਂ ਸਙ੍ਘਰ੍षਾਜ੍ ਜਨ੍ਯਤੇ ऽਨਲਃ
ਜਦ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਹਵਾ, ਮਨ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਤੇ ਛੂਹ ਵਜੋਂ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਸਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਨਸ੍ ਤਦ੍ਘਨਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਤੋ ਭਾਵਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਪ੍ਰਾਕਾਸ਼੍ਯਮ੍ ਅਮਲਾਲੋਕਮ੍ ਆਲੋਕਸ੍ ਤੇਨ ਵਰ੍ਧਤੇ
ਮਨ, ਜਦ ਗਾੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਰੰਤ ਸੁੱਚੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਨਸ੍ ਤਾਦृਗ੍ਗੁਣਗਣਂ ਰਸਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵੇਦਨਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਾਚ੍ ਚਿਨੋਤ੍ਯ੍ ਅਪਾਂ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਜਲਸਂਵਿਤ੍ ਤਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਉਹ ਗੁਣ ਤੇ ਸੁਆਦ ਦੀ ਸਮਝ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਠੰਡਕ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ ਤਾਦृਗ੍ਗੁਣਗਣਂ ਮਨੋ ਭਾਵਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਗਨ੍ਧਵਤ੍ ਸ੍ਥੂਲਂ ਯੇਨੋਦੇष੍ਯਤਿ ਮੇਦਿਨੀ
ਫਿਰ, ਉਹੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ ਠੋਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸੋਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਥੇਦਂ ਭੂਤਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵੇष੍ਟਿਤਂ ਤਨੁਤਾਂ ਜਹਤ੍ । ਵਪੁਰ੍ ਵਹ੍ਨਿਕਣਾਕਾਰਂ ਸ੍ਫੁਰਿਤਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਫਿਰ, ਇਹ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਸੁਖਮਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਸੁਖਮਤਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਦੇ ਚਿੰਗਾਰੀ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਕਲਾਯੁਕ੍ਤਂ ਬੁਦ੍ਧਿਜੀਵਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ ਪੁਰ੍ਯष੍ਟਕਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਭੂਤਹृਤ੍ਪਦ੍ਮषਟ੍ਪਦਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਕਲਾ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਜੀਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ 'ਅਠ-ਅੰਗੀ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਦਾ ਭੌਰਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤਤ੍ ਤੀਵ੍ਰਸਂਵੇਗਾਦ੍ ਭਾਵਯਦ੍ ਭਾਸੁਰਂ ਵਪੁਃ । ਸ੍ਥੂਲਤਾਂ ਏਤਿ ਪਾਕੇਨ ਮਨੋ ਭਵ੍ਯਫਲਂ ਯਥਾ
ਉਸ ਵਿਚ, ਮਨ ਦੀ ਤੀਬਰ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਸਰੀਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪੱਕਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਫਲ ਦਾ ਪੱਕਣਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੂषਾਸ੍ਥਦ੍ਰੁਤਹੇਮਾਭਂ ਸ੍ਫੁਰਿਤਂ ਵਿਮਲਾਮ੍ਬਰੇ । ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਮ੍ ਅਥਾਦਤ੍ਤੇ ਤਤ੍ ਤੇਜਸ੍ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਸਾਫ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਲਹਿਰ, ਮੂਸੇ ਵਿਚੋਂ ਵਹਿੰਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇ ऽਥ ਤੇਜਃਪੁਞ੍ਜਮਯੇ ਮਨਃ । ਭਜਤੇ ਭਾਵਨਾਂ ਸ੍ਫਾਰੇ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਮ੍ ਆਤਤਾਂ ਸ੍ਵਤਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਥਾਂ ਵਿਚ, ਚਮਕ ਦੇ ਗੁੱਝ ਵਿਚੋਂ ਬਣਿਆ ਮਨ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਭਾਵਨਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ਼ਿਰਃਪੀਠਮਯੀਮ੍ ਅਧਃ ਪਾਦਮਯੀਂ ਤਥਾ । ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਰ੍ ਹਸ੍ਤਸਂਸ੍ਥਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਚੋਦਰਧਰ੍ਮਿਣੀਂ
ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਆਧਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੇਟ ਦੀ ਸੁਭਾਵਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਟਾਵਯਵੋ ਬਾਲੋ ਜ੍ਵਾਲਾਜਾਲਾਮਲਾਕृਤਿਃ । ਮਨੋਰਥਵਸ਼ੋਪਾਤ੍ਤਵਪੁਸ੍ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਅਸਾਵ੍ ਅਥ
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਸਪਸ਼ਟ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਫ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਰਗਾ, ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸ੍ਵਵਾਸਨਾਵੇਸ਼ਾਤ੍ ਕਲ੍ਪਿਤਾਙ੍ਗਂ ਮਨੋ ਮੁਨੇਃ । ਨਯਤ੍ਯ੍ ਉਪਚਯਂ ਦੇਹਂ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਭਾਵਮ੍ ऋਤੁਰ੍ ਯਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮੁਨੀ ਦਾ ਮਨ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਕੇ ਅੰਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਤ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਲੇਨ ਸ੍ਫੁਟਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਮਲਵਿਗ੍ਰਹਃ । ਬੁਦ੍ਧਿਸਤ੍ਤ੍ਵਬਲੋਤ੍ਸਾਹਵਿਜ੍ਞਾਨੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਤਾਕਤ, ਉਤਸ਼ਾਹ, ਸਮਝ ਤੇ ਸਰਵੋਚਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ ਏष ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਧਿਨਾਯਕਃ । ਦ੍ਰਵਤ੍ਕਨਕਸਙ੍ਕਾਸ਼ਃ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਸਮ੍ਭਵਃ
ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੀ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਥਾਸੌ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਪਰਮਰੂਪਵਾਨ੍ । ਕਲ੍ਪਯਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨੋ ਗੇਹਮ੍ ਆਤ੍ਮਸ੍ਥਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਲੀਲਯਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕੇਵਲਂ ਵ੍ਯੋਮ ਪਰਮਂ ਪਾਰਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਅਮਲਂ ਪਯਃ
ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾ ਅੰਤ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਲ੍ਪਕਾਲਾਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲਾਭਾਸੁਰਮਣ੍ਡਿਤਮ੍ । ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਾਨਨਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਨਾਭੀਕਮਲਕੁਟ੍ਮਲਮ੍
ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਕਦੇ ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਦੀ ਬੰਦ ਕਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਾਨ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ਯ੍ ਅਨੇਕਾਨਿ ਪ੍ਰਤਿਜਨ੍ਮਾਵਧਿ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਕਲ੍ਪਯਤ੍ਯ੍ ਆਸਨਾਨ੍ਯ੍ ਏष ਨਾਨਾਰੂਪਾਣਿ ਹੇਲਯਾ
ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਜਨਮ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ, ਅਨੇਕਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੇਦਮ੍ਪ੍ਰਥਮਤ੍ਵੇਨ ਯਦੈष ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਦਾਤ੍ । ਅਵਤੀਰ੍ਣਸ੍ ਤਦਾ ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ ਤਸ੍ਯੈਵ ਸੁਸਮਸ੍ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਚੰਗਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭਨਿਦ੍ਰਾਵ੍ਯਪਗਮੇ ਵਪੁਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਭਾਸੁਰਮ੍ । ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਪ੍ਰਵਾਹਾਢ੍ਯਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ ਏਵ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਸਰੀਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਦੇ ਵਹਾਵ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰੋਮਕੋਟਿਭਿਰ੍ ਆਕੀਰ੍ਣਂ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਦਸ਼ਨਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਤ੍ਰਿਸ੍ਥੂਣਂ ਪਞ੍ਚਦੈਵਤ੍ਯਮ੍ ਅਧਸ਼੍ਚਰਣਲਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਕੋਣਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਤੀਸ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤਿੰਨ ਥੰਮਾਂ ਤੇ ਟਿਕਿਆ, ਪੰਦਰਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਾਂ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਭਾਗਂ ਨਵਦ੍ਵਾਰਂ ਤ੍ਵਗ੍ਲੇਪਮਸृਣਾਙ੍ਗਕਮ੍ । ਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਅਙ੍ਗੁਲਿਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਨਖਵਿਂਸ਼ਤਿਲਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
ਉਹ ਪੰਜ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੌਂ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਅੰਗ ਸਲੋਣੇ ਤੇ ਲੇਪ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਵੀਹ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਵੀਹ ਨਖਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਬਾਹੁਂ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤਨਂ ਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਬਹ੍ਵਕ੍ਸ਼ਭੁਜਮ੍ ਏਵ ਵਾ । ਨੀਡਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਹਙ੍ਗਸ੍ਯ ਬਿਲਂ ਮਨ੍ਮਥਭੋਗਿਨਃ
ਇਹ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ, ਦੋ ਛਾਤੀਆਂ, ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਕਈ ਵਾਰੀ ਇਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਮੋਢੇ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮਨ-ਪੰਛੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਛਾ-ਸੱਪ ਲਈ ਗੁਫਾ ਹੈ।