ਅਹਂ ਹਿ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਹੇਯਾਦੇਯਦृਸ਼ੋਃ ਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਸਮਤਾਯਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਯਾਂ ਨਾਹਙ੍ਕਾਰਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਦੋਂ ਅੰਦਰੋਂ 'ਮੈਂ' ਅਤੇ 'ਜਗਤ' ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਮਤਾ ਤੇ ਚਿਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਕਿਮਾਕृਤਿਰ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਃ ਕਥਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਭੋ । ਸਸ਼ਰੀਰੋ ऽਸ਼ਰੀਰਸ਼੍ ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਸਚਾਈ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ? ਜਦੋਂ ਇਹ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ, ਫਿਰ ਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਤ੍ਰਿਵਿਧੋ ਰਾਘਵਾਸ੍ਤੀਹ ਤ੍ਵ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰੋ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ । ਦ੍ਵੌ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਵ੍ ਇਤਰਸ੍ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਰਾਘਵ, ਇਸ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਹਨ; ਦੋ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਛੱਡਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਅਹਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਹਮ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਃ । ਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਅਸ੍ਤੀਤਿ ਸਂਵਿਦ੍ ਯਾ ਪਰਮਾ ਸਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤਿਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਅਟੱਲ ਹਾਂ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ — ਇਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯੈषਾ ਨ ਬਨ੍ਧਾਯ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਭਿਧਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਨ ਤੁ ਵਾਸ੍ਤਵੀ
ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੈ, ਬੰਧਨ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਅਹੰਕਾਰ' ਕਹਿਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦ੍ ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤੋ ऽਹਂ ਵਾਲਾਗ੍ਰਸ਼ਤਕਲ੍ਪਿਤਃ । ਯਦਿ ਵਾ ਸਂਵਿਦ੍ ਏषਾਸੌ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਹਙ੍ਕृਤਿਃ ਪਰਾ
ਮੈਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹਾਂ, ਵੱਲ ਦੇ ਸੌਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਬਰੀਕ; ਜਾਂ ਫਿਰ, ਇਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੂਜੀ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯੈषਾ ਨ ਬਨ੍ਧਾਯ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਭਿਧਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਨ ਤੁ ਵਾਸ੍ਤਵੀ
ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੈ, ਬੰਧਨ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਅਹੰਕਾਰ' ਕਹਿਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਨਹੀਂ।
ਪਾਣਿਪਾਦਾਦਿਮਾਤ੍ਰੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ ਤृਤੀਯੋ ऽਸੌ ਲੌਕਿਕਸ੍ ਤੁਚ੍ਛ ਏਵ ਸਃ
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਆਦਿ ਹੀ ਹਾਂ'। ਇਹ ਤੀਜਾ ਅਹੰਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਨੀਆਵੀ ਤੇ ਬੇਕਾਰ ਹੈ।
ਵਰ੍ਜ੍ਯ ਏष ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਸੌ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ ਏष ਪਰਸ੍ ਸ੍ਮृਤਃ । ਅਨੇਨਾਭਿਹਤੋ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਨ ਭੂਯਃ ਪਰਿਰੋਹਤਿ
ਇਹ ਨੁਕਸਾਨਦਿਹ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੈਰੀ ਚੋਟ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਕਦੇ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਰਿਪੁਣਾਨੇਨ ਬਲਿਨਾ ਵਿਵਿਧਾਧਿਪ੍ਰਦਾਯਿਨਾ । ਖਰ੍ਵੀਕृਤਮਤਿਰ੍ ਲੋਕਸ੍ ਸਙ੍ਕਟੇष੍ਵ੍ ਏਵ ਮਜ੍ਜਤਿ
ਇਹ ਤਾਕਤਵਰ ਵੈਰੀ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਯਾ ਦੁਰਹਙ੍ਕृਤ੍ਯਾ ਭਾਵਾਤ੍ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਯਾ ਚਿਰਮ੍ । ਸ਼ਿष੍ਟਾਹਙ੍ਕਾਰਵਾਞ੍ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ਯਾਤਿ ਮੁਕ੍ਤਤਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨਦਿਹ ਅਹੰਕਾਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਹੜਾ ਜੀਵ ਬਾਕੀ ਅਹੰਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਾਹਙ੍ਕਾਰਦੋषਸ੍ਯ ਵਪੁਰ੍ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਰੂਪਿਣਃ । ਨ ਦੇਹੋ ऽਸ੍ਮੀਤਿ ਨਿਰ੍ਣੀਯਵਰ੍ਜਨਂ ਮਹਤਾਂ ਮਤਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਭੁੱਲ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ 'ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਵਿਚਾਰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ'।
ਪ੍ਰਥਮੌ ਦ੍ਵਾਵ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਵ੍ ਅਙ੍ਗੀਕृਤ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਲੌਕਿਕੌ । ਤृਤੀਯਾਹਙ੍ਕृਤਿਸ੍ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾ ਲੌਕਿਕੀ ਦੁਃਖਦਾਯਿਨੀ
ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਤੀਜੀ ਕਿਸਮ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਵੀ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਨਯਾ ਦੁਰਹਙ੍ਕृਤ੍ਯਾ ਦਾਮਵ੍ਯਾਲਕਟਾਃ ਕਿਲ । ਤਾਂ ਦਸ਼ਾਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਯਾ ਕਥਾਸ੍ਵ੍ ਅਪਿ ਦੁਃਖਦਾ
ਇਸ ਔਖੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਉਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤृਤੀਯਾਂ ਲੌਕਿਕੀਮ੍ ਏਤਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਾਦ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤਿਮ੍ । ਕਿਮ੍ਭਾਵਃ ਪੁਰੁषੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ ਆਤ੍ਮਨੇ ਹਿਤਮ੍
ਇਹ ਤੀਜੀ, ਦੁਨੀਆਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਨ ਤੋਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਲਾਭ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਏषਾ ਤਾਵਤ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੈਤਾਂ ਦੁਃਖਦਾਯਿਨੀਮ੍ । ਯਥਾ ਯਥਾ ਪੁਮਾਂਸ੍ ਤਿष੍ਠੇਤ੍ ਪਰਮ੍ ਏਤਿ ਤਥਾ ਤਥਾ
ਇਹ ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਧੇਰੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤੇ ਅਹਙ੍ਕृਤਿਦਸ਼ੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇ ਭਾਵਯਨ੍ ਯਦਿ । ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਪਰਮਂ ਤਤ੍ ਪਦਂ ਪੁਰੁषੋ ऽਨਘਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਤੇ ਏਵ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਹਙ੍ਕृਤਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਸਨ੍ਤਿष੍ਠਤੇ ਤਥਾਪ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਃਪਦਮ੍ ਏਵਾਧਿਰੋਹਤਿ
ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵਯਤ੍ਨੇਨ ਲੌਕਿਕੀ ਦੁਰਹਙ੍ਕृਤਿਃ । ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਬੋਧਾਯ ਵਰ੍ਜਨੀਯਾ ਮਹਾਧਿਯਾ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇ ਹਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਵੀ ਅਹੰਕਾਰ, ਜੋ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਤੇ ਗਿਆਨ ਲਈ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਾਮਯਾਪੁਣ੍ਯਦੁਰਹਙ੍ਕਾਰਵਰ੍ਜਨਾਤ੍ । ਅਨ੍ਯਨ੍ ਨ ਪਰਮਂ ਸ਼੍ਰੇਯ ਏਤਦ੍ ਏਵ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ, ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੰਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹੈ।
ਭਾਵਾਦ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤਿਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥੂਲਾਮ੍ ਏਤਾਂ ਹਿ ਲੌਕਿਕੀਮ੍ । ਤਿष੍ਠਨ੍ ਵ੍ਯਵਹਰਨ੍ ਵਾਪਿ ਨ ਨਰਃ ਪ੍ਰਪਤਤ੍ਯ੍ ਅਧਃ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਰੀ ਤੇ ਸੰਸਾਰੀ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ।
ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਾਹਙ੍ਕृਤੇਰ੍ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ ਭੋਗਰੋਗਾ ਮਹਾਮਤੇਃ । ਨ ਸ੍ਵਦਨ੍ਤੇ ਸੁਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਯਥਾ ਪ੍ਰਤਿਵਿषਾਰਸਾਃ
ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਜਿਸ ਜੀਵ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਭੋਗਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਲੇ ਸੁਆਦ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੇ।
ਭੋਗੇष੍ਵ੍ ਅਸ੍ਵਦਮਾਨੇषੁ ਪੁਂਸਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਪੁਰੋਗਤਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ऽਨ੍ਧਕਾਰੇ ਕਿਂ ਨਾਮ ਮਨਸੋ ऽਨ੍ਯਤ੍ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਅਸਲ ਭਲਾਈ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਹਨੇਰਾ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਨੁਸਨ੍ਧਾਨਵਰ੍ਜਨਾਦ੍ ਏਵ ਰਾਘਵ । ਪੌਰੁषੈਕਪ੍ਰਯਤ੍ਨੋਤ੍ਥਾਤ੍ ਤੀਰ੍ਯਤੇ ਭਵਸਾਗਰਃ
ਰਾਘਵ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜਗਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਹਂ ਨ ਨਾਮ ਮਮ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪੀਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਮੇ ਸਕਲਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਏਵ ਵੇਤਿ । ਲਬ੍ਧਾਸ੍ਪਦਾਂ ਮਨਸਿ ਸਂਵਿਦਮ੍ ਏਵਮ੍ ਈਡ੍ਯਾਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਪਰਮ੍ ਉਪੈਤਿ ਪਦਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ' ਤੇ ਇਹ ਗਿਆਨ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ृਣੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦਾਮਾਦਿषੁ ਗਤੇष੍ਵ੍ ਅਥ । ਯਦ੍ ਵृਤ੍ਤਂ ਸ਼ਮ੍ਬਰਸ੍ਯੈਵ ਨਗਰੇ ਨਗਸਨ੍ਨਿਭੇ
ਹੁਣ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਦਾਮਾ ਆਦਿ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਸ਼ੰਬਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕੀ ਹੋਇਆ।
ਤਥਾ ਗਗਨਵਿਭ੍ਰष੍ਟੇ ਸਮਸ੍ਤੇ ਧ੍ਵਸ੍ਤਸਂਸ੍ਥਿਤੌ । ਵਿਨष੍ਟੇ ਸ਼ਮ੍ਬਰਾਨੀਕੇ ਸ਼ਰਦੀਵਾਭ੍ਰਮਣ੍ਡਲੇ
ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਬੱਦਲ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਬਰ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਸਾਰੀ ਵ੍ਯਵਸਥਾ ਉਲਟ ਗਈ, ਤਬ ਉਥੇ ਉਜੜ ਪੈ ਗਿਆ।
ਦੇਵਨਿਰ੍ਜਿਤਸੈਨ੍ਯੋ ऽਸੌ ਨੀਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਯਾਸ੍ ਸਮਾਃ । ਪੁਨਰ੍ ਦੇਵਵਧੋਦ੍ਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਦਾਨਵਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੈਤ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹਰਾ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਦਾਮਾਦਯਸ੍ ਤੇ ਰਚਿਤਾ ਯੇ ਮਯਾ ਮਾਯਯਾਸੁਰਾਃ । ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਾਤ੍ ਤੈਰ੍ ਭਾਵਿਤਾ ਯੁਦ੍ਧੇ ਮਿਥ੍ਯੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤਿਃ
ਦਾਮਾ ਆਦਿ ਉਹ ਦੈਤ, ਜੋ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬਣਾਏ, ਮੈਨੂੰ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਅਸਲ ਸਮਝ ਆਏ। ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਅੰਦਰਲੀ ਅਹੰਕਾਰ ਝੂਠੀ ਕਲਪਨਾ ਸੀ।
ਇਦਾਨੀਂ ਸਂਸृਜਾਮ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਦਾਨਵਾਨ੍ ਮਾਯਯੋਦਿਤਾਨ੍ । ਤਾਨ੍ ਅਥਾਪ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨ੍ ਸਵਿਵੇਕਾਨ੍ ਕਰੋਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੈਤ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਮਝ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।