ਸਰ੍ਵਗੇ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਵਚ੍ਛੇ ਯੈषਾ ਪ੍ਰਮਿਤਿਭਾਵਨਾ । ਏਤਤ੍ ਤਦ੍ ਬਨ੍ਧਨਂ ਲੋਕੇ ਸ੍ਵਵਿਕਲ੍ਪੋਪਕਲ੍ਪਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਂ', ਤਾਂ ਇਹੀ ਸੋਚ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਬੰਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਵਹਿਮ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ਦਸ਼ਾਹੀਨਾ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵੈਕਤ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ । ਸਰ੍ਵੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਤ੍ਤੇਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏषਾ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਾ
ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਬੰਧਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ, ਨਾ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਭਾਵ, ਨਾ ਇਕਤਾ ਦਾ ਭਾਵ—ਉਹ ਸਾਰੀ ਹਕੀਕਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਅਸਲੀਅਤ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ।
ਮਨੋ ਨਿਰ੍ਮਲਤਾਂ ਯਾਤਮ੍ ਅਸਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਦृष੍ਟਿषੁ । ਅਮਨਸ੍ਤਾਮ੍ ਇਵਾਪਨ੍ਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਥਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਅਟੁੱਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨ-ਰਹਿਤ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਮਨੋ ਨਿਰ੍ਮਲਤਾਂ ਯਾਤਂ ਸ਼ੁਭਸਨ੍ਤਾਨਵਾਰਿਭਿਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਉਪਾਦਤ੍ਤੇ ਰਙ੍ਗਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਃ ਪਟੋ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਚੰਗੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਝਲਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟਾ ਕਪੜਾ ਰੰਗ ਵਿਚ ਰੰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਮਮਾਤ੍ਮੇਤਿ ਸਤ੍ਯਭਾਵਨਯਾਨਘ । ਹੇਯਾਦੇਯਦਲੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ੌ ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਬੰਨ੍ਹ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮਨਸਃ ਕਾਯਸ਼੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵੈਰਾਗ੍ਯਬੁਦ੍ਧਿਭਿਃ । ਅਭਿਜਾਤੋਪਲਸ੍ਯੇਵ ਗਲਤ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਚ ਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਸਰੀਰ ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਪਥਰ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਕਦੇ ਖੋ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਮੁੜ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪਦਾਰ੍ਥੇਨੈਕਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਮਨਸੋ ਯੈਕਤਾਨਤਾ । ਅਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਦृष੍ਟਿਂ ਤਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕ੍ਸ਼ਣਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕਤਾ ਜੋ ਅਧੂਰੀ ਸਮਝ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਤੂੰ ਛਿਨ ਭੰਗੂਰ ਤੇ ਨਾਸਵੰਤ ਜਾਣ।
ਸਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਾ ਦृਸ਼੍ਯਦृਸ਼ੋ ਯਦਾ । ਮਨਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸਂਲੀਨਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਤ੍ ਪਦਂ ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਬਾਹਰਲੇ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਛੱਡ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਅਵਸਥਾ ਉੱਚੀ ਮੰਜਿਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਦृष੍ਟਿਸ੍ ਸ੍ਫੁਟਾ ਯੇਯਂ ਸਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ ਅਸਨ੍ਮਯੀ । ਤਨ੍ਮਯਤ੍ਵਂ ਚ ਮਨਸਸ੍ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨੇਤਰਤ੍
ਇਹ ਜੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਦੀ ਸਾਫ ਸਮਝ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੂਠੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਮਨ ਜਦੋਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਯੋਰ੍ ਵਿਨਾਸ਼ਿਤ੍ਵਾਨ੍ ਮਧ੍ਯੇ ऽਪਿ ਤਦ੍ ਅਸਨ੍ਮਯਮ੍ । ਕੁਜ੍ਞਾਨਮਨਸਸ੍ ਤੇਨ ਦੁਃਖਿਤਾ ਹਸ੍ਤਸਂਸ੍ਥਿਤਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ, ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਝੂਠਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਮਨ ਗਲਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੀਜ਼ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮੈਵੇਦਂ ਜਗਦ੍ ਇਤਿ ਵਿਨਾ ਭਾਵੇਨ ਦੁਃਖਦਾ । ਦृਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਅਨ੍ਯਥਾ ਤ੍ਵ੍ ਏषਾ ਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ੈਕਦਾਯਿਨੀ
ਜੇ 'ਇਹ ਜਗਤ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਦਿੱਖੀ ਹੋਂਦ ਹੀ ਸੁਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਲਮ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ ਤਰਙ੍ਗੋ ऽਨ੍ਯ ਇਤਿ ਨਾਨਾਤਯਾਜ੍ਞਤਾ । ਜਲਮ੍ ਏਵ ਤਰਙ੍ਗੋ ऽਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਕਤ੍ਵਾਤ੍ ਕਿਲ ਜ੍ਞਤਾ
ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਇਕ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਤੇ ਲਹਿਰ ਦੂਜੀ, ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਝਣ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਲਹਿਰ ਪਾਣੀ ਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਇਕਤਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਤ੍ਵਾਦ੍ ਦੁਃਖਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਰੂਪਿ ਯਤ੍ । ਤਦਭਾਵੇਨ ਤੁ ਜ੍ਞਤ੍ਵਾਦ੍ ਆਨਨ੍ਤ੍ਯਮ੍ ਅਵਸ਼ਿष੍ਯਤੇ
ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਦੇ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ, ਕਦੇ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਗਿਆਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਅਨੰਤਤਾ ਹੀ ਬਚਦੀ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲ੍ਪਿਤਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਮਨੋਰੂਪਮ੍ ਅਸਨ੍ਮਯਮ੍ । ਅਸਨ੍ਮਯਵਿਨਾਸ਼ੇ ਤੁ ਕਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ੋ ਵਦ ਰਾਘਵ
ਮਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਝੂਠੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਘਵ, ਦੱਸੋ, ਜਦੋਂ ਝੂਠ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਅਵਤ੍ਸਲੋ ਯਥਾ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਰਾਗਦ੍ਵੇषਯਾ ਧਿਯਾ । ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਪਸ਼੍ਯ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਦृਸ਼੍ਯਪਞ੍ਜਰਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਲਗਾਵਟ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀ ਪੰਜਰੇ ਵਾਂਗ ਵੇਖ।
ਅਵਤ੍ਸਲਾਦ੍ ਯਥਾ ਬਨ੍ਧੋਸ੍ ਸੁਖਦੁਃਖੈਰ੍ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ । ਪਰਤ੍ਵਸਮ੍ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾਤ੍ ਤਥਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਚਯਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਜਿਸ ਦਾ ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਪਰਮ ਸੱਚ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਦੁੱਖ-ਸੁਖ ਤੋਂ ਅਸਰ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਅਨਾਦਿ ਸ਼ਿਵਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਯਨ੍ ਮਧ੍ਯਂ ਦ੍ਰष੍ਟृਦृਸ਼੍ਯਯੋਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਤ੍ਯੇ ਮਨਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪਾਂਸੁਰ੍ ਵਾਯੁਕ੍ਸ਼ਯੇ ਯਥਾ
ਉਹ ਆਦਿ ਰਹਿਤ, ਮੰਗਲਮਈ ਗਿਆਨ ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਮਨ ਉਸ ਸੱਚ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰੁਕਣ 'ਤੇ ਧੂੜ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਮਨੋਵਾਯੌ ਦੇਹਪਾਂਸੁਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ । ਪੁਨਸ੍ ਸਂਸਾਰਨਗਰੇ ਨ ਨੀਹਾਰਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਹਵਾ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਧੂੜ ਵੀ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਫਿਰ ਕਦੇ ਧੁੰਦ ਨਹੀਂ ਪੈਦੀ।
ਵਾਸਨਾਪ੍ਰਾਵृषਿ ਕ੍ਸ਼ੀਣਸਂਸ੍ਥਿਤੌ ਸ਼ਮਮ੍ ਆਗਤੇ । ਜਾਡ੍ਯੇ ਜਨਿਤਹृਤ੍ਕਮ੍ਪੇ ਪਙ੍ਕੇ ਸ਼ੋषਮ੍ ਉਪਾਗਤੇ
ਜਦੋਂ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਵਰਖਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਸੁਥਰਾਪਣ ਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਕੰਪਕੰਪੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਗੰਦਗੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁष੍ਕਤृष੍ਣਾਲਤੇष੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਮਹਾਹृਦਯਕਾਨਨੇ । ਅਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ੀਣਕਦਮ੍ਬੇषੁ ਮਿਥ੍ਯਾਜ੍ਞਾਨਘਨੇ ਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਰਸ ਦੀਆਂ ਲਤਾਂ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ ਹੋਣ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਘੱਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਝੂਠੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਗਾੜੀ ਛਾਂ ਵੀ ਜਖਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਮੋਹਮਿਹਿਕਾ ਪ੍ਰਭਾਤ ਇਵ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀ । ਕ੍ਵਾਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤਜ੍ ਜਾਡ੍ਯਂ ਵਿषਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਹਤਂ ਯਥਾ
ਭਟਕਣ ਦੀ ਧੁੰਦ ਸਵੇਰ ਦੀ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸੁਸਤਪਣ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜਾਦੂ ਹੋਇਆ ਜ਼ਹਿਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਹਾਦ੍ਰੌ ਨ ਨਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰਸਰਿਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਨੋਲ੍ਲਸਨ੍ਤਿ ਲਸਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋਗ੍ਰਕਲਾਪਿਨਃ
ਸਰੀਰ ਦੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਨੌ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹੁਣ ਵਧੇਰੇ ਨਹੀਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ; ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਪਰਾਂ ਨਿਰ੍ਮਲਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ੍ਵਚਿਦਾਕਾਸ਼ਕੋਟਰਮ੍ । ਰਾਜਤੇ ऽਤਿਤਰਾਮ੍ ਅਚ੍ਛੋ ਜੀਵਾਦਿਤ੍ਯੋ ਮਹੋਦਯਃ
ਆਪਣੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਖੋਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੀਵ ਦਾ ਸੂਰਜ ਮਹਾਂ ਉਗਣ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਫ਼ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਘਨਮੋਹਭਰੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਵਿਵਿਕ੍ਤਤ੍ਵਂ ਪਰਂ ਗਤਾਃ । ਸ਼ਮਮ੍ ਏਤ੍ਯਾਤਿਸ਼ੋਭਨ੍ਤੇ ਧੌਤਾ ਆਸ਼ਾਮਹਾਦਿਸ਼ਃ
ਗਾੜੇ ਭੁਲੇਖੇ ਦੇ ਭਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਉੱਚੀ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਸ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਭृਸ਼ਮ੍ ਆਭਾਤਿ ਵਿਮਲਾ ਮੁਦਿਤਾਕਾਸ਼ਮਞ੍ਜਰੀ । ਸ਼ੀਤਲੀਕृਤਦਿਕ੍ਚਕ੍ਰਾ ਸ਼ਰਦ੍ਵ੍ਯੋਮ੍ਨੀਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਾ
ਸਾਫ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਕਲੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਾਂਦਨੀ।
ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਨ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਭृਸ਼ਂ ਸਫਲਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸੁਵਿਵਿਕ੍ਤਾ ਵਿਵੇਕਭੂਃ
ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਵੱਖਰੀ ਤੇ ਸਾਫ ਸੋਚ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਪਰ੍ਵਤਵਨਾਭੋਗਂ ਪਰਮਾਲੋਕਸੁਨ੍ਦਰਮ੍ । ਅਚ੍ਛਾਚ੍ਛਂ ਸ਼ੀਤਲਚ੍ਛਾਯਂ ਜਾਯਤੇ ਭੁਵਨਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਾਨਣ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ, ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਵਾਲਾ ਨਵਾਂ ਸੰਸਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਤਾਰਿਤਾਂ ਸੁਸ਼ਮਤਾਂ ਸ੍ਫਾਰਿਤਾਂ ਸ੍ਫੁਟਿਕਾਚ੍ਛਤਾਮ੍ । ਉਪੈਤਿ ਹृਤ੍ਸਰਸ੍ ਸ੍ਵਚ੍ਛਨੀਰੁਗਮ੍ਭੋਜਕੋਟਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਸਾਫ਼ਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਮਲ ਦੀ ਝਿੱਲੀ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾਗ ਦੇ ਚਮਕ ਉਠਦੀ ਹੈ।
ਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਕੋਸ਼ਾਨ੍ ਮਲਿਨਸ੍ ਸ੍ਵਾਹਙ੍ਕਾਰਮਧੁਵ੍ਰਤਃ । ਅਪੁਨਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਯੈਵ ਚਞ੍ਚਲਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਮਨ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਮਧੁਮੱਖੀ, ਜੋ ਮੈਲੀ ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਸੀ, ਕਦੇ ਮੁੜ ਨਾ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਪਗਤਾਪੇਕ੍ਸ਼ਸ੍ ਸਰ੍ਵਗਸ੍ ਸਰ੍ਵਨਾਯਕਃ । ਨਿਰ੍ਵਾਸਨਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਨਾਸ੍ ਸ੍ਵਦੇਹਨਗਰੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਉਹ ਉਮੀਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਗਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।