ਏਵਂ ਜੀਵਾਸ਼੍ ਚਿਤੋ ਭਾਵਾਦ੍ ਭਵਭਾਵਨਯਾ ਹਤਾਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਕਲਿਤਾਕਾਰਾਲ੍ ਲਕ੍ਸ਼ਸ਼ੋ ऽਪਿ ਚ ਕੋਟਿਸ਼ਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਜੀਵ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਲੱਖਾਂ-ਕੋਟੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਹਨ।
ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤੀਤਾਃ ਪੁਰਾ ਜਾਤਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ऽਦ੍ਯਾਪਿ ਚਾਭਿਤਃ । ਉਤ੍ਪਤਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਚੈਵਾਨ੍ਯੇ ਕਣੌਘਾ ਇਵ ਨਿਰ੍ਝਰਾਤ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਜਨਮ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਝਰਨੇ ਵਿਚੋਂ ਕਣਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਗਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਵਾਸਨਾਵਸ਼ਾਵੇਸ਼ਾਦ੍ ਆਸ਼ਾਵਿਵਸ਼ਤਾਂ ਗਤਾਃ । ਦਸ਼ਾਸ੍ਵ੍ ਅਤਿਵਿਚਿਤ੍ਰਾਸੁ ਸ੍ਵਯਂ ਨਿਗਡਿਤਾਸ਼ਯਾਃ
ਆਪਣੀ ਹੀ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਜੀਵ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨਾਰਤਂ ਪ੍ਰਤਿਦਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਿਦੇਸ਼ਂ ਜਲੇ ਸ੍ਥਲੇ । ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਚ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਚ ਬੁਦ੍ਬੁਦਾ ਇਵ ਵਾਰਿਣਿ
ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਬਲੇ ਉਠਦੇ ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਥਮਜਨ੍ਮਾਨਃ ਕੇਚਿਜ੍ ਜਨ੍ਮਵਸ਼ਾਤਿਗਾਃ । ਕੇਚਿਚ੍ ਚਾਸਙ੍ਖ੍ਯਜਨ੍ਮਾਨਃ ਕੇਚਿਜ੍ ਜਨ੍ਮਸ਼ਤਾਨ੍ਤਰਾਃ
ਕੁਝ ਜੀਵ ਪਹਿਲਾ ਜਨਮ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਜਨਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਅਣਗਿਣਤ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਸੈਂਕੜੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਤੇ ਹਨ।
ਭਵਿष੍ਯਜ੍ਜਾਤਯਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੇਚਿਦ੍ ਭੂਤਮਹਾਭਵਾਃ । ਵਰ੍ਤਮਾਨਭਵਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੇਚਿਚ੍ ਚਾਭਵਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਅਜੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਕੁਝ ਇਸ ਵੇਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਤ੍ ਕਲ੍ਪਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਜਾਯਮਾਨਾਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਏਕਾਮ੍ ਏਵਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਯੋਨਿਂ ਕੇਚਿਦ੍ ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਗਰਭ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਰਭਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਨ੍ ਮਹਾਦੁਃਖਹਤਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ ਅਲ੍ਪਵਯਸ੍ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਕੇਚਿਦ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਉਦਿਤਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ ਅਰ੍ਕਾ ਇਵੋਦਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਕੁਝ ਅਜੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਹੀ ਹਨ, ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਤ੍ ਕਿਨ੍ਨਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਧਰਮਹੋਰਗਾਃ । ਕੇਚਿਦ੍ ਅਰ੍ਕੇਨ੍ਦ੍ਰਵਰੁਣਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਧੋऽਕ੍ਸ਼ਜਪਦ੍ਮਜਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਿੱਨਰ, ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਅਜਗਰ ਹਨ; ਕੁਝ ਸੂਰਜ, ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਤ੍ ਕੁਮ੍ਭਾਣ੍ਡਵੇਤਾਲਯਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ਃਪਿਸ਼ਾਚਕਾਃ । ਕੇਚਿਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਭੂਪਾਲਵੈਸ਼੍ਯਸ਼ੂਦ੍ਰਗਣਾਸ੍ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਕਈ ਕੁੰਭਾਂਡ, ਭੂਤ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ ਜਾਂ ਪਿਸਾਚ ਹਨ; ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜੇ, ਵਪਾਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਚ੍ ਛ੍ਵਪਚਚਣ੍ਡਾਲਕਿਰਾਤਖਸ਼ਪੁਕ੍ਕਸਾਃ । ਕੇਚਿਤ੍ ਤृਣੌषਧੀਪਤ੍ਤ੍ਰਫਲਮੂਲਪਦਂ ਗਤਾਃ
ਕਈ ਕੁੱਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਚੰਡਾਲ, ਕਿਰਾਤ, ਖਸ਼ ਜਾਂ ਪੁੱਕਸ ਹਨ; ਕੁਝ ਘਾਹ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀ, ਪੱਤੇ, ਫਲ ਜਾਂ ਮੂਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਦ੍ ਵਨਲਤਾਗੁਲ੍ਮਤृਣੋਪਲਦਸ਼ੋषਿਤਾਃ । ਕੇਚਿਤ੍ ਕਦਮ੍ਬਜਮ੍ਬੀਰਸਾਲਤਾਲਤਮਾਲਕਾਃ
ਕਈ ਜੰਗਲ ਦੀ ਬੇਲ, ਬੂਟੇ, ਘਾਹ ਤੇ ਓਸ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਗਏ ਹਨ; ਕੁਝ ਕਦੰਬ, ਜੰਬੂ, ਸਾਲ, ਤਾਲ ਤੇ ਤਮਾਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹਨ।
ਕੇਚਿਦ੍ ਵਿਭਵਸਮ੍ਭਾਰਮਤ੍ਤਸਾਮਨ੍ਤਭੂਮਿਪਾਃ । ਕੇਚਿਚ੍ ਚੀਰਾਮ੍ਬਰਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਮੁਨਿਮੌਨਮ੍ ਉਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਕਈ ਦੌਲਤ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨਦਾਰ ਹਨ; ਕੁਝ ਛਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਚੁੱਪੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਕੇਚਿਦ੍ ਭੁਜਗਗੋਨਾਸਕ੍ਰਿਮਿਕੀਟਪਿਪੀਲਕਾਃ । ਕੇਚਿਨ੍ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰਮਹਿषਮृਗਰ੍ਕ੍ਸ਼ਚਮਰੈਣਕਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੱਪ, ਗਾਂ, ਹਾਥੀ, ਕੀੜੇ, ਪਿੱਪੜ, ਤੇ ਚੀਟੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਿੰਘ, ਭੈਂਸ, ਹਿਰਣ, ਰੀਛ, ਯਾਕ ਤੇ ਨੀਲਗਾਈ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕੇਚਿਤ੍ ਸਾਰਸਚਕ੍ਰਾਹ੍ਵਬਲਾਕਾਬਕਕੋਕਿਲਾਃ । ਕੇਚਿਤ੍ ਕਮਲਕਲ੍ਹਾਰਕੁਮੁਦੋਤ੍ਪਲਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਾਰਸ, ਚਕਵਾ, ਬਗਲਾ, ਕਾਂ ਤੇ ਕੋਕਿਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਮਲ, ਕਲਹਾਰ, ਕੁਮੁਦ ਤੇ ਨੀਲਕਮਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕੇਚਿਤ੍ ਕਰਭਮਾਤਙ੍ਗਪਤਙ੍ਗਵृषਗਰ੍ਦਭਾਃ । ਕੇਚਿਦ੍ ਦ੍ਵਿਰੇਫਮषਕਪੁਤ੍ਤਿਕਾਦਂਸ਼ਵਂਸ਼ਜਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਠ, ਹਾਥੀ, ਪਤੰਗਾ, ਬਲਦ ਤੇ ਗਧਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਕੁਝ ਲੋਕ ਭੰਭੀ, ਮੱਛਰ, ਮੱਖੀ, ਪੱਟੀ ਤੇ ਕਟਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਕੇਚਿਦ੍ ਆਪਦ੍ਬਲਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਸਮ੍ਪਦਮ੍ ਆਗਤਾਃ । ਕੇਚਿਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪੁਰੇ ਕੇਚਿਨ੍ ਨਰਕਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ; ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ऋਕ੍ਸ਼ਚਕ੍ਰਗਤਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਰਨ੍ਧ੍ਰਗਤਾਃ ਪਰੇ । ਵਾਤਰੂਪੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੇਚਿਦ੍ ਵ੍ਯੋਮਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਕਈ ਤਾਰੇ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਰਾਖਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਹਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸੂਰ੍ਯਾਂਸ਼ੁषੁ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੇਚਿਦ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਵਂਸ਼ੁषੁ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਕੇਚਿਤ੍ ਤृਣਲਤਾਗੁਲ੍ਮਰਸਸ੍ਵਾਦੁष੍ਵ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਕਈ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿਚ। ਕੁਝ ਘਾਹ, ਬੇਲੀਆਂ ਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਰਸ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹਨ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੀਹ ਕੇਚਿਤ੍ ਕਲ੍ਯਾਣਭਾਜਨਮ੍ । ਚਿਰਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਕੇਚਿਨ੍ ਨੂਨਂ ਪਰਿਣਤਾਃ ਪਰੇ
ਕਈ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਇੱਥੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਚ੍ ਚਿਰੇਣ ਕਾਲੇਨ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਮੁਕ੍ਤਯਸ਼੍ ਸ਼ਠਾਃ । ਕੇਚਿਦ੍ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤਿ ਦੁਰ੍ਭਾਵਾਃ ਕੇਵਲੀਭਾਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਕਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮੁਕਤ ਹੋਣਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਚਲਾਕ ਹਨ। ਕੁਝ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਸਾਫ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਨਫਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਜ੍ ਜਾਤਾ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕੇਚਿਦ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਕੇਚਿਨ੍ ਨੇਹ ਨ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਪਰੇ ਏਵ ਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਨਾ ਇੱਥੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਕੇਚਿਨ੍ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਮਲਯਸਹ੍ਯਮਨ੍ਦਰਮੇਰਵਃ । ਕੇਚਿਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਾਰਦਧਿਕ੍ਸ਼ੀਰਘृਤੇਕ੍ਸ਼ੁਜਲਰਾਸ਼ਯਃ
ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹਨ—ਮਹੇਂਦਰ, ਮਲਯ, ਸਹਿਆ, ਮੰਦਰ ਤੇ ਮੇਰੂ; ਕੁਝ ਲੂਣ ਵਾਲੇ, ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ, ਘੀ ਵਾਲੇ, ਗੰਨੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਹਨ।
ਕੇਚਿਦ੍ ਵਿਸ਼ਾਲਾਃ ਕਕੁਭਃ ਕੇਚਿਨ੍ ਨਦ੍ਯੋ ਮਹਾਰਯਾਃ । ਕੇਚਿਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਕਾਨ੍ਤਦृਸ਼ਃ ਕੇਚਿਚ੍ ਛਣ੍ਢਨਪੁਂਸਕਾਃ
ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ; ਕੁਝ ਸੁੰਦਰ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਨਪੁੰਸਕ ਹਨ।
ਕੇਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਮਤਯਃ ਕੇਚਿਜ੍ ਜਡਤਰਾਸ਼ਯਾਃ । ਕੇਚਿਜ੍ ਜ੍ਞਾਨੋਪਦੇष੍ਟਾਰਃ ਕੇਚਿਦ੍ ਆਤ੍ਤਸਮਾਧਯਃ
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਜਾਗਰੂਕ ਹੈ, ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਮੰਦੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ।
ਜੀਵਾਸ੍ ਸ੍ਵਵਾਸਨਾਵੇਸ਼ਵਿਵਸ਼ਾਸ਼ਯਤਾਂ ਗਤਾਃ । ਏਤਾਸ੍ਵ੍ ਏਤਾਸ੍ਵ੍ ਅਵਸ੍ਥਾਸੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਬਦ੍ਧਭਾਵਨਾਃ
ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮਨ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਬੇਬਸ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਕੋਸ਼ੇ ਨਿਪਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਪਤਨ੍ਤਿ ਚ । ਕਨ੍ਦੁਕਾ ਇਵ ਹਸ੍ਤੇਨ ਮृਤ੍ਯੁਨਾਵਿਰਤਂ ਹਤਾਃ
ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਦੇ ਉੱਠਦੇ ਹਨ; ਮੌਤ ਦੀ ਹੱਥ ਵਾਂਗ, ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਝਟਕਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਸੁੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ਸ਼ਤਾਬਦ੍ਧਾ ਵਾਸਨਾਭਾਰਧਾਰਿਣਃ । ਕਾਯਾਤ੍ ਕਾਯਮ੍ ਉਪਾਯਾਨ੍ਤਿ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਇਵਾਣ੍ਡਜਾਃ
ਇੱਕ-ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਤੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਲੁਕੀਆਂ ਚਾਹਤਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਇਕ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲ੍ਪਨੋਤ੍ਪਾਤਮਾਯਯਾ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਂ ਵਿਤਨ੍ਵਾਨਾ ਜਗਨ੍ਮਯਮ੍ ਇਦਂ ਮਹਤ੍
ਅਣਗਿਣਤ ਤੇ ਅੰਤਹੀਣ ਸੋਚਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਹ ਵੱਡਾ ਸੰਸਾਰ ਇਕ ਭਰਮ ਵਾਂਗ ਬੁਣਦੇ ਹਨ।
ਤਾਵਦ੍ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਵਾਰੀਵਾਵਰ੍ਤਰਾਸ਼ਯਃ । ਯਾਵਨ੍ ਮੂਢਾ ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਭਵਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਲੋਕ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਅਸਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।