ਸ੍ਵਾਨੁਭੂਤਿਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣਾਗਮਗਾਮਿਨਾ । ਨ ਵਿਨਾਸ਼ੋ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗ ਗਚ੍ਛਤਾਂ ਪਤਤਾਮ੍ ਇਵ
ਜੋ ਰਾਹ ਸਵੈ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਇਦਂ ਮੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਇਦਂ ਮੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਇਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾਂ ਮਤਿਃ । ਸ੍ਵੇਨ ਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਦੈਨ੍ਯੇਨ ਨ ਭਸ੍ਮਾਪ੍ਯ੍ ਉਪਤਿष੍ਠਤੇ
‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੋਵੇ’ — ਇਹ ਸੋਚ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਾਖ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਵੇਤ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਉਦਾਰਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮ੍ ਅਪਿ ਯਸ੍ ਤृਣਮ੍ । ਤਂ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਪਦਸ੍ ਸਰ੍ਵਾ ਰਸਤੇਵ ਜਰਤ੍ਤृਣਮ੍
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੋਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਚੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਪੁਰਾਣਾ ਘਾਹ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਿਸ੍ਫੁਰਤਿ ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਚਮਤ੍ਕृਤਿਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮ੍ ਅਣ੍ਡਮ੍ ਇਵਾਖਣ੍ਡਂ ਲੋਕੇਸ਼ਾਃ ਪਾਲਯਨ੍ਤਿ ਤਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਦੀ ਹੈਰਾਨੀ ਚਮਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਅੰਡ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਪ੍ਯ੍ ਆਪਦਿ ਦੁਰਨ੍ਤਾਯਾਂ ਨੈਵ ਰਨ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਅਕ੍ਰਮੇ । ਰਾਹੁਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਪਿਬਨ੍ਨ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਮृਤਂ ਮृਤਃ
ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਅਨਿਆਇਕ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਹੂ ਨੇ ਵੀ ਅਨਿਆਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ, ਆਖਰ ਮਰ ਗਿਆ।
ਸਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਸਾਧੁਸਮ੍ਪਰ੍ਕਮ੍ ਅਰ੍ਕਮ੍ ਉਗ੍ਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਦਮ੍ । ਯੇ ਸ਼੍ਰਯਨ੍ਤਿ ਨ ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮੋਹਾਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ ਵਸ਼ਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਸੱਚੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਭਟਕਣ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੇ।
ਅਵਸ਼੍ਯਾ ਵਸ਼੍ਯਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਾਪਦਃ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਸ਼੍ਰੇਯਃ ਕ੍ਰੇਯਂ ਯਸ੍ਯ ਗੁਣੈਰ੍ ਯਸ਼ਃ
ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਣਾ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਯੇषਾਂ ਗੁਣੇष੍ਵ੍ ਅਸਨ੍ਤੋषੋ ऽਰਾਗੋ ਯੇषਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਸਤ੍ਯ੍ ਅਵ੍ਯਸਨਿਨੋ ਯੇ ਚ ਤੇ ਨਰਾਃ ਪਸ਼ਵੋ ऽਪਰੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਨ—ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਹਨ; ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤਾਂ ਜਾਨਵਰ ਹਨ।
ਯਸ਼ਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਯਾ ਯੇषਾਂ ਭਾਸਿਤਂ ਜਨਹृਨ੍ਨਭਃ । ਤੇषਾਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂਨਂ ਮੂਰ੍ਤੌ ਸ੍ਥਿਤੋ ਹਰਿਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਆਸਮਾਨ ਇਜ਼ਤ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦਾ ਦੁਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਭੁਕ੍ਤਂ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਦृष੍ਟਾ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਦृष੍ਟਯਃ । ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਭਵਭਙ੍ਗਾਯ ਭੂਯੋਭੋਗੇष੍ਵ੍ ਅਲੁਬ੍ਧਤਾ
ਜੋ ਕੁਝ ਭੋਗਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਭੋਗ ਲਿਆ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੋਰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕਿ ਮੁੜ ਮੁੜ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਲਾਲਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ?
ਯਥਾਕ੍ਰਮਂ ਯਥਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਯਥਾਚਾਰਂ ਯਥਾਸ੍ਥਿਤਿ । ਸ੍ਥੀਯਤਾਂ ਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਭੋਗਗਾਰ੍ਧ੍ਯਮ੍ ਅਵਾਸ੍ਤਵਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਮ, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਚਲਣ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਹਨ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹੋ; ਅੰਦਰੋਂ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਲਗਨ, ਜੋ ਝੂਠੀ ਹੈ, ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਓ।
ਸਂਸ੍ਤਵਃ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾ ਗੁਣੈਰ੍ ਗਗਨਗਾਮਿਭਿਃ । ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੇ ਮृਤ੍ਯੁਨੋਪੇਤਂ ਨ ਕਦਾਚਨ ਭੋਗਕਾਃ
ਆਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕਰੋ; ਭੋਗਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾਉਂਦੀਆਂ ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਸੁਨ੍ਦਰ੍ਯੋ ਯੇषਾਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਸਿਤਂ ਯਸ਼ਃ । ਗੀਤਿਭਿਰ੍ ਗਗਨਾਭੋਗੇ ਤੇ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਮृਤਾਃ ਪਰੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਚੰਦ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਧ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਇਥੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੀਵਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਰਮਂ ਪੌਰੁषਂ ਯਤ੍ਨਮ੍ ਆਸ੍ਥਾਯਾਦਾਯ ਸੂਦ੍ਯਮਮ੍ । ਯਥਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਅਨੁਦ੍ਵੇਗਮ੍ ਆਚਾਰਾਤ੍ ਕੋ ਨ ਸਿਦ੍ਧਿਭਾਕ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੇ ਦਿਲੋਂ, ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਜਤਨ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਹੀ ਚਲਣ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਯਥਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਵਿਹਰਤਾ ਤ੍ਵਰਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਨ ਸਿਦ੍ਧਿषੁ । ਚਿਰਕਾਲਪਰਾ ਪਕ੍ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਪੁष੍ਟਤਰਾ ਭਵੇਤ੍
ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਜਲਦੀ ਨਾ ਕਰੇ; ਜੋ ਸਫਲਤਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਵਧੀਕ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਵੀਤਸ਼ੋਕਭਯਾਯਾਸਮ੍ ਅਗਰ੍ਧਮ੍ ਅਪਯਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ । ਵ੍ਯਵਹਾਰੋ ਯਥਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਮਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਾਮ੍
ਕੰਮ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਦੁੱਖ, ਡਰ, ਥਕਾਵਟ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਜਬਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਇਹ ਕੰਮ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ।
ਜੀਵੋ ਜੀਰ੍ਣਾਨ੍ਧਕੂਪੇषੁ ਭਵੇष੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਿਮ੍ ਆਗਤਃ । ਭਵਤਾਂ ਭੂਰਿਭਙ੍ਗਾਨਾਮ੍ ਅਧੁਨੋਦ੍ਧ੍ਰਿਯਤਾਮ੍ ਅਤਃ
ਜੀਵ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਗੰਦੇ ਖੱਡਿਆਂ ਵਿਚ ਖੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਲੁਕ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹਨਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਤਬਾਹੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜੀਵ ਨੂੰ ਬਚਾਓ।
ਇਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਮਾ ਭੂਯੋ ਗਮ੍ਯਤਾਮ੍ ਅਧਰਾਦ੍ ਅਧਃ । ਇਦਂ ਨਿਰ੍ਧਾਰ੍ਯਤਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਆਪਨ੍ਨਿਵਾਰਣੇ
ਇਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਹੁਣ ਕਦੇ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਨਾ ਡਿਗੋ। ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਪੱਕਾ ਰੱਖੋ।
ਰਣੇ ਰਭਸਨਿਰ੍ਲੂਨਵਾਰਣੇ ਪ੍ਰਾਣਮ੍ ਉਜ੍ਝਤਾਮ੍ । ਕਿਮ੍ ਅਰ੍ਥਮਾਤ੍ਰਯਾ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਆਰ੍ਯਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਾਨ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਖਾਲੀ ਧਨ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਬਿਮ੍ਬਮ੍ ਇਦਂ ਨਿਮ੍ਬਮ੍ ਇਤਿ ਮਤ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰ੍ਯਤਾਮ੍ । ਸ੍ਵਯਾ ਪਰਪ੍ਰੇਰਣਯਾ ਯਾਤ ਮਾ ਪਸ਼ਵੋ ਯਥਾ
ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਦੇਖੋ—ਇਹ ਪਰਛਾਂਵ ਹੈ, ਇਹ ਅਸਲ ਹੈ। ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ ਨਾ ਚਲੋ, ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਦਾਯਿਨੀ ਦੀਨਾ ਸ਼ੁਭਹੀਨਾਵਿਚਾਰਣਾ । ਘਨਦੀਰ੍ਘਮਹਾਨਿਦ੍ਰਾ ਤ੍ਯਜ੍ਯਤਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਤਾਮ੍
ਜੋ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਦੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਿਕੰਮੀ ਹੈ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀ। ਮੋਟਾ, ਲੰਮਾ ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਸੁੱਤਾ ਛੱਡੋ ਤੇ ਜਾਗੋ।
ਸੁਪ੍ਤਂ ਮਾ ਸ੍ਥੀਯਤਾਂ ਵृਦ੍ਧਮਨ੍ਦਕਚ੍ਛਪਵਚ੍ ਛਨੈਃ । ਉਤ੍ਥਾਨਮ੍ ਅਙ੍ਗੀਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਜਰਾਮਰਣਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ
ਸੋਏ ਨਾ ਰਹੋ; ਇੱਕ ਬੁੱਢੇ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਕਛੂਏ ਵਾਂਗ, ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਉਠੋ—ਜਾਗਣ ਨੂੰ ਅਪਣਾਓ ਤਾਂ ਕਿ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਵੇ।
ਅਨਰ੍ਥਾਯਾਰ੍ਥਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ ਭੋਗੌਘੋ ਭਵਰੋਗਦਃ । ਆਪਦੇ ਸਮ੍ਪਦਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਨਾਦਰੋ ਜਯਃ
ਸਿਰਫ਼ ਰਲਣ-ਮਾਣਣ ਲਈ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨਾ ਸੰਸਾਰਕ ਬਿਮਾਰੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਰੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਤਨ੍ਤ੍ਰਾਨੁਸਾਰੇਣ ਵਿਚਾਰਾਦ੍ ਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣਾਮ੍ । ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਚਾਰਾਵਿਰੁਦ੍ਧੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ਸ਼ਰ੍ਮ ਸਿਧ੍ਯਤਿ
ਜੋ ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਲੋਕ-ਰਵਾਇਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਚਾਰਚਾਰੁਚਰਿਤਸ੍ਯ ਵਿਵਿਕ੍ਤਵृਤ੍ਤੇਸ੍ ਸਂਸਾਰਦੁਃਖਲਵਸੌਖ੍ਯਦਸ਼ਾਸ੍ਵ੍ ਅਗृਧ੍ਨੋਃ । ਆਯੁਰ੍ ਯਸ਼ਾਂਸਿ ਚ ਗੁਣਾਸ਼੍ ਚ ਸਹੈਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਫੁਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਮਾਧਵਲਤਾ ਇਵ ਸਤ੍ਫਲਾਯ
ਜਿਸ ਦੀ ਚਲਣ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੱਖਰੀ ਤੇ ਲੋਭ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਭ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਇਜ਼ਤ, ਗੁਣ ਤੇ ਦੌਲਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕਠਾ ਫੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੂਮਲਤੀ ਦੀ ਲਤਾ ਫਲ ਲਈ ਫੁੱਲਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਤਿਸ਼ਯਸਾਫਲ੍ਯਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ੍ਵਂ ਸ਼ੁਭੋਦ੍ਯੋਗਂ ਨ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ, ਹਰ ਵੇਲੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਯਤਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਕਰ੍षੇਣ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਦੇਵਾ ਅਪਿ ਵਿਮਰ੍ਦਿਤਾਃ । ਦਾਨਵੈਰ੍ ਦਾਨਵਾਰ੍ਯਾਢ੍ਯੈਰ੍ ਗਜੈਃ ਪਦ੍ਮਾਕਰਾ ਇਵ
ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾਨਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਥੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਰੁਤ੍ਤਨृਪਤੇਰ੍ ਯਜ੍ਞੇ ਸਂਵਰ੍ਤੇਨ ਮਹਰ੍षਿਣਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇਵਾਪਰਸ੍ ਸਰ੍ਗੋ ਰਚਿਤਸ੍ ਸਸੁਰਾਸੁਰਃ
ਮਰੁੱਤ ਰਾਜੇ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੰਵਰਤ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਂਗ, ਇਕ ਨਵਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਮਹਾਤਿਸ਼ਯਯੁਕ੍ਤੇਨ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਵਿਪ੍ਰਤਾ । ਭੂਯੋ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪਾ ਤਪਸਾਰ੍ਜਿਤਾ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਮੇਹਨਤ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਚੀਜ਼ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿਲਦੀ ਨਹੀਂ।
ਪਿष੍ਟਾਤਕਾਮ੍ਬੁ ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪਂ ਰਸਾਯਨਮ੍ ਇਵਾਸ਼੍ਨਤਾ । ਦੁਰ੍ਭਗੇਨੇਦृਸ਼ੇਨਾਪ੍ਤਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦ ਉਪਮਨ੍ਯੁਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਆਟੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਰਸ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਉਪਮਨਯੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੰਦਭਾਗੀ ਨਾਲ ਦੁਲਭ ਦੁਧ-ਸਾਗਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।