ਅਹਮ੍ਭਾਵੋ ऽਙ੍ਕੁਰੋ ਜਨ੍ਮਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਮਮੇਦਮ੍ ਇਤਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਸ੍ ਤੇषਾਮ੍ ਸ਼ਾਖਾਸ੍ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
'ਮੈਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਜਨਮ ਦੇ ਅਖੂਤ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਕੁਰ ਹੈ; 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਚਟਾ ਵਾਤਵਿਸ੍ਫੋਟਾ ਭਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਾ ਵਾਸਨੋਦਯਾਃ । ਵਿਦਾਰ੍ਯਦਾਰੁਰਵਵਤ੍ ਤਰਙ੍ਗਾਰਵਪਙ੍ਕ੍ਤਿਵਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚਟਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਪਜੀਆਂ ਲੁਕੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਸਤੂਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਹਮ੍ਭਾਵਮਹਾਨਾਭਿਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਹਮ੍ਭਾਵਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਂ ਵਹਨਾਦ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ ਪਰਿਰੋਧਯ
ਤੂੰ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਰੋਕ ਲੈ।
ਅਹਮ੍ਭਾਵਤਮੋ ਯਾਵਤ੍ ਪੁਮਰਣ੍ਯੇ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ । ਤਾਵਦ੍ ਏਤਾ ਵਿਵਲ੍ਗਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਮਤ੍ਤਪਿਸ਼ਾਚਿਕਾਃ
ਜਦ ਤਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਫੈਲਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋਈਆਂ ਇਹ ਭੂਤਾਂ ਵਾਂਗੂ ਸੋਚਾਂ ਨੱਚਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਪਿਸ਼ਾਚੇਨ ਗृਹੀਤੋ ਯੋ ਨਰਾਧਮਃ । ਨ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ ਚ ਤਸ੍ਯਾਨਾਥਸ੍ਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਭੂਤ ਵਲੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਬੇਸਹਾਰੇ ਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਕਰਮ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੰਤ੍ਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰੇ ਦਰ੍ਪਣਾਕਾਰੇ ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਬਿਮ੍ਬਤ੍ਯ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤਿਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪੁਂਸਃ ਕੇਵਾਤ੍ਰ ਵਾਚ੍ਯਤਾ
ਜਦੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸਾਫ਼ ਦਰਪਣ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਨਸਾਨ ਬਾਰੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਹਙ੍ਕਾਰਚਮਤ੍ਕਾਰੋ ਵਸ੍ਤੁਧਰ੍ਮੋ ਨ ਰਾਘਵ । ਵਾਸਨਾਕृਤ ਏषੋ ऽਰ੍ਥਃ ਪੁਮ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਅਜੀਬੀਅਤ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਇਹ ਤਾਂ ਮਨ ਦੇ ਲੁਕਵੇਂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਹਂ ਨ ਚ ਮਮਾਰ੍ਥਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਸੁਖਦੁਃਖੇ ਕੁਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਇਤਿ ਭਾਵਾਨੁਸਨ੍ਧਾਨਾਦ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰੋ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਨਾ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਧਨ, ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਹੈ', ਤਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਮਿਥ੍ਯੇਯਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਸ਼੍ਰੀਃ ਕਿਂ ਮੇ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰਾਗਯੋਃ । ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਨੁਸਨ੍ਧਾਨਾਦ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰੋ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਅੰਦਰੋਂ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਇਹ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦੀ ਚਮਕ ਝੂਠੀ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਲਗਾਵਟ ਜਾਂ ਵਿਰਾਗ ਨਾਲ ਕੀ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ?', ਤਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਨਾਹਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਨਾਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰਿਯ ਇਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇਣ ਨਾਹਙ੍ਕਾਰਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਧਤੇ
ਜੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਨਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹਾਂ, ਨਾ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵਤੀਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ।
ਅਹਂ ਹਿ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਹੇਯਾਦੇਯਦृਸ਼ੋਃ ਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਸਮਤਾਯਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਯਾਂ ਨਾਹਙ੍ਕਾਰਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਦੋਂ ਅੰਦਰੋਂ 'ਮੈਂ' ਅਤੇ 'ਜਗਤ' ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਮਤਾ ਤੇ ਚਿਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਕਿਮਾਕृਤਿਰ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਃ ਕਥਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯਤੇ ਪ੍ਰਭੋ । ਸਸ਼ਰੀਰੋ ऽਸ਼ਰੀਰਸ਼੍ ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਸਚਾਈ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ? ਜਦੋਂ ਇਹ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ, ਫਿਰ ਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਤ੍ਰਿਵਿਧੋ ਰਾਘਵਾਸ੍ਤੀਹ ਤ੍ਵ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰੋ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ । ਦ੍ਵੌ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਵ੍ ਇਤਰਸ੍ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਰਾਘਵ, ਇਸ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਹਨ; ਦੋ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਛੱਡਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਅਹਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਹਮ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਃ । ਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਅਸ੍ਤੀਤਿ ਸਂਵਿਦ੍ ਯਾ ਪਰਮਾ ਸਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤਿਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਅਟੱਲ ਹਾਂ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ — ਇਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯੈषਾ ਨ ਬਨ੍ਧਾਯ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਭਿਧਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਨ ਤੁ ਵਾਸ੍ਤਵੀ
ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੈ, ਬੰਧਨ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਅਹੰਕਾਰ' ਕਹਿਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਵਾਇਤੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦ੍ ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤੋ ऽਹਂ ਵਾਲਾਗ੍ਰਸ਼ਤਕਲ੍ਪਿਤਃ । ਯਦਿ ਵਾ ਸਂਵਿਦ੍ ਏषਾਸੌ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਹਙ੍ਕृਤਿਃ ਪਰਾ
ਮੈਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰਾ ਹਾਂ, ਵੱਲ ਦੇ ਸੌਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਬਰੀਕ; ਜਾਂ ਫਿਰ, ਇਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੂਜੀ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯੈषਾ ਨ ਬਨ੍ਧਾਯ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਭਿਧਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਨ ਤੁ ਵਾਸ੍ਤਵੀ
ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੈ, ਬੰਧਨ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 'ਅਹੰਕਾਰ' ਕਹਿਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਨਹੀਂ।
ਪਾਣਿਪਾਦਾਦਿਮਾਤ੍ਰੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ ਤृਤੀਯੋ ऽਸੌ ਲੌਕਿਕਸ੍ ਤੁਚ੍ਛ ਏਵ ਸਃ
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਆਦਿ ਹੀ ਹਾਂ'। ਇਹ ਤੀਜਾ ਅਹੰਕਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਨੀਆਵੀ ਤੇ ਬੇਕਾਰ ਹੈ।
ਵਰ੍ਜ੍ਯ ਏष ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਸੌ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ ਏष ਪਰਸ੍ ਸ੍ਮृਤਃ । ਅਨੇਨਾਭਿਹਤੋ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਨ ਭੂਯਃ ਪਰਿਰੋਹਤਿ
ਇਹ ਨੁਕਸਾਨਦਿਹ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵੈਰੀ ਚੋਟ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫਿਰ ਕਦੇ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਰਿਪੁਣਾਨੇਨ ਬਲਿਨਾ ਵਿਵਿਧਾਧਿਪ੍ਰਦਾਯਿਨਾ । ਖਰ੍ਵੀਕृਤਮਤਿਰ੍ ਲੋਕਸ੍ ਸਙ੍ਕਟੇष੍ਵ੍ ਏਵ ਮਜ੍ਜਤਿ
ਇਹ ਤਾਕਤਵਰ ਵੈਰੀ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਯਾ ਦੁਰਹਙ੍ਕृਤ੍ਯਾ ਭਾਵਾਤ੍ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਯਾ ਚਿਰਮ੍ । ਸ਼ਿष੍ਟਾਹਙ੍ਕਾਰਵਾਞ੍ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ਯਾਤਿ ਮੁਕ੍ਤਤਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਇਹ ਨੁਕਸਾਨਦਿਹ ਅਹੰਕਾਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਹੜਾ ਜੀਵ ਬਾਕੀ ਅਹੰਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕਾਹਙ੍ਕਾਰਦੋषਸ੍ਯ ਵਪੁਰ੍ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਰੂਪਿਣਃ । ਨ ਦੇਹੋ ऽਸ੍ਮੀਤਿ ਨਿਰ੍ਣੀਯਵਰ੍ਜਨਂ ਮਹਤਾਂ ਮਤਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਭੁੱਲ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ 'ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਵਿਚਾਰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਤ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ'।
ਪ੍ਰਥਮੌ ਦ੍ਵਾਵ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਵ੍ ਅਙ੍ਗੀਕृਤ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਲੌਕਿਕੌ । ਤृਤੀਯਾਹਙ੍ਕृਤਿਸ੍ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾ ਲੌਕਿਕੀ ਦੁਃਖਦਾਯਿਨੀ
ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਤੀਜੀ ਕਿਸਮ, ਜੋ ਦੁਨੀਆਵੀ ਹੈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਨਯਾ ਦੁਰਹਙ੍ਕृਤ੍ਯਾ ਦਾਮਵ੍ਯਾਲਕਟਾਃ ਕਿਲ । ਤਾਂ ਦਸ਼ਾਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਯਾ ਕਥਾਸ੍ਵ੍ ਅਪਿ ਦੁਃਖਦਾ
ਇਸ ਔਖੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਜੰਜੀਰਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਉਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤृਤੀਯਾਂ ਲੌਕਿਕੀਮ੍ ਏਤਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਾਦ੍ ਅਹਙ੍ਕृਤਿਮ੍ । ਕਿਮ੍ਭਾਵਃ ਪੁਰੁषੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ ਆਤ੍ਮਨੇ ਹਿਤਮ੍
ਇਹ ਤੀਜੀ, ਦੁਨੀਆਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਨ ਤੋਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਲਾਭ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਏषਾ ਤਾਵਤ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਾਜ੍ਯਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੈਤਾਂ ਦੁਃਖਦਾਯਿਨੀਮ੍ । ਯਥਾ ਯਥਾ ਪੁਮਾਂਸ੍ ਤਿष੍ਠੇਤ੍ ਪਰਮ੍ ਏਤਿ ਤਥਾ ਤਥਾ
ਇਹ ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਧੇਰੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤੇ ਅਹਙ੍ਕृਤਿਦਸ਼ੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇ ਭਾਵਯਨ੍ ਯਦਿ । ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਪਰਮਂ ਤਤ੍ ਪਦਂ ਪੁਰੁषੋ ऽਨਘਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਤੇ ਏਵ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਹਙ੍ਕृਤਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਸਨ੍ਤਿष੍ਠਤੇ ਤਥਾਪ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਃਪਦਮ੍ ਏਵਾਧਿਰੋਹਤਿ
ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵਯਤ੍ਨੇਨ ਲੌਕਿਕੀ ਦੁਰਹਙ੍ਕृਤਿਃ । ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਬੋਧਾਯ ਵਰ੍ਜਨੀਯਾ ਮਹਾਧਿਯਾ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇ ਹਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਵੀ ਅਹੰਕਾਰ, ਜੋ ਛੱਡਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਤੇ ਗਿਆਨ ਲਈ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਾਮਯਾਪੁਣ੍ਯਦੁਰਹਙ੍ਕਾਰਵਰ੍ਜਨਾਤ੍ । ਅਨ੍ਯਨ੍ ਨ ਪਰਮਂ ਸ਼੍ਰੇਯ ਏਤਦ੍ ਏਵ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ, ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੰਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹੈ।